ଏକ ଦିନ, ଏକ ସର୍ପ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। ପତି-ପତ୍ନୀ ଭୟରେ ତଥା ଦୟାରେ ଏହି ସର୍ପକୁ କହିଲେ, “ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ଼, ଏହା ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଣେ; ତୁମେ ଯଦି ଆମକୁ ଭକ୍ଷିତ କରିବା, କିଛି ସାନ୍ତ୍ୱନା କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ତୁମେ ପାଇବା କଣ?” ସେମାନେ ଏହି ସର୍ପକୁ ବୁଝାଇଲେ, “ବିଷ୍ଣୁ ଆମ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ହରି ତୁମର ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ଆମେ ଏବଂ ତୁମ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଶତ୍ରୁତା ଅଛି?” ସେମାନେ ଏହି ସର୍ପକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ବୁଦ୍ଧିମାନ ଜଣେ କେବେ ଜୀବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ଏହି ହିଂସା ଘଟେ, ତାହା ଭାଗ୍ୟର ଦ୍ୱାରା ଘଟେ। ଜୀବମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କର ଆୟୁ, ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଧନ, ଏବଂ ଖ୍ୟାତି ଭାଗ୍ୟ ନେଇ ନିଏ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସବୁବେଳେ ‘ହିଂସା’ ରହିଛି, ସେମାନେ ପାଠ, ତପ, ଦାନ, ବିଦି ଆଦି କରିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର କି ଉପକାର?” ସେମାନେ ଏହି ଅଭିପ୍ରାୟ ଦେଲେ, “ଯେଉଁ ଲୋକ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ହିଂସା କରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ହିଂସା କରେ; କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀର ପତି ପ୍ରଭୁ ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶରୀରରେ ବସିଛନ୍ତି। ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଅନେକ ରୂପରେ ଜଗତରେ ଖେଳନ୍ତି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଶରୀର ଏକ ପରମାତ୍ମାର ନିବାସସ୍ଥଳ; ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ, ତେଣୁ ହିଂସା ବାରଣ କରିବା ଉଚିତ।” ସେମାନେ ଏହି ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ, “ଅନ୍ୟ ଜୀବର ଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରି, କିଛି ଦିନ ନିଜ ପ୍ରସନ୍ନତା ମିଳିଥାଏ; ଏହି ପ୍ରକୃତିରେ ଏପରି ଆଚରଣ ଆଶ୍ଚର୍ୟଜନକ। ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମାରି, ନିଜ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିବା ଲୋକ, କେବେ ନିଜ ପ୍ରକୃତ ଜ୍ଞାନ ପାଇନାହାନ୍ତି। ମନରେ ଚିନ୍ତା କର, ‘ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ, ସେ ବିଷ୍ଣୁ’; ଯେଉଁ ଲୋକ ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ବିନ୍ଦୁବିନ୍ଦୁ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ଅନ୍ୟଙ୍କ ସୁଖରେ ସୁଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ହରିଙ୍କ ପ୍ରକଟ ରୂପ। ଅଜ୍ଞାନରେ ତଳିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସୁଖ ଉପରେ ଲଜ୍ଜା। ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହିଂସା କରି ମିଳୁଥିବା ସୁଖ, କିମ୍ବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖ, ଏହି ଭୂମିରେ ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ମିଳନ୍ତି; ତେଣୁ, ସର୍ପ, ହିଂସା ଛାଡ଼, ସୁଖୀ ହେଉ।” ସେମାନେ ଏହି ଆଶା କଲେ, “ତୁମେ ଯଦି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ଆମେ ଏହି ବିପୁଳ ଦୁଃଖର ସାଗର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା।” ସର୍ପ କହିଲା, “ଯଦି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ହିଂସା କରିବା ମୋ ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ତେଣୁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା କେମିତି ଭକ୍ଷକ ଓ ଭକ୍ଷ୍ୟକୁ ଏକାଠି କଲେ? ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏହି ଠିକ୍। