ଏହି ଉତ୍କଳ ଗଳ୍ପରେ, ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଉଚ୍ଚ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କରାଯାଇଥିଲା—“ତୁମେ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ପୁନି, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇ, ଏହି ନିର୍ମଳ ପୁଷ୍କର ଜଳ ଉପରେ ଶୁଭ କାମନା କରାଯାଇଲା—ଏହି ଜଳ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଶ୍ୱେତ, ହାତୀ ଓ ମକରଙ୍କ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଝାଗ ହେଉଥିବା, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୂଜା ଓ ନିୟମିତ ଆଚରଣରେ ଶୁଧ୍ଧ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର, ସୂନ୍ଦରତା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶୋଭିତ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଦୂର କରିବାରେ ସମର୍ଥ—ଏହି ପୁଷ୍କର ଜଳ ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରୁ। ଏହି ଗଳ୍ପରେ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋମହର୍ଷଣ, ଯାହାକୁ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ଭିନ୍ନ ନାମରେ ଡାକାଯାଏ, ସୂତ ଭାବରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ଋଷିମଣ୍ଡଳର ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏକାକି ଜିଜ୍ଞାସା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣାଇଛି, ସେଥିରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ଓ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଛି; ସେ ଋଷିମଣ୍ଡଳକୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଦେଶ ଏକାକି ଶୁଣାଇବେ। ପ୍ରୟାଗରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ନିଜେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଋଷିମଣ୍ଡଳ ପବିତ୍ର ଭୂମି ଖୋଜୁଥିଲେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଶୂନାଭ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ନେଇଗଲେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି, ସତ୍ୟ ଓ ଶୁଭ ଶୂରତାରେ ଶୋଭିତ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ: “ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର ଯାହା ଅବିରତ ଘୂରୁଛି, ତୁମେ ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କର; ଏହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ତୁମେ ଚାହିଁଥିବା ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବେ।” ଧର୍ମର ଚକ୍ର ଯେଉଁଠାରେ ଫଳ ଭାଗ ଭଙ୍ଗ ହୁଏନି, ସେଉଁଠି ପବିତ୍ର ଭୂମି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରଭୁ ନିଜେ କହିଥିଲେ। ଏପରେ, ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳକୁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଇ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଚକ୍ରର ଫଳ ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଏକଠା ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ପରେ, ନୈମିଷ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ; ଉଗ୍ରଶ୍ରବାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ପ୍ରସ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ କହାଯାଇଥିଲା। ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଋଷିମଣ୍ଡଳଙ୍କୁ ଯାଇ, ହାତ ଯୋଡି ମନ୍ଦିର ଶୁଭ ଶାଳ ଦେଲେ। ସେ ଋଷିମଣ୍ଡଳଙ୍କୁ ନମ୍ର ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକାରୀ ଓ ସଭା ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଭରି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ଏହି ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଏକାଠି ହେଇ, ଉଚ୍ଚ ସମ୍ମାନରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ସୂତ, ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କେଉଁ ଭୂମିରୁ ଏଠାରେ ପହଞ୍ଚିଛ?” “ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଅଟେଣ୍ଡେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ, ପାରମ୍ପରିକ ରୀତିରେ କାରଣ କହ। ମୋ ପିତା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ ଶିଷ୍ୟ, ମୋତେ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି: ଋଷିମଣ୍ଡଳଙ୍କୁ ଯାଅ, ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ ଯାହା ଚାହିଁଥିବେ, ସେହି କଥା ଶୁଣାଇବା। ମହାନୁଭାବମାନେ ମୋତେ ପ୍ରସ୍ନ କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା କଥା ଶୁଣାଇବି।” ପୁରାଣ, ଐତିହ୍ୟ, ଧର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଉପଦେଶ—ଏହି ସମସ୍ତ ଋଷିମଣ୍ଡଳ ଉଗ୍ରଶ୍ରବାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ। ଏହି ସଭାରେ, ଲୋମହର୍ଷଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଦେଖି, ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା। ଏଠାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଶିକ୍ଷାର ଅଧ୍ୟାପକ ଶୌନକ ନାମକ ଗୃହପତି ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଧର୍ମ ଅନ୍ୱେଷ୍ଟା ଏହି ଆଶ୍ରୟରେ ଉଗ୍ରଶ୍ରବାଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: “ସୂତ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଥମ; ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସେବା କରି, ପୁରାଣ ଓ ଐତିହ୍ୟ ଅର୍ଥ ଜାଣିବାକୁ ଚିତ୍ତ ଶୁଧ୍ଧ କରିଛ। ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଏହି କଥା ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ କୁଳରେ ଆସିଥିବା ଏହି ମହାନୁଭାବମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନୀ; ସେମାନେ ନିଜ କୁଳ ଅନୁଯାୟୀ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞରେ, ତୁମେ ପଦ୍ମ ପୁରାଣ ସାରା ଋଷିମଣ୍ଡଳଙ୍କୁ ଶୁଣାଇବା ଉଚିତ। ଲୋଟସ୍ କିପରି ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ବ୍ରହ୍ମା କିପରି ଏଠାରେ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସେଉଁଠି ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଥିବା ଜନେ କିପରି ସୃଷ୍ଟି କଲେ—ଏହି ଦିନର କଥା ଏଠି ଖରାପ ଭାବରେ କହ।” ଏପରେ, ଲୋମହର୍ଷଣ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ଶୁଭ କଥାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଯୁକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: “ମୁଁ ଆପଣମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଛି, ଯେଉଁମାନେ ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଛନ୍ତି, ମୋତେ ପୁରାଣ ଅର୍ଥ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ଯାହା ଶୁଣିଛି ଓ ଜଣାଛି, ତାହା ଏଠି ଶୁଣାଇବି; ଏହି ମୋର ନିତ୍ୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଯାହା ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ମାନିଛନ୍ତି। ଦେବ, ଋଷି, ରାଜାମାନେ ଅପାର ତେଜରେ ଆବୃତ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ରକ୍ଷା ଓ ମହାନୁଭାବମାନେ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶକମାନେ ଐତିହ୍ୟ ଓ ପୁରାଣରେ ଦେଖାଯାଆନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବେଦରେ କୌଣସି ସୂତ ଅଧିକାର ରଖିନାହାନ୍ତି। ରାଜା ପୃଥୁଙ୍କ ମହାନ ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ, ମାଗଧ ଓ ସୂତ ଏହି ନରପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ। ଏପରେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ଦେଲେ: ସୂତମାନେ ତାଙ୍କର ଏକ ବିଶେଷ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର ଭାବେ ପାଇଲେ, ମାଗଧମାନେ ମାଗଧ ଅଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର ହେଲେ। ଯଜ୍ଞ ସମୟରେ ଏଠିରେ ଏକ ସୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏହି ଜଗତରେ ସେ ସୂତ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ। ଇନ୍ଦ୍ର-ଯଜ୍ଞ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ବୃହସ୍ପତି ଗ୍ରହମାନେ ସହିତ ଯୋଗ ହେଲା; ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର, ବୃହସ୍ପତିର ଯଜ୍ଞରେ, ସୂତ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହାତରେ ଯାହା ଭରାଯାଇଥିଲା, ତାହା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଞ୍ଜଳିକୁ ଅତିକ୍ରମ କଲା। ଉପର ଓ ତଳ ଧାରା ମିଶି, ଏହି ଜାତି ମିଶ୍ରଣ ଜନ୍ମ ନେଲା; କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହିଳାରୁ ସନ୍ତାନ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ପୂର୍ବ ଉପମା ଅନୁଯାୟୀ, ତାଙ୍କର ତଫାତ ବିବର୍ଣ୍ତିତ; ଏହି ମଧ୍ୟମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସୂତଙ୍କ, ଯିଏ ଶେତ୍ର ଉପରେ ଜୀବନ ଜୀବନ୍ତି। ପୁରାଣରେ, ମୋର ଅଧିକାର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି; ଆପଣମାନେ ଧର୍ମ ଦେଖି ମୋତେ ପ୍ରସ୍ନ କରିଛନ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହୁଥିବା ମହାନୁଭାବମାନେ। ତେଣୁ, ମୁଁ ମହାନ ଋଷିମଣ୍ଡଳଙ୍କୁ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ, ପୁରାଣ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏ ଭୂମିରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି।