ଏକ ଦିନ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟରେ ଜଣେ ମହିଳା ଆସି କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା, ତୁମେ ଆସୁଥିବା ବେଳେ ମୁଁ ହଠାତ୍ ହାରିଗଲି ଏବଂ ଗହ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଗଲି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଗହ୍ୱର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲି, ମୋ ଚରଣ ଦୀପର ଚିଉଁକୁ ଛୁଇଲା, ଦୀପ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା ଏବଂ ତେଲ ଭାଣ୍ଡା ଉଲଟିଗଲା—ଏହି ଭାଗ୍ୟରେ ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି। ଏପରି ଭାବେ ମୁଁ ଦୀପକୁ ଜ୍ୱଳାଇଲି, ଏବଂ ଏବେ ମୁଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆକର୍ଷଣ ପାଇଛି। ତୁମେ ମୋ ଭାର୍ୟ, ଏହି ରାଜ୍ୟ, ପୁଅମାନେ ଓ ଏପରି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଜୀବନ ଏବଂ ଦୁର୍ଲଭ ଜ୍ଞାନ ମୋତେ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନରୁ ମିଳିଛି। ଏହିପରି ଦୀପବ୍ରତକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି ସହିତ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଉଦ୍ୟମ କରି ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ରୀ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୋଇଛି। ଏହିପରି ଦୀପବ୍ରତକୁ ଯଥାଯଥ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷମାନେ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହାର ଫଳ ଚାନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାରାମାନେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିନାଶୀ। ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନ କରିଲେ, ଏବଂ ପୁଷ୍କର ତୀରେ ଦୁଇଜଣ ଦୀପବ୍ରତ କରି ଦେବ ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରିଲେ। ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁମାନେ ଦୀପର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବ୍ରତ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚିରଯୁଗୀ ବ୍ରହ୍ମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ, ପାପ ଦ୍ୱାରା ଆସିଥିବା ଦୁଃଖ, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ନାଶ ହୋଇଯାଏ। ଘରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜନ୍ମ ପରେ ଜନ୍ମ ରହିଥାନ୍ତି; କେହି ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ମୋହ, ଭ୍ରମ ନଥାଏ। ଏହି ଉପାସନା ଏବଂ ବ୍ରତର ମହିମା ବିଷୟରେ ଶୁଣିବା ପରେ, ମହାଦେବ କହିଲେ—ଶତକ୍ରତୁ ଦାନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ମଘବନ ନିଜ ନିଶ୍ଚୟ କରି ବ୍ରିହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମହାତ୍ମା, କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତେ ଅମୂଲ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ପାଇପାରିବେ? ଏହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି ବ୍ରିହସ୍ପତି ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ସୁଵର୍ଣ୍ଣ, ଗାଁ ଓ ଭୂମି ଦାନ—ଏହି ଦାନ ଦେଇଥିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହେବାଉଛି। ଭୂମି ଦାନ କଲେ ସୁଵର୍ଣ୍ଣ, ରୂପା, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ରତ୍ନ ଦାନ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ। ଚାଷ ହୋଇଥିବା, ଅଙ୍କୁର ଲାଗିଥିବା ଭୂମି ଦାନ କଲେ, ଦାତା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଜୀବନ ଜିବିକାରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗାଁ ଚମଡ଼ ପରି ଭୂମି ଦାନ କଲେ ଶୁଧ୍ଧ ହୋଇଯାଏ। ଏଠାରେ ଦସ ହାତ ଲମ୍ବା ଦଣ୍ଡ, ତିରିଶି ଦଣ୍ଡରେ ଏକ ମାପ, ଦସ ମାପରେ ଏକ ଗାଁ ଚମଡ଼ର ଭୂମି ହୁଏ। ଅନଧିକ ଗାଁ, ବଳଦ, ଛେନା ଯେଉଁଠାରେ ରହନ୍ତି, ଏହି ଭୂମିକୁ ଗାଁ ଚମଡ଼ ବୋଲି ପ୍ରଥା