ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଗୋପାଳକ ତାଙ୍କ ଗୃହରେ ଏକ ଅତିଥିକୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବହୁତ ଥଣ୍ଡାରେ ଅପରିସ୍ଥିତିରେ ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେ ନମ୍ରତା ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ତାଙ୍କୁ କୁଶ ଚଉକି ଦେଲେ, ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ପାଣି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ପଦାର୍ଥ ଦେଇ ଅତିଥି ସତ୍କାର କଲେ। ପରେ, ମିଠା ମିଠା କଥାରେ ସେ ଅତିଥିଙ୍କ ସହିତ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ଆଲୋଚନା କଲେ, ମନେ ଶାନ୍ତି ଓ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଭବ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଯିଏ ପତିସେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଓ ଗୋପାଳକ ମିଶି ନୂଆ ଝିଙ୍ଗା ଫଳର ରନ୍ଧଣା ଶୁରୁ କଲେ। ଏହି ଫଳ ପାଇ ସେ ସ୍ତ୍ରୀ ଅତି ଖୁସି ହୋଇ, ଭାଗ କରି ଏକ ଅଂଶ ଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଗୋପାଳକ, ଯିଏ କି ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଏ ଏକୋଇଶି ଦିନ ଉପବାସ କରିଥିଲେ, ସେ ତାହା ପାଇଲେ। ଅତିଥି ସମ୍ମାନରେ, ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଂଶ ଗୃହସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପରେ ଶିଳ୍ପି ଓ ସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଅତିଥିକୁ ଦେଇ ଅନନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ। ଏଭଳି, ଏହି ଦୁଇ ମହାନ ହୃଦୟ ଦମ୍ପତି ଓ ଅତିଥି ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ଅଂଶ ଭୋଜନ ହେଲା। ଅତିଥି, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଭକ୍ତିରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବେ ଉପାସନା କଲେ। ସେ ଏହି ରାତି ସେଠାରେ ବିତାଇ, ପ୍ରଭାତରେ ନିସ୍ନାନ କରି ଚାଲିଗଲେ। ଏଭଳି ଉପବାସରେ ଏକୋଇଶି ଦିନ କଟିଗଲା। ଏହି ଦୁଇ ମହାନାତ୍ମା ଦମ୍ପତି ପରେ ଶରୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଦମ୍ପତି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କଲେ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଅତିଥି ସେବା ଓ ପୁଣ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ସେହି ରାଜ୍ୟର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦୂର ହେଲା, ଲୋକମାନେ ଖୁସି ଓ ନିରୋଗ ହେଲେ। ସେମାନେ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପଦରେ ପ୍ରଚୁର ହେଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ, ଚୋର ଦୂର ହେଲେ, ରାଜା ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ କଲେ। ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଗିଲେ, ମେଘ ଚାହିଦାମୁତାବକ ବର୍ଷିଲେ। ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜ ଓ ପରମ୍ପରା, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଦ୍ୱାରା, ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ; ସମ୍ପଦ, ମାନ୍ୟତା ଓ ନିର୍ଦୋଷତାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ବିକାଶ ପାଇଲା। ଏହି କଥା ଶେଷ କରି, ଲୋମଶ ଋଷି କହିଲେ: ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତିଥି ସେବାର ମହିମା ଏବଂ ଏହି ଗଳ୍ପ କହିଦେଲି। ଓ ଦୁଇ ଖୁସି ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାଁ? ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଲୋମଶ ଏପରି କଥା କହୁଥିବା ବେଳେ, ଏକ କଳା ଉନ୍ଦୁର ତାଙ୍କ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲା, ଏବଂ ରୋଷରେ ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ଏହି ଉନ୍ଦୁର, ଦୁଷ୍ଟ ମନସ୍କାମନାରେ, ରାତିରେ ଆଶ୍ରମରେ ଗହଣ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତରେ ଘର ଜିନିଷ ଭାଙ୍ଗୁଥିଲା। ଏଠାରେ ଦୟା ସବୁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ଏହା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି କଥା କହି, ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ଦୁରକୁ ଘାତ କଲେ, ଏବଂ ସମୟ ଅନୁସାରେ ମାରିଦେଲେ। ଉନ୍ଦୁରର ଦେହ ରକ୍ତ ଧାରାରେ ଭିଜିଗଲା, ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଗଲା। ଏହା ଦେଖି, ସେ ଦୟାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଠିଲେ, ନିଜ କାନରୁ ଏକ ଶୁଭ୍ର ତୁଳସୀ ପତ୍ର ନେଇ, ଉନ୍ଦୁରର ମୁଁହ, ମୁଣ୍ଡ ଓ କାନରେ ରଖିଲେ। ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, "ହେ ମା ତୁଳସୀ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଦେବୀ, ଏହି ପାପୀ ଉନ୍ଦୁର ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗତି ଦିଅ।" ଏହି ଭାବରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଉପକାରୀ, ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ "ହରି, ନାରାୟଣ, ଅନନ୍ତ" ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ତୁଳସୀ ପତ୍ରର ସ୍ପର୍ଶରେ ଉନ୍ଦୁର ପାପମୁକ୍ତ ହେଲା। ହରିନାମ ଶ୍ରବଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ଜନ୍ମବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଲା। ତାପରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନେ ଦିବ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦୂତିଆ ରଥରେ ଆସି, ପାପହୀନ ଉନ୍ଦୁରକୁ ନେଇଗଲେ। ଉନ୍ଦୁର ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ବସି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦୂତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘିରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ନାରାୟଣ ଆଶ୍ରମରେ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ରହିଥିଲା। ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲା। ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମା ଏହିଭଳି, ଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଏବେ କହ, ତୁମେ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହଁ? ଏଠାରେ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭାର ଭଳି ଧଳା, ହାଥୀ ଓ ମକର ଦ୍ୱାରା ତରଙ୍ଗିତ, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିୟମ ଓ ବ୍ରତରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ସେବନ କରୁଥିବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପବିତ୍ର, ଶୋଭା ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଥିବା, ସମସ୍ତ ଅଶୁଭତା ଦୂରକରୁଥିବା, ସେହି ପୁଷ୍କର ଜଳ ତୁମକୁ ପବିତ୍ର କରୁ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ୟାସଙ୍କ ଶିଷ୍ୟ ଲୋମହର୍ଷଣ କିମ୍ବା ଉଗ୍ରଶ୍ରବା, ସୂତ ଭାବେ ଅଲଗା ଜାଗାରେ ବସିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଋଷିମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ, ଧର୍ମ ବିଷୟରେ ଏକେକ କଥା ଜାଣିଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ୟାସଙ୍କଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରୟାଗରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିମାନେ ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ତାଙ୍କର ଧର୍ମ ଜିଜ୍ଞାସା ଦେଖି, ଭଗବାନ ସେମାନେ ଉପଦେଶ କଲେ। ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଭୂମି ଖୋଜୁଥିଲେ, ତେଣୁ ସେମାନେ ଭଗବାନଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଲେ—ସେହି ସୁନାଭ ନାମକ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଓ ଶୁଭ ସୌର୍ଯ୍ୟ ଅଂଶରେ। ଭଗବାନ କହିଲେ: "ଏହି ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଚକ୍ର ଯେଉଁଠି ଯାଏ, ତୁମେ ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କର; ଏହା ଅନୁସରଣ କଲେ ତୁମେ ଆବଶ୍ୟକ ଶୁଭ ଲାଭ କରିବା।" ଚକ୍ରର ଅଣ୍ଡ ଯେଉଁଠି ଭାଙ୍ଗିନାହିଁ, ସେଠାକୁ ପବିତ୍ର ଭାବିବା ଉଚିତ—ଏହିଭଳି ଭଗବାନ କହିଥିଲେ। ଏହିପରି କଥା କହି, ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଚକ୍ରର ଅଣ୍ଡ ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଏକଠି ହେଲା, ସେଠାରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।