ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଏକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର କୂଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ । ସେ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀଙ୍କୁ ବିନୟର ସହିତ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ, “ଓ ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମ ରୂପା, ମୁଁ ତୁମ ପବିତ୍ର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଛି; ତୁମେ ଯେମିତି ଫଳ ଦେବାକୁ କହିଛ, ଦୟାକରି ମୋତେ ତାହା ଦିଅ ।” ଏପରେ, ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ, ଗଙ୍ଗା-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଗଙ୍ଗା ମା ନଦୀରେ ନିମ୍ନଜନ କରି ସ୍ନାନ କଲେ । ଏହି ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଶରୀରକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ପୁଛିଲେ; ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ନାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ଜଳ ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଛାଡିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେନାହିଁ । ପ୍ରଭାତରେ ଦାନ୍ତ ମାଜିବା ଓ ଏହି ପରି ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ କରିବା ଉଚିତ; ରାତିର ବାସସ୍ଥାନ ଛାଡି, ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ । ଯଦି କେହି ବାହାର ଭୂମିରେ ପାଦ ଦେଇ ଗଙ୍ଗାରେ ସ୍ନାନ କରିନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଉପଲବ୍ଧ କରିପାରିବେନାହିଁ । ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଗଙ୍ଗାର ମାଟି ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶରେ ଲଗାଇବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ତର୍ପଣ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ନିୟମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ । ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ପିତୃଦେବତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦିଅ, ତାହାର ପିତୃଦେବତା ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୃପ୍ତ ରହନ୍ତି । ଯେଉଁଠି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗଙ୍ଗା ଉପରେ ପିତୃକର୍ମ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପିତୃଦେବତା ଦେବଲୋକରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟିରେ ବସିଥାନ୍ତି । ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ ଓ ଉପବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଦାନ, ଦେବପୂଜା, ବିଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କଲେ, ତାହା ସଦା ଅଭିନାଶୀ ରହେ । ଗଙ୍ଗା ସ୍ନାନ ଓ ଉପବାସ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପଞ୍ଚମହାୟଜ୍ଞ କରି, ଗଙ୍ଗାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଏକ ବିଦ୍ୱାନ୍ ଦେବୀ ଗଙ୍ଗା ଓ ଶ୍ରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିମାକୁ ଦିବ୍ୟ ନାରିକେଳ ଜଳରେ ଭକ୍ତିରେ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ । ଜାହ୍ନବୀ ପ୍ରତିମା ