ସେ ରାଜାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ଭାର୍ୟା ଥିଲେ ରୂପସୁନ୍ଦରୀ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନର ଧାରିଣୀ, ପତିନିଷ୍ଠା ଏବଂ ସଦ୍ଗୁଣମୟୀ। ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ଅନେକ ପୁଅ ଓ ଉତ୍ତମ ଝିଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏଭଳି ଦମ୍ପତି ଆନନ୍ଦର ସହିତ ଦିନ କାଟୁଥିବା ବେଳେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲା, ଯେଉଁ ମାସ ହରିଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରେ। ଏହି କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ଦୀପ ଜଳାନ୍ତି, କୃଚ୍ଛ୍ର, ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପବାସ ଓ ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି। ଏହି ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ଓ ସଂସାର ଭୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ପ୍ରବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀ ଆସିବା ପରେ, ରାଜା ରାଣୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଆଜି ପବିତ୍ର ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପଦ୍ମନାଭରୁ ଉଦ୍ଭବ। ମୁଁ ଆଜି ଉପବାସ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ସହିତ ପୂଜା କରିବି।" "ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କର କୁଣ୍ଡରେ ସ୍ନାନ କରି, ମୁଁ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଅବିନାଶୀ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ପୂଜା କରିବି।" ଏହି ମନୋରଥ ଶୁଣି, ଭାର୍ୟା ରୂପସୁନ୍ଦରୀ ମଧୁର ହସ୍ତିତ ଚେହେରାରେ ଗୁପ୍ତ କଥା କହିଲେ, "ମୋ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଆଶା ଉପଜିଛି, ରାଜନ୍, ରୂପ ଓ ଚାରୁତା ପାଇଁ ମୋର ଅଭିଲାଷ ଅଛି।" "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ସହିତ ପୁଷ୍କରରେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ତେଣୁ ସେ ଦୁଇଁଜଣ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପୁରୋହିତମାନେ ସହିତ ପୁଷ୍କରକୁ ଗଲେ। ସ୍ନାନ କରି, ଧ୍ୟାନ ଓ ପିତୃ-ଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦୀପମାଳାରେ ଶୋଭିତ ସ୍ଥଳରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ନାଥ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ରାଜା ଏକ ଦେଉଳ ଚିତ୍ରରେ ବିଲେଇ ଦେଖିଲେ। ଏହା ଦେଖି ତାଙ୍କର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ମନେ ପଡ଼ିଲା। ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟା ରୂପସୁନ୍ଦରୀଙ୍କ ପଦ୍ମପ୍ରଭା ମୁହଁକୁ ଚାହିଁ ହସିଲେ। ରୂପସୁନ୍ଦରୀ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ପ୍ରିୟ, ମୋ ମୁହଁ ଦେଖି ଆପଣ କାହିଁକି ହସୁଛନ୍ତି?" ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ରାଜା ପୂର୍ବ ଜନ୍ମର କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳ କଥା କହିଲେ: "ଦେବୀ, ଏକଥରେ ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଏକ ବିଲେଇ ଥିଲି। ଶତଶଃ ମୂଷିକ ଭକ୍ଷଣ କରିଥିଲି। ତେବେ ଏକ ଦିନ ମୁଁ ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖରେ ଦୀପକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲି।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଚଳାକିରେ ହେଉଥିଲା ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଫଳରେ ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ଓ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିଛି।" ରୂପସୁନ୍ଦରୀ କହିଲେ, "ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋର ପୂର୍ବ ଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରିପାରୁଛି; ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଏକ ଛୋଟ ମୂଷିକ ଥିଲି।" "କାର୍ତ୍ତିକର ପ୍ରବୋଧିନୀ ଦିନରେ, ଦୀପ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିମିଷି ଯାଉଥିଲା, ମୁଁ ମୋର ବିଲରୁ ବାହାରି ଦୀପର ତିଳି ନେବାକୁ ଆସିଥିଲି। ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପାର୍ପଣ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘୁମେ ଲିନ ଥିବା ବେଳେ, ମୁଁ ତିଳିକୁ ଟାଣିଲି।" "ଆପଣ ମୋତେ ଧରିବାକୁ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ବିଲର ମଧ୍ୟରେ ପଳାଇଲି। ପାଉଁ ଦୀପର ତିଳିକୁ ଛୁଇଁଲା, ଦୀପ ଜ୍ୱଳିଉଠିଲା, ତେଲ ପାତ୍ର ଉଲଟିଗଲା—ଏହିପରି ମୁଁ ସଉଭାଗ୍ୟଶାଳି ହେଲି।" "ମୁଁ ଏଭଳି ଦୀପ ଜଳେଇଥିଲି, ଏବଂ ଏହାର ଫଳରେ ମୁଁ ଅତିରିକ୍ତ ରୂପ ଓ ଚାରୁତା ଲାଭ କରିଛି। ଆପଣ ମୋର ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ରାଜ୍ୟ, ପୁଅ, ଓ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଏହି ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନ ଫଳ। ଏହି ଦ୍ରୁଶ୍ୟାନୁସାରେ ଅତି ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀପବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଉଚିତ।" "ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ରାଜ୍ୟ, ଧନ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଓ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୀପବ୍ରତ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ତାରା ଯେପରି ଅବିନାଶୀ, ସେପରି ଏହାର ପୁଣ୍ୟ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଦୀପବ୍ରତ କରିଲେ। ପବିତ୍ର ପୁଷ୍କରକୁଣ୍ଡରେ ସେମାନେ ଦୀପବ୍ରତ କରି ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ, ଯାହା ଦେବ-ଦାନବଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସହଜ ନୁହେଁ। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଯେଉଁ ଲୋକେ ଏହି ଦୀପର ମହିମା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରି, ହରିଙ୍କ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ବା ସ୍ତ୍ରୀ ଏହି ବ୍ରତ ଭକ୍ତି ସହ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଚକ୍ଷୁର ରୋଗ, ଯାହା ପାପ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, ନାଶ ପାଏ; ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ରୋଗ ତୁରନ୍ତ ଦୂରିଯାଏ। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଶୋକ, ମୋହ, ଭ୍ରାନ୍ତି ନାହିଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଘରେ ଜନ୍ମେ ଜନ୍ମେ ବାସ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ମହାଦେବ କହିଲେ—ଶତକ୍ରତୁ ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ କାମ୍ୟ କର୍ମ ଓ ଦାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପରେ, ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ବ୍ରହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଭଗବନ, କେଉଁ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବତ୍ର ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅମୂଲ୍ୟ ସୁଖ ମିଳେ? ମୋତେ ସେହି କଥା କହନ୍ତୁ।" ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ରହସ୍ପତି ହସି କହିଲେ: "ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ଗାଈ ଓ ଜମି ଦାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ଜମି ଦାନ କଲେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୂପ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି, ମୁକ୍ତା ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଦାନ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ।" "ଜୋତିଯାଇଥିବା, ବିଜ ଓ ଫସଲ ଥିବା ଜମି ଦାନ କଲେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ। ଏବଂ ଜୀବିକା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପାପ ହୁଏ, ଗୋମାଁସର ଚାମଡ଼ି ପରି ଅଳ୍ପ ଜମି ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପବିତ୍ର ହୁଏ।" ଏଭଳି ଦୀପବ୍ରତ ଓ ଦାନର ମହିମା ସଂସାରେ ପ୍ରଶଂସିତ।