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଭକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ହିଂସା ସବୁବେଳେ ନାହିଁ; ନାରାୟଣ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ଏହି ନିଶ୍ଚିତ। ପ୍ରଭୁ ନିଜେ ଭକ୍ଷକ ଓ ଭକ୍ଷ୍ୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି; ନିଜେ ନିଜକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ନିଜେ ନିଜକୁ ଭକ୍ଷିତ କରନ୍ତି; ଏହି ହରିଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି। ମୁଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ—ମୁଁ ତୁମକୁ କିମ୍ବା କିପରି ମାରିବି? ଭାଗ୍ୟ ନିଜେ ହେଉଛି କାଳର ରୂପ। ଏବେ ହରି ନିଜେ ମୋତେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଯିଏ ତୁମକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି, ସେ ମଧ୍ୟ ସବୁବେଳେ ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେ ଏହି କାଳର ରୂପରେ ମୋତେ କାରଣ କରି, ହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ସର୍ପ ଦ୍ୱିତୀୟ ପତି-ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିତ କଲା। ସେମାନେ ‘ଗଙ୍ଗା! ଗଙ୍ଗା!’ କୁହି, ତୀବ୍ର ଭୋକରେ ଯାତ୍ରା କରି, ଜାହ୍ନବୀ ତୀରର ତୀର୍ଥରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ଏଠାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ବିଦିର ମହାଫଳ ପାଇଲେ। ଏହି ଦୁଇ ମହାତ୍ମା ଅନେକ ଅଶ୍ୱମେଧ ବିଦି କଲେ। ଏମିତି ମହାତ୍ମା ଦୁଇଜଣଙ୍କ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, କାରଣ ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର; ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଭରସା କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବୀମାନେ ହାତରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ଚାଲି ଆସି, ଦେବମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରି, ଆସିଲେ। ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ଅନ୍ୟ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆନନ୍ଦିତ ନାରୀମାନେ ଏକାଠି ହେଇ, ନିଜ ଯୁବତ୍ୱରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ କହିଲେ, “ଏହି ରାଜା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ରସଜ୍ଞ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବାନ। ସେ ଆସିଛନ୍ତି; ମୁଁ ନିଜ କୌଶଳ ଓ ସହାୟକମାନେ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ନିଜର କରିବି। ମୁଁ ସମସ୍ତ କୌଶଳ ଜାଣିଛି। ତେଣୁ, ଏହି ରାଜା ମୋ ପ୍ରିୟ ହେବେ; ସେ କହୁନ୍ତୁ ‘ଏହି କିମ୍ବା ସେ’, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ମୋ ଅଧୀନ ହେବେ। ଏହି ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ୟ ନୁହେଁ, ରାଜା ମୋ ଇଚ୍ଛାରେ ଅଧୀନ ହେବେ। ଏହି ମୋ ପତି, ଏହି ମୋ ନାଥ, ଏହି ମୋ ଶ୍ୱାମୀ, ଏହି ମୋ ରକ୍ଷକ—ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣ ଜାଣିଥିବା ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏପରି କହିଲେ।” ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥା ଶୁଣି, ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବତୀ ନାରୀ କହିଲେ, “ରାଜା ସାଉଦାସ୍ୟାକୁ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ନାରୀମାନେ କାହିଁକି ଝଗଡ଼ା କରିବେ?” ତାପରେ ସମସ୍ତ ସୁନ୍ଦରୀମାନେ ଝଗଡ଼ା ଛାଡ଼ି, ଆନନ୍ଦରେ, ସମସ୍ତ ଭୂଷାରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ, ଆସିଲେ। ଏପରି, ସେମାନେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଦର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ପୁରନ୍ଦର ଏବେ କହିଲେ: ସେ ରାଜାକୁ ନାରୀମାନେ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥ ପୁଷ୍ପକରେ ବସାଇ, ମୃଦୁ ଢ଼ୋଳ, ଢ଼କ ଓ ଡିଣ୍ଡିମାର ଶବ୍ଦରେ ଦେବମାନେ ଆନନ୍ଦ କରିଲେ। ଝଞ୍ଞ ଓ ହାତ ତାଳିର ଶବ୍ଦ, ଦେବମାନେ ଜୟ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ସମସ୍ତ ଦିଗ ଶବ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଶ୍ୱେତ ଚମରା ଦେଇ ପଙ୍ଖା କଲେ, ରାଜା ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ସହିତ ରଥରେ ଚଢ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ଆସନର ଆର୍ଧ ଅଂଶ ଏହି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାଜାକୁ ଦେଇଲେ। ଏହି ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଏକାଠି ଶଯନ କରି, କେଶବଙ୍କ ଦୟାରେ ଇନ୍ଦ୍ରର ପଦ ଲାଭ କଲେ। ଏହି ରାଜା ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଚଢ଼ି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ଗଲେ।