ଏହି ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଗୃହସ୍ଥ ଧର୍ମର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଯଦି ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କର୍ମ ଫଳରେ ଗୃହସ୍ଥ ଅଧିକ ଧନୀ ହୋଇଯାନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିକୁ ଅତିଥି ଭାବରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଅଛି—ଏହି ଉପଦେଶ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି। ଅତିଥି ଆସିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ତାଙ୍କୁ କୁଶ ଓ ଏହିପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଯଦି କୁଶ ନଥାଏ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କହିବା ଉଚିତ—“ଭୂମିରେ ବସନ୍ତୁ।” ପାଦ ଧୋଇବା ପାଇଁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜଳ ଦେଇଯିବା ଉଚିତ; ପରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କର କୁଶଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିନଚର୍ୟା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଫଳ ଓ ଏହିପରି ଖାଦ୍ୟ ଦେଇଯିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଏହି ସମଗ୍ରୀ ନଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀ ଗୃହସ୍ଥ ଉଲ୍ଲାସରେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ—“ମୁଁ ବଡ଼ ପାପୀ, ଦରିଦ୍ର ଅଛି, ଆପଣ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅତିଥି, ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଆପଣଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଭାଗ୍ୟରେ ବନ୍ଧିତ।” ଏହି ପ୍ରକାର ଦରିଦ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅତିଥିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯଦି ଚର୍ଯ୍ୟାରୁ ଅପସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଫଳ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି। ଯଦି ଅତିଥି ଘରରୁ ସମ୍ମାନ ନ ପାଇ ଚାଲିଯାନ୍ତି, ଗୃହସ୍ଥଙ୍କର କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ଉପାର୍ଜିତ ପୁଣ୍ୟ ହ୍ରାସ ହୋଇଯାଏ। ଏକ ଅତିଥିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ସମ୍ମାନ କଲେ, ହରି କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ପାପକୁ ତୁରନ୍ତ କ୍ଷମା କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହି ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି, ଶ୍ରେୟସ୍ କହୁଛି, ଦୃଢ଼ କହୁଛି: ଅତିଥି ସେବା ବିନା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ। ପୁନଃପୁନି କହୁଛି—ଅତିଥି ସମ୍ମାନ ବିନା ଗୃହସ୍ଥଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ। ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଜ୍ଞାତିଧର୍ମ ନାମକ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଲୋକ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ପ୍ରିୟତା ଥିଲା; ତାଙ୍କର ଜନନୀ ଶ୍ରୀବଲ୍ଲଭା ଥିଲେ। ସେ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବ ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କରି ସୌରାଷ୍ଟ୍ରରେ ନିବାସ କରୁଥିଲେ। ଏଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ ଗ୍ରହଗତ ଚଳାଚଳ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ଷା ଦେଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଆସିଲା। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଏବଂ ନିଜ ଚର୍ଯ୍ୟା ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ଦ୍ୱାପର ଯୁଗରେ ଜ୍ଞାନଭଦ୍ର ନାମକ ଏକ ବଡ଼ ଯୋଗୀ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷରେ ନିଜ ଧନ ହାରାଇ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଗଲେ। ଦ୍ୱିଜ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ ତାଙ୍କର ପିଲା ଓ ପତ୍ନୀ ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଦେଖି, ସେ ପାହାଡ଼ର ଏକ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ। ପାହାଡ଼ର ଧାରରେ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଖାଲି ପେଟରେ, ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସହିତ ଏକ ଗୋଡ଼ ଫଳ ଦେଖିଲେ। ସେ ଏହି ଫଳକୁ ନେଇ ଉଲ୍ଲାସରେ ତୁରନ୍ତ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆକାଶ ନୀଳ ପଦ୍ମ ଭଳି ମେଘରେ ଆଛି ହୋଇଗଲା, ଏବଂ ବଡ଼ ବର୍ଷା ହେଲା। ସେ ମୁନି ବର୍ଷାରେ ଭିଜି ନିଜ ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଅଂଗ ଭିଜି ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ଏକ ଅରଣ୍ୟବାସୀ ମଧ୍ୟ କମ୍ପା ହୋଇ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଅତିଥିକୁ ଶୀତରେ କଷ୍ଟ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଜ୍ଞାନଭଦ୍ର ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ କୁଶ ଦେଇ ଆସନ ଦେଲେ; ପରେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ସମଗ୍ରୀ ଦେଲେ। ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ଅତିଥି ସହିତ ବୋଲିବା ଲାଗିଲେ, ମନ ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଜ୍ଞାନୀ ଆଲୋଚନା କରିବାରେ ଲାଗିଲେ। ପତ୍ନୀ, ଯେଉଁଠି ନିଜ ପତି ସେବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ, ଗୋପ ଓ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏହି ତାଜା ଗୋଡ଼ ଫଳକୁ ସାବଧାନ ଭାବେ ରନ୍ଧିଲେ। ପ୍ରାପ୍ତ ଫଳକୁ ପବିତ୍ର ପତ୍ନୀ ଉଲ୍ଲାସରେ ବାଣ୍ଟି ଦେଲେ; ଦୁଃଖରେ ଅନୁଭବ କରୁଥିବା ଗୋପ, ଜଣେ ଅତିଥି, ଜଣେ ପତି, ଜଣେ ପତ୍ନୀ—ଏମିତି ତିନିଜଣ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଫଳ ବିଭଜିତ ହେଲା। ଏହି ଅତିଥି ଉଲ୍ଲାସରେ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଅଂଶ ଘରମାଳିକଙ୍କୁ ଦେଲେ; ପତ୍ନୀ, ନିଜ ପତି ସେବାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ନିଜ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଅତିଥିକୁ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇ ଦମ୍ପତି ଓ ଅତିଥି ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ ଦେଇ ଦୟା ଓ ଉଲ୍ଲାସ ଦେଖାଗଲା। ଅତିଥି ଦୁଇ ଅଂଶ ଖାଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଦ୍ୃଢ଼ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭଳି ପୂଜିଲେ। ସେ ରାତି ଘରେ ବସିଲେ, ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି ଚାଲିଗଲେ; ଏଭଳି ଉପବାସରେ ୨୧ ଦିନ ଗଲା। ଏହି ଦୁଇ ଦମ୍ପତି ଏହି ଜଗତ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଏହି ସେବାର ଫଳରେ, ଦୁଇ ଜଣ ସ୍ୱାମୀ-ପତ୍ନୀ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ—ଏହି ଫଳ ଯୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ଅତିଥି ସେବାର ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଦେଶରୁ ହଟିଗଲା; ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ରହିଲା ନାହିଁ। ଲୋକ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଧନ-ଦୌଲତରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଥ ହେଲେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ହେଲେ; ଦୁଷ୍ଟ ଚୋର ଦେଶରୁ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହେଲେ, ରାଜା ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ଷକ ହେଲେ। ଲୋକ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିଲେ; ମେଘ ଚାହିଲେ ବର୍ଷା ଦେଲା। ପୂର୍ବଜ ଓ ଉତ୍ତରପୁରୁଷ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପାଇଲେ, ପାପମୁକ୍ତ ହେଲେ, ଅପରାଧ ନଥିଲା, ଧନ-ଦୌଲତରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଥ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ବଂଶ ଫଳିଲା। ଲୋମଶ ମୁନି କହିଲେ: ଅତିଥି ସେବାର ମହିମା ସହିତ ଏହି କଥା ମୁଁ କହିଛି। ଏହି ଦୁଇ ପ୍ରସନ୍ନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଓ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?” ବ୍ୟାସ କହିଲେ: ଲୋମଶ ମୁନି ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ବେଳେ— ଏକ କଳା ଉଠ, କାଳରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ନିଜ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଗଲା; ସେ କଳା ଉଠ, କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ, ଉଠିଗଲା। ପୁନିପୁନି କହିଲା: “ଏହି ମାଉସ୍, ଦୁଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ରାତିରେ ଆଶ୍ରମରେ ଖୋଦି ଘର ଦ୍ରବ୍ୟ ଚିରିଦେଇଥାଏ।” ସମସ୍ତ ଜାତିରେ କରୁଣା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମାନାଯାଏ— ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନୁହେଁ। ଏହିପରି କହି, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କୁ ତୀବ୍ର ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ଦ୍ୱାରା ହଣ୍ଡିଦେଲେ।