ଏହି କଥାରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—"ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହରି ନିଜେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମୋତେ ପଠାଇଛନ୍ତି; ସେହି ଦେବତା ଯିଏ ତୁମ୍ଭୁମାନେ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ସେ ନିତ୍ୟ ତୁମ୍ଭୁମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଇ ଭଗବାନ୍, ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ ରୂପେ ଥିବା, ମୋତେ ଉପାଦାନ କରି, ସେଇ ଦୁଇ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଲେ। ଏପରେ ସେଇ ଦୁଇଜଣ ସର୍ପ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ। ତେବେ, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ବିପନ୍ନ ହୋଇ 'ଗଙ୍ଗା! ଗଙ୍ଗା!' ବୋଲି କାନ୍ଦୁଥିଲେ, ଏବଂ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ, ସେମାନେ ଅଶ୍ୱମେଧ ନାମକ ଯଜ୍ଞର ମହାଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଏହିପରି, ସେମାନେ ଅନେକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ସମାନ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି, କାରଣ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର; ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ହାତରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ପଦେ ପଦେ ଚାଲି, ଦେବମାନେ ଚାରିପଟେ ଘେରି ଆସିଥିଲେ। ଏବେ, ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଆନନ୍ଦିତ ନାରୀମାନେ—ସେମାନେ ନିଜ ଯୌବନର ଗର୍ବରେ ଏକାଅପରେ କଥା ହେଉଥିଲେ: 'ଏହି ନରେଶ ଧର୍ମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ସୁଖର ରସିକ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର।' 'ସେ ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ନିଜ ଚତୁରତା ଓ ସଖୀମାନେ ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କରିବି,' କିଏ କିଏ କହୁଛନ୍ତି—'ମୁଁ ସମସ୍ତ କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ।' ଅନ୍ୟେ କହିଲେ, 'ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରିୟ କରିଦେବି; ସେ କହୁନ୍ତୁ "ଏହି କିମ୍ବା ସେଉଁଠି", ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛନ୍ତି।' 'ଏଥିରେ କୌଣସି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ ଯେ, ରାଜା ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବେ।' 'ଏହି ମୋ ସ୍ୱାମୀ, ଏହି ମୋ ନାଥ, ଏହି ମୋ ପାଳକ'—ଏପରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଜାଣିଥିବା ସମସ୍ତ ନାରୀ ମହାସୁଖରେ କଥା କହୁଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଏମିତି ବିଭିନ୍ନ କଥା ଶୁଣି, ଏକ ଧର୍ମିକ ଓ ବିବେକବାନ୍ ନାରୀ କହିଲେ—'ରାଜା ସ୍ୱୟଂ ସୌଦାସ୍ୟାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ନାରୀମାନେ କାହିଁକି ବିବାଦ କରିବେ?' ଏହାରୁ ସମସ୍ତ ନାରୀ, ବିବାଦ ଛାଡ଼ି, ମନରେ ଉଲ୍ଲାସ ନେଇ, ସମସ୍ତ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଆସିଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ ଏହି ପାପରହିତ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମାନ୍ୟସମ୍ପନ୍ନ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ପୂଜିଲେ। ପୁରନ୍ଦର, ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନାରୀମାନେ ସହିତ, ଦେବ ରଥ ପୁଷ୍ପକରେ ବସାଇଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୃଦୁ ଢୋଳ, ମୃଦଙ୍ଗ, ଡିଣ୍ଡିମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ଝାଞ୍ଜ ଓ ତାଳିର ଧ୍ୱନି, ଦେବମାନଙ୍କର ବିଜୟ ନାଦରେ ଆକାଶ ମୁଖରିତ ହେଲା। ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ଚାମରା ହାତରେ ହଲେଇ, ରଥରେ ଉପବିଷ୍ଟ ହୋଇ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ସ୍ଥାନ ହରାଇବା ଭୟରେ ନିଜ ସିଂହାସନର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ଏକ ସିଂହାସନରେ ବସି ସ୍ୱର୍ଗରେ ରହିଲେ, ଏବଂ କେଶବଙ୍କ ଦୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ପଦ ଲାଭ କଲେ। ହଜାର ହଜାର କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ରଥାରୋହଣ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ, ମନ୍ୱନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାନ ପାଇଲେ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହିପରି ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଯିବାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଫଳକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୁଁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି। ଗଙ୍ଗା ତଟ ଯାତ୍ରାରେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ନାହିଁ—ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟ ସତ୍ୟଦର୍ଶୀ ଋଷିମାନେ ଏହା କହିଛନ୍ତି। ଯେବେ କେହି ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେହି ସମୟରେ ଅବଶ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଗଙ୍ଗା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ; କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ପୁନି ପୁନି ପାପ କରେ, ତେବେ ଗଙ୍ଗା ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରନ୍ତିନାହିଁ। ପାପ ଭାବ ଛାଡ଼ି, ଜଗତ ମାତା ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କର, ଯଦି ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହୁଁଛ। ମାନବ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନରୁ ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ପାଆନ୍ତି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ଲାଭ୍ୟ। ବର୍ଷା ବିନ୍ଦୁ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀର ଧୂଳିକଣା ଗଣନା କରିହେବ, କିନ୍ତୁ ଭାଗୀରଥୀ ଗୁଣ ଗଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ବିଚାର କରି ମୁଁ କହୁଛି—ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଏକଥର ସ୍ନାନ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ ହୁଏ। ଯିଏ ଉପକୂପ ଜଳରେ ଗଙ୍ଗାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ସ୍ନାନ କରେ—ସେଇ ଗଙ୍ଗା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମହାରାଣୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଓ ଭୟ ନାଶ କରିଦିଏ—ସେ କୌହାତ୍ୟା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କୃତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗଙ୍ଗାଙ୍କ କୃପାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଧାମକୁ ବିଦାୟ ଲାଭ କରେ। ଏହିପରି, ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଯେମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଭକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ କଦାଚିତ୍ ଦୁର୍ଗତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ପୁନି, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କ ମହିମାକୁ କହିବି; ଏହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ବସୁଦେବଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣି ଭକ୍ତମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ପାଖଣ୍ଡୀମାନେ ସେଥିରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନରକରେ ପୀଡିତ ହୁଅନ୍ତି। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା କଦାପି ପାଖଣ୍ଡୀମାନେ ସାମ୍ନାରେ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କେବଳ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସାମ୍ନାରେ କହିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବେ ତ୍ରେତାଯୁଗରେ, ହେ ଜୈମିନି, ଉର୍ବିଶୁର୍ ନାମକ ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ, ସେ ସଦା ପାପରେ ଲିନ୍ନ, ଧର୍ମ ନିନ୍ଦାରେ ଲାଗିଥିଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଧନ ଚୋର, ପରସ୍ତ୍ରୀ ଗମନରେ ରତ, ଗୋମାଂସ ଭୋଜନ, ମଦ୍ୟପାନ, ବେଶ୍ୟା ସଙ୍ଗରେ ଆସକ୍ତ ଥିଲେ। ସେ ଶରଣାଗତ ହନ୍ତା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବାରେ ଦକ୍ଷ, ବିଶ୍ୱାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା, ବନ୍ଧୁ ନାଶ କରିବା, ଆତ୍ମୀୟମାନେଙ୍କୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେବାରେ ଲିନ୍ନ। ସେ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ, କ୍ରୁର, ପାଖଣ୍ଡୀ ସଙ୍ଗୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜୀବିକା ନାଶକ ଓ ଜମା ଧନ ଚୋର ଥିଲେ। ସେ ଏପରି ଦୁଷ୍ଟ ଓ ପାପରେ ଲିନ୍ନ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ରୂଷ୍ଟ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଘରକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ: 'ଏହି ପବିତ୍ର କୁଳରେ ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣୟ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ, ତୁମେ ତାହାକୁ ନାଶ କରୁଛ।