ଅନୁସାରେ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଭୂମି ଏକ ଗୁଣୀ, ତପସ୍ୱୀ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇବା ଉଚିତ; ସାଗର ପରି ଭୂମି ରହିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାତା ପୁଣ୍ୟ ଅନନ୍ତ। ଯେପରି ତେଲ ଜଳରେ ପଡ଼ି ସାରା ଚାରିପାଖ ଫାଇଯାଏ, ଭୂମି ଦାନ ଫଳ ଚାଷରୁ ଚାଷକୁ ବ୍ୟାପିଯାଏ। ମାଟିରେ ଅଙ୍କୁର ପ୍ରକୁଟି ହୋଇଯାଏ, ଭୂମି ଦାନ ସହିତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ନ ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ସୁଖୀ; ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭା ମିଳେ; ଭୂମି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦାନୀ ହୋଇଯାଏ। ଯେପରି ଗାଁ ଦୁଧ ଦେଇ ଛେନାକୁ ପୋଷାଇଥାଏ, ଭୂମି ଦାନ କରିଥିବା ପୁରୁଷକୁ ଭୂମି ପୋଷାଇଥାଏ। ଶଙ୍ଖ, ଶୁଭାସନ, ଛତା, ଉତ୍ତମ ଘୋଡ଼ା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହାତୀ—ଭୂମି ଦାନର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରେ ସ୍ୱର୍ଗ ମିଳେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବରୁଣ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମ, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ଦେବତାମାନେ ଭୂମି ଦାତାକୁ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ପିତୃମାନେ ତାଲି ଦେଇ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି, ପୂର୍ବଜମାନେ ଗାଁ ଦାତା ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ନେଇ ପିତୃମାନେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଗାଁ, ଭୂମି, ଓ ସରସ୍ୱତୀ—ଏହି ତିନି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦାନ; ପାଠ, ଚାଷ, ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମାନେ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତି। ଏହି ଦାନ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି ଯାଆନ୍ତି, ନାଦେଇ ନଙ୍ଗା ଯାଆନ୍ତି। ଅନ୍ନ ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁରୁଷ ତୃପ୍ତି ଉପରେ ଯାଆନ୍ତି, ନାଦେଇ ଭୂଖା ଯାଆନ୍ତି; ସମସ୍ତ ପିତୃମାନେ ନରକ ଭୟରେ ଏହି ଅନ୍ନ ଦାନକୁ ଆଶା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁଅ ଗୟାକୁ ଯାଏ, ସେମାନେ ପିତୃମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି; ଅନେକ ପୁଅ ଦରକାର, ଯଦି ଏକ ଗୟାକୁ ଯାଏ। ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କିମ୍ବା ନୀଳ ବଳଦ ଛାଡିବା, ବଳଦ ଲାଲ ହୋଇପାରେ, ଟେଲ ଶିରା ଫିକା ହୋଇପାରେ। ଶ୍ୱେତ ବଳଦ ଗାଁ ଚମଡ଼ ଭିତରେ ନୀଳ ବଳଦ; ନୀଳ ବଳଦ ଫିକା ଟେଲ ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଉଠାଏ। ଏହି ବଳଦ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ଷଷ୍ଠି ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତି ମିଳନ୍ତି; ଶିଙ୍ଗରେ ଯେତେ ମାଟି ରହିଥାଏ, ସେ ପରିବାର ଉଦ୍ଧାର ହୁଏ। ଏହି ବଳଦ ଦ୍ୱାରା ପିତୃମାନେ ସୋମ ଲୋକର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଦିଲୀପ, ନୃଗ, ନହୁଷ ରାଜାମାନେ ଏହା ପାଇଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଏହି ଫଳ ପାଇନାହାନ୍ତି; ସାଗର ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଭୂମି ଦାନ କରିଥିଲେ। ଯେଉଁ ଦିନେ ଭୂମି ଯାହାର ଅଧିକାର, ସେହି ଦିନରେ ଫଳ ତାଙ୍କୁ ମିଳେ—ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାକାରୀ, ନାରୀ, ଶିଶୁ କିମ୍ବା ପତିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ଏପରି ଦୀପବ୍ରତ ଓ ଦାନର ମହିମା ଏହିପରି ଅମୂଲ୍ୟ ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଏହି କଥା ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣିବା ଓ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଶୁଭ, ପାପ ମୁକ୍ତ, ଚିରଯୁଗୀ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ।