ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର, ଦୁଃଖଦାୟକ ପଥ ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା କରି, ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧର୍ମରାଜା ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ଖୋଜି ଦେଖ।” ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଇ, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ସମସ୍ତ କର୍ମର ମୂଳ ଠାରୁ ତଦନ୍ତ କଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି କହିଲେ, “ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ମୁଁ କହିବି। ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁ ସବୁ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ କର୍ମ କରିଛନ୍ତି, ତାହାର ଫଳ ଏବଂ ଏହାର ମିଳିବା ଉପାୟ କହୁଛି, ଶୁଣନ୍ତୁ।” “ଏକ ଦିନ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏକ ଏକାକୀ ହରିଣ, ବାଘମାନଙ୍କ ଭୟରେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ, ଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ରାଜସଭାକୁ ଆସିଥିଲା। ହରିଣଟିକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଏହି ରାଜା କୌତୁହଳରେ ଉଠି, ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ହରିଣକୁ ଆଘାତ କଲେ। ଶରଣ ନେଇଥିବା ହରିଣକୁ ହତ୍ୟା କଲେ, ଏହି ଦୁଷ୍କର୍ମ ପାଇଁ ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କର ରାନୀ ସଦା ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବେ। ହରିଣର ଦେହରେ ଯେତେ ଲୋମ ଥିଲା, ସେତେ ମାନ୍ବନ୍ତର ଧରି, ଏହି ଦମ୍ପତି ଅନେକ ପରିବାର ସହିତ ନରକରେ ରହିବେ। ଯେଉଁଠି ଶରଣ ନେଇଥିବାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବିଫଳ, ସେ ନିଜ ଜୀବନ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଇଁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଏହିପରି ଶରଣାର୍ଥୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପରି ଭୟଙ୍କର ପାପ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ଜୀବନ ଶେଷରେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ପାଆନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ରାଜା ଓ ତାଙ୍କ ରାନୀଙ୍କୁ, ଯମର ଆଦେଶରେ, ଯମଦୂତମାନେ ତଳୱାର ପତ୍ରର ଭୟଙ୍କର ଅଟବୀରେ ରଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଗଛର ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତଳୱାର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ସେଠି ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପରେ ସେମାନେ ‘ବାଘମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ’ ନାମକ ନରକକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ବାଘମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ନରକରେ ଅନେକ ଯୁଗ ଧରି ରହି, ତାଙ୍କ ପାପ କ୍ଷୟ ହେଲାପରେ, ଏହି ରାଜା ଓ ରାନୀ ଏକ ବାଉଳିର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମୃତି ଥିବାରୁ, ଏହି ଦୁଇ ବାଉଳି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ସେମାନେ ସଦା ଏକ ତଟରେ ଏକାଠି ରହି, କୀଟ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ଏହି ପଥରେ କିଛି ପୁଣ୍ୟବାନ ମାନବ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଗଙ୍ଗା ତଟକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ବାଉଳି ଦୁଇଜଣ ସେମାନେକୁ ଦେଖିଲେ। ଏଥିରେ ବାଉଳି କହିଲା, “ବର୍ଷାକାଳର ମୋହରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ପାପ କରିଥିଲି, ଏହି କର୍ମର ଫଳରେ ଆମେ ଏପରି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ। ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି। ତେବେ, ଏତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେ କାହିଁକି ଏଠି ଅଛୁ? ଏବେ ମୁଁ ଚାହେଁ ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଏହି ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ। ଏହି ଦୁଃଖ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପାଇଁ କ’ଣ ଉପାୟ ଅଛି, କହ, ପ୍ରିୟ?” ଏହି ଶୁଣି ବାଉଳି ରାନୀ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଆଉ ସହିଯିବନାହିଁ, ପ୍ରଭୁ, ଶୀଘ୍ର କର। ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେମାନେ ଶୁଭ ଗଙ୍ଗାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ।” ଅଚାନକ, ଦୁଇଜଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚାଲିବା ପରେ ଭୋକା ଲାଗିଲା। ଏବେ, ସମୟ ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର, ଫୁସ୍କାରୁଥିବା ସର୍ପ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା। ସମୟ ସର୍ପ କହିଲା, “ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ପାପୀ ବାଉଳି ଏବେ ତୁମର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଆସିଛ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଖାଇବି, କାରଣ ମୋତେ ଭୋକା ଲାଗିଛି।” ଏହି ଶୁଣି, ସେମାନେ ଭୟଭିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ଭକ୍ତିସହିତ ସମୟ ସର୍ପଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୃତ୍ୟୁର କିଛି ଭୟ ଆମ ପ୍ରାଣରେ ନାହିଁ, ହେ ସର୍ପ। ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାଜା ଥିଲି, ନାମ ସତ୍ୟଧର୍ମ, ଏହି ମୋ ରାନୀ ବିଜୟା। ମୋହବଶତଃ ମୁଁ ଏଠି ଶରଣ ନେଲି, ତାହା ପାଇଁ ଯମଲୋକରେ ଦୀର୍ଘ ଦୁଃଖ ଭୋଗିଲି। ଶେଷ କର୍ମ ଶେଷ କରିବାକୁ, ମୁଁ ଓ ମୋ ରାନୀ ବାଉଳି ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲୁ। କର୍ମର ଫଳ କେହି ଟାଳିପାରେ ନାହିଁ। ଏବେ ଆମେ ପରମ ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଦିଅ। ଅଜ୍ଞାନ ତ୍ୟାଗ କର, ହେ ସର୍ପ, ଯାହା ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ। ତୁମେ ଆମକୁ ଖାଇଲେ, କିଛି ଲାଭ ହେବ କି? ବିଷ୍ଣୁ ଆମ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ହରି ତୁମ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି। ତେଣୁ, ଆମେ ଓ ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ଦ୍ୱେଷ? ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ କେବେ ଜୀବମାନେ ଉପରେ ହିଂସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି ହିଂସା ମଧ୍ୟ ହୁଏ, ତାହା ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ହୁଏ। ଆୟୁଷ୍ୟ, ସନ୍ତାନ, ଜନାନୀ, ଧନ, ଏବଂ ଯଶ—ଏହି ସବୁ ହିଂସାକରୀଙ୍କୁ ଭାଗ୍ୟ ଛିନିନେଇଥାଏ। ଯିଏ ହୃଦୟରେ ‘ହିଂସା’ ରଖିଥାଏ, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପାଠ, ତପ, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ କ’ଣ କାମର? ଯିଏ ଜୀବମାନେ ଉପରେ ହିଂସା କରେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ହିଂସା କରେ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି ସମସ୍ତ ଜୀବର ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି। ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତ ଜୀବର ରଚନା କରି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସଂସାର ରଙ୍ଗମଞ୍ଚରେ ଶିଶୁର ଭଳି ଖେଳୁଛନ୍ତି। ଦେହ ହେଉଛି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ନିବାସସ୍ଥଳୀ, ସେଇ ପରମାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ; ତେଣୁ ହିଂସା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟର ଜୀବନ ନାଶ କରି, ନିଜ ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳେ, କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ। ଏପରି ଆଚରଣ ପୃଥିବୀରେ ଲୋକମାନେ କରୁଛନ୍ତି, ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ।” ଏଭଳି, ଏହି ଦୁଃଖିତ ଦମ୍ପତିର ଗଥା ଯମଲୋକରୁ ନରକ, ନରକରୁ ବାଉଳି ଜନ୍ମ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଭଳି ଗତି କଲା।