ଏକ ସମୟରେ ଏହି ରାଜ୍ୟରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦୂର ହୋଇଗଲା; ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଶୋଭିତ ହେଲେ, ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ; ବନ୍ଦିତମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହେଲେ ଓ ରାଜା ଲୋକଙ୍କର ସୁରକ୍ଷାକାରୀ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ; ମେଘମାନେ ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ଷା କରିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଓ ପରମ୍ପରା—ସେହି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳରେ, ପାପମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଲେ; ଦୋଷହୀନ, ଧନଶାଳୀ ଓ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନଙ୍କର ବଂଶ ଫଳିଲା। ଲୋମଶା କହିଲେ: ଅତିଥି ସେବାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଏହି କଥା କୁ ମୁଁ କୁହି ଦେଇଛି। ହେ ଦୁଇ ଆନନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଯେତେବେଳେ ତପସ୍ୱୀ ଲୋମଶା ଏହିପରି କଥା କୁହୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ କଳା ଉଇ, ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ, ନିଜ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲା; ସେ କଳା ଉଇ, ରୋଷରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଉପରକୁ ଉଠିଲା ଓ ପୁନପୁନ କହିଲା: “ଏହି ଉଇ ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିଜର ଦୁଷ୍ଟତା ଦେଖାଉଛି; ରାତିରେ ଏହି ଉଇ ଆଶ୍ରମରେ ଖୁଣ୍ଡିଦେଇ ଖୋଦିଥାଏ; ଏହାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ଗୃହସାମଗ୍ରୀ କାଟି ଦେଉଛି।” ସମସ୍ତ ଜାତିରେ କରୁଣା ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ପ୍ରଶଂସିତ, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପ୍ରତି ନୁହେଁ। ଏହା କହି ତିନି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଣ୍ଡାରେ ଉଇକୁ ଆଘାତ କରିଲେ ଓ ଯଥାସମୟରେ ମାରିଦେଲେ। ଉଇର ଶରୀର ରକ୍ତର ଧାରାରେ ଭିଜିଗଲା, ମୂଞ୍ଚି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲା। ଉଇ ପଡିଯିବା ପରେ, କରୁଣାଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖର ମନ୍ତ୍ରଣା କରି ଦ୍ରୁତ ଉଠିଲେ; ନିଜ କାନରୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ନେଇ, ଉଇର ମୁଁହ, ମୁଣ୍ଡ ଓ କାନରେ ରଖିଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: “ହେ ମା ତୁଳସୀ, ଗୋବିନ୍ଦକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ଏହି ଉଇ ପାପ କରିଥିବା ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଉଚ୍ଚତମ ଦଶା ଦିଅ।” ଏପରି କହି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାରୀ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ “ହରି, ନାରାୟଣ, ଅନନ୍ତ” ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ସ୍ପର୍ଶରେ ଉଇ ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା। ହରି ନାମ ଶୁଣିବାରେ ଉଇ ଜନ୍ମର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା; ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଦ୍ରୁତ ଆସିଲେ ଓ ଉଇକୁ ନେବା ପାଇଁ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଆଣିଲେ। ଉଇ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦିବ୍ୟ ରଥ ଉପରେ ବସି, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ରହି ଉଚ୍ଚତମ ଧାମକୁ ପହଁଚିଲା। ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଉଇ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କର ମହିମା ତୁମକୁ କୁହି ଦେଲି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏବେ, ହେ ଅତି ଶୁଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭରେ, ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ପୁଷ୍କର ପାଣି—ଅତି ଶୁଭ୍ର, ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା, ହାତୀ ଓ ମକରଙ୍କ ଉତ୍କଳନରେ ଝାଲି ହୋଇଥିବା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଷ୍ଠା ଓ ନିୟମରେ ସେବା କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର, ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଶୋଭିତ, ଅଶୁଭକୁ ଦୂର କରୁଥିବା—ସେହି ପୁଷ୍କର ପାଣି ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରୁ। ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋମହର୍ଷଣ, ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ନାମକ, ସୂତ ଭାବେ ଅଲଗା ବସିଥିଲେ। ସେ ଋଷିମାନେଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରି ଏବଂ ମୋତେ ଯେ କଥା ଶୁଣିଛ, ସେହି କଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କହ। ପୁରାଣ ସମସ୍ତ ଓ ବେଦବ୍ୟାସଙ୍କ ଉପଦେଶ ତୁମକୁ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ କହ। ପ୍ରୟାଗରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ; ପ୍ରଭୁ ସେମାନେଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦେହୀ, ସତ୍ୟସ୍ୱରୂପ, ମଙ୍ଗଳକର ସୁନାଭ ନାମକ ପବିତ୍ର ଭୂମିକୁ ଯିବାକୁ ଦିଶାନିର୍ଦେଶ କଲେ। ସେ କହିଲେ: ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର, ଯାହା ଅବିରାମ ଘୂରିବାରେ, ତୁମେ ଅନୁସରଣ କର; ଏହା କରିବାରେ ଚାହିଦା ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରିବା। ଧର୍ମର ଚକ୍ରର ରିମ୍, ଯେଉଁଠି ଭାଙ୍ଗି ନାହିଁ, ସେଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବୋଲି ମନେ କରିବା ଉଚିତ—ପ୍ରଭୁ ସେହିପରି କହିଲେ। ଏପରି କହି ଋଷିମାନେଙ୍କୁ, ପ୍ରଭୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଚକ୍ରର ରିମ୍ ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଯୋଗରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ତାପରେ ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ଋଷିମାନେ ଦୀର୍ଘ ଯଜ୍ଞ କଲେ; ତୁମେ ସେଠାକୁ ଯାଉ ଓ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦିଅ। ତାପରେ ଉଗ୍ରଶ୍ରବା ସେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାନ ଋଷିମାନେଙ୍କଠାରେ ଗଲେ; ସମ୍ମାନରେ ହାତ ଜୋଡି ସେମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କର ଆଦର ଦେଖି ଋଷିମାନେ ଓ ସଭା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଏକଠା ହୋଇ ଉଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କେଉଁ ଦେଶରୁ ଆସିଛ?” “ହେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ଆମକୁ କାରଣ କୁ କହ।” ସୂତ କହିଲେ: “ମୋର ପିତା, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ, ମୋତେ ନିର୍ଦେଶ କରିଥିଲେ: ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ଯାଉ, ସେବା କର, ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରିବେ ତାହା କହ। ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମୋତେ କିଛି କହିଲେ, ମୁଁ ସେହି କଥା କୁହିବି।” ପୁରାଣ କିମ୍ବା ଇତିହାସ, କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କର ମଧୁର କଥା ଶୁଣିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଲୌମହର୍ଷଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଦେଖି, ପୁରାଣ ଶୁଣିବା ଇଚ୍ଛା ଜନ୍ମ ନେଲା। ସଭାରେ, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଶାଉନକ ନାମକ ପରିବାର ପ୍ରମୁଖ, ଜଙ୍ଗଳର ଶିକ୍ଷକ, ତାଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଭାବରେ, ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସୁ, ତାଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ: “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୁଦ୍ଧିମାନ ସୂତ, ତୁମେ ବ୍ରହ୍ମ ଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗାମୀ।