ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ପୂଜାରୀ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ଭକ୍ତି ନେଇ ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ଆୟୁ, ଶକ୍ତି, କୀର୍ତି, ଧନ ଓ ସନ୍ତାନ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ କେବଳ ସ୍ମରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ତାଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଦେହର ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ । ଯେଉଁଠି ଲୋକ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ଭକ୍ତି ସହ କଂଦେ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଦେହରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପାପ ତତ୍କ୍ଷଣାତ ନାଶ ହୁଏ । ଯିଏ ତୁଳସୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଶରୀରରେ କୌଣସି ପାପ ରହେନାହିଁ । ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ତୁଳସୀ ଦଳ ଡୁବାଇଥିବା ପାଣି ଧରିଥାଏ, ସେଉଁଠି ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳେ । ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହ ତୁଳସୀକୁ ଦୂର୍ବା, ଅଖଣ୍ଡ ପୁଷ୍ପ, ଓ ନାନା ବିଧିରେ ପୂଜା କରେ, ସେଉଁଠି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ପୂଜାର ସମସ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ । ଯେଉଁଠି ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେବତାମାନେ ସେବା କରନ୍ତି ଓ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ରୋପଣ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ହରି, ତିନି ଲୋକର ନାଥ, ତୁରନ୍ତ ଖୁସି ହୋଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ଦେଇଥାନ୍ତି । ତୁଳସୀ ତଳେ କୃତ୍ୟ, ବ୍ରତ, ପିତୃପୂଜା, ଦାନ, ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କିଛି କଲେ, ସେଗୁଡିକ ଅକ୍ଷୟ ରହିଥାଏ । ତୁଳସୀ ବିନା କୃତ୍ୟ କଲେ, ତାହା ଫଳହୀନ ହୁଏ; ଦେବତାମାନେ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ । ଯିଏ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାରା ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ସହିତ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେଉଁଠି ହରିଙ୍କ କୃପାରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥଫଳ ମିଳେ । ଶ୍ରୀହରି ତୁଳସୀକୁ ଅତି ପ୍ରିୟ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ଶୁଷ୍କ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ମନ୍ଦାର, କୁନ୍ଦ, ପଦ୍ମ ପୁଷ୍ପ ଥିବା ସତ୍ୱେ । ଯେଉଁଠି କେହି ପାପ ଭାବେ ତୁଳସୀ ଉଖଳି ଫେଲିଦିଅନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ଏହି କଥା ସତ୍ୟ । ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ତୁଳସୀ ତଳର ଭୂମିକୁ ଅପବିତ୍ର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ସଞ୍ଚିତ ଧନ ଓ ଶ୍ରୀ ଶୀଘ୍ର ହରି ଦୂର କରନ୍ତି । ନାରାୟଣଙ୍କ ପୂଜାପାଇଁ ତୁଳସୀ ଦଳ ତୁଳିବାକୁ, ପୂଜାରୀ ଭକ୍ତି ସହ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି—ଏହି ଦଳ ବିନା କୌଣସି ମନ୍ଦାର, ପାରିଜାତ, ଓ ଗନ୍ଧ ଦେଇ କିଛି ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ । ତେଣୁ ତୁଳସୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ତୁଳିବାବେଳେ ଯାହା ଦୁଃଖ ହୁଏ, ତାହାକୁ ମାଫ କରିବା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଭକ୍ତି ସହ ଦୁଇ ହାତ ମିଳାଇ ତୁଳସୀ ଦଳ ତୁଳିଲେ, ତାଳ ଶାଖ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ । ଯଦି ଅବିବେକରେ ଶାଖ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, ତେବେ ତୁଳସୀପତି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଦୁଃଖ ହୁଏ । ଏହି ତୁଳସୀ ଶାଖରୁ ପଡ଼ିଥିବା ପୁରୁଣା ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ମାଧବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ଯିଏ କୋମଳ ତୁଳସୀ ଦଳ ଦେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ତାଙ୍କର ମନୋକାମନା ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କରେ । ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ଶୁଣି, ଜୈମିନି ମୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ତୁଳସୀ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗଛ ଆଉ କୌଣସି ଅଛି କି? ତାହାପରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଯେପରି ତୁଳସୀ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତି ପ୍ରିୟ, ସେପରି ଆଉ ଏକ ଗଛ ଅଛି—ଅମଳକୀ (ଧାତ୍ରୀ), ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ । ତୁଳସୀ ତଳେ ଥିବା ଦେବତାମାନେ ଅମଳକୀ ତଳେ ମଧ୍ୟ ବସନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ଅମଳକୀ ଥାଏ, ସେଉଁଠି ଗଙ୍ଗା ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥ ବସନ୍ତି । ଅମଳକୀ ତଳେ କୃତ୍ୟ କଲେ, ସେଉଁଠି ସେଗୁଡ଼ିକ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ । ଯିଏ ଅମଳକୀର ସ୍ୱଚ୍ଛ, ତାଜା ପତ୍ର ଦେଇ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ସେ ପାପ ରୂପୀ ଜାଳରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ହରିଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟ ଲାଭ କରେ । ଯେଉଁଠି ଅମଳକୀ ଓ ତୁଳସୀ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନର୍ଥକ ହୁଏ । ଏହି ଦୁଇ ଗଛ ନଥିବା ଗୃହ ଅଶୁଭ, ପାପମୟ ଓ କଳିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହୁଏ । ଏହି ଦୁଇ ଥିବା ସ୍ଥାନ ଶ୍ମଶାନ ସମାନ ବୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯେଉଁଠି ଅମଳକୀ ଓ ତୁଳସୀ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦେବତା ବସନ୍ତି; ନଥିଲେ, ସେଉଁଠି ପାପ ରହିଥାଏ । ଯିଏ ଅମଳକୀ ଫଳର ମାଳା ପିନ୍ଧନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ଓ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କର ଦେହରେ ବସିଥାନ୍ତି । ଅମଳକୀ କାଠର ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କର ଦେହରେ ବସନ୍ତି । ଅମଳକୀ ଫଳର ମାଳା ଧରି କୃତ୍ୟ କଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ । ଯିଏ ଧାତ୍ରୀ ଫଳ ଖାଏ, ସେ ଦେହର ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ । ଧାତ୍ରୀ ଫଳର ମାଳା ପିନ୍ଧିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ଶ୍ମଶାନରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ । ଏହିପରି ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅନ୍ୟ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଚୀନ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି । ଏଭଳି ତୁଳସୀ ଓ ଅମଳକୀ ଦେବୀଙ୍କ ମହିମା ଅପାର, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦୁଇ ଦେବୀ ଥାନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଦେବତାମାନେ ବସନ୍ତି, ଶୁଭ ଘଟଣା ଘଟେ, ଓ ଆଶୀର୍ବାଦ ଧାରା ବହିଥାଏ ।