ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ହରିଙ୍କ ନଗରକୁ ନେଇଯାଇଯିବା ପରେ ସେ ହରିଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଲେ, ଯେଉଁ ହରି ସଦା ନିତ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧର୍ମୀ। ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏକଶ ଶତ ଯୁଗ ଧରି କେଶବଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରେ ରହି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଅନ୍ତେ ହରିଙ୍କ ରୂପରେ ଲୟ ହେଲେ। ବ୍ୟାସଦେବ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—ମନୁଷ୍ୟ ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରେ, ସେ ଏହି ସଂସାରର ସମୁଦ୍ରକୁ ରାଜହଂସ ପରି ଚେରିଯାଇପାରିବ। ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଯଦି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧାମ ପାଇଯାଏ—ପାପୀ ମଧ୍ୟ ସେଠାକୁ ଯାଇପାରେ। ମୁରାରିଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଦାନ ଦେଲେ, ପରେ ସେ ଦାନର ଫଳ ନିଜେ ଭୋଗ କରି, ପାପ ଶାନ୍ତ କରିପାରିବ। ହରିଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଦାନ ଦିଅ, ସେ ଦ୍ୱିଜଗଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦିଅ; ଅବଶିଷ୍ଟ ଦାନ ନିଜେ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ—ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜନମାନ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଯେଉଁ ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଛି, ତାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ନାହିଁ, ତେବେ ଭୋଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବେଦନର ମହିମା ହେଉଛି ସମସ୍ତ ପାପର ନାଶ; ଏହି ଉପାଖ୍ୟାନ ଆଉ ଏକଥର କହିବି, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆପଣ ଏହାକୁ ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିତ ସର୍ବଜନୀ ନାମକ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଥିଲେ; ସେ ଶାନ୍ତ, ନିଜ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖିଥିବା, ଦୟାଶୀଳ, ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣରେ ଲଗ୍ନ, ଶରଣାଗତମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିଲେ, ସତ୍ୟ କଥା କହୁଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଉଷାକାଳେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ନିଜ ନିତିକ୍ରମ ପାଳନ କରୁଥିଲେ, ହିଂସାରେ ଅନିଷ୍ଠ, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ ନିଷ୍ଠାରେ ଥିଲେ, ନିଜ ନିକଟାତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଦ୍ୱିଜମଣି, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ କେଶବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ନୀଳ ଅଙ୍ଗ, ନିର୍ମଳ ପଦ୍ମନୟନ, ହସୁଥିବା ମୁହଁ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା। ସେ ରୂପ ଚମକୁଥିଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଣ, ଆଉ ଆଙ୍ଗୁଠି, ମୁକୁଟ ରହିଥିଲା, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଚାତିରେ ଚମକୁଥିଲା, ଦୀପ୍ତିମାନ ଫୁଲର ମାଳା ପରିଧାନ କରିଥିଲେ। ଚାରି ଭୁଜାରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ରହିଥିଲା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ପରିଧାନ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏହି ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲାଭ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୋହା ହାତେ ଶିର ଅନ୍ତୁ ଦେଇ, ହର୍ଷରେ ତାଳୁ ତାଣି, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଷ୍ଟୁତି କଲେ। ସେ କହିଲେ—"ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ନାଥ, ଦୁଃଖ, ଭୟ, ରୋଗ ଦୂର କରିଥିବା, ନାରାୟଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ, ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥିବା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ମୁଁ ଯେଉଁ ପାପ କରିଛି, ମୁରାରିଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ମୁଁ ମଦ ଓ ମୋହରେ କରିଛି; ଏହି ଭୟଙ୍କର ଭବସାଗରରେ ମୁଁ ଭୟଭିତ—ମୋତେ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିର ନୌକା ଦେଇ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।" "ମୁଁ ଜାଣିଛି, ହରି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପାପ କରନ୍ତି, ତଥାପି ମୁଁ ସଦା ମନେ ଖୁସିରେ ଅପକର୍ମ କରେ; ଏହି ପ୍ରକାର ମୂଢ଼ ଆଉ କିଏ ଅଛି?" "ପୁଣ୍ୟ ରୁକ୍ଷ ଶୀଘ୍ର ସୁଖ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ କି ଜାଣିଛି, ନରକା ଦୂତଙ୍କ ହନ୍ତା, ମୁଁ ପାପୀ; ମୋ ପାଖରେ ଫୁଲ ତଳ ଦାନ ପାଇଁ ଧନ ନାହିଁ, ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରନ୍ତୁ—ମୁଁ କଣ କରିପାରିବି?" "ଆପଣଙ୍କ ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ପାଦ, ଅମୃତ ନିବାସ, ଛାଡ଼ି, ମୋ ମନ ମଧୁମାସ ପରି ସଦା ନାରୀମୁଖ ଦେଖି ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କେବଳ ମୃତ୍ୟୁ ଅଛି, ମୋହରେ ମୁକୁଳ ଲଗି ମଧୁମାସ ପରି ଭ୍ରମାଣ କରେ।" "ମୋ ହାତ ଦାନ ଦେଇ ନାହିଁ, ମୋ ମୁଁ ମିଥ୍ୟା କଥା କହେ, ମୋ କାନ ସଦା ଅପକଥା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେ; ହରି, ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ, ଆପଣ ଶରଣାଗତଙ୍କ ଦୋଷ ଦୂର କରିଥିବା।" "ନରକା ଦୂତଙ୍କ ହନ୍ତା, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତିର ଦୃଢ଼ ନୌକା ଲାଭ କରିଥିଲି, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ, ତଥାପି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟମନ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତୁ ଦେଇଥିଲି।" "ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଚେରିଯିବା ପାଇଁ କି ଏକ ଚମକୁଥିବା ମାର୍ଗ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ, ଦୟାଶୀଳ ଓ କୃପାମୟ? ମୋ ଦୃଷ୍ଟି, ମହା ଅନ୍ଧକାର ମୋହରେ ଆବୃତ, ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିପାରି ନାହିଁ।" "ମୁଁ ପାପୀ, ମୋ ମନ ଭ୍ରମାଣ, ନଷ୍ଟ, ନିଜ ପରାଭବର କାରଣ; ତଥାପି, କେଶୀ ଦୂତଙ୍କ ହନ୍ତା, ଆଜି ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ପାଦକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜନ୍ତି, ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଧ୍ୟ, ମହାପ୍ରଭୁ।" ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଷ୍ଟୁତି କରିବା ପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସାଥୀ, ଶବ୍ଦ ଜ୍ଞାନୀ, ଭବସାଗର ଉଦ୍ଧାରକ, ଭଗବାନ ସର୍ବଜନୀଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ଭଗବାନ କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମର ଭକ୍ତିରେ ମୁଁ ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ; ସତ୍ୱରେ ତୁମେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଫଳ ଲାଭ କରିବା।" "ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲି; ଏବେ ତୁମେ ମୋ ଭକ୍ତ—କୌଣସି ଅପଶୁଭ ତୁମେ ଉପରେ ଆସିବ ନାହିଁ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ—"ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ କିଏ ଥିଲି, ବିଷ୍ଣୁ? କେଉଁ ପାପ କରିଥିଲି? କିପରି ଆପଣ ମୋତେ ପାପରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ?" "ଏହି ଜଗତରେ କିପରି ମୁଁ ଜନ୍ମିଲି, ଆପଣ କିପରି ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କଲେ? ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହା ସବୁ କହନ୍ତୁ, ଆପଣ ସଦା ଦୟାଶୀଳ।" ଭଗବାନ କହିଲେ—"ଏହା ଗୁପ୍ତ ଓ ଅପ୍ରକାଶ୍ୟ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତଥାପି ଆପଣ ଉପରେ ସ্নେହରେ କହିବି—ଶୁଣନ୍ତୁ।" "ପୂର୍ବରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ପକ୍ଷୀ ବଂଶରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ନିଜ କର୍ମ ଫଳରେ ପୃଥିବୀରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇଥିଲେ।" "ସଦା ଭୋକ ଓ ତିଆରେ ଦୁଃଖିତ, ଆପଣ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ, ଗରମ ଝରଣାରୁ ପାଣି ପିଇଥିଲେ।" "ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରି, ସଦା ପକ୍ଷୀ ରୂପରେ ଜନ୍ମି, ଚାରି ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଭୂମିରେ ରହିଥିଲେ।" "ଏକ ଦିନ, କୁଳଭଦ୍ର ନାମକ ଏକ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନଦୀତୀରେ ମୋତେ ଭକ୍ତି ଓ ନିବେଦନରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ।" "ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋତେ ଦିଆ ଚାଉଳ ତାଳେ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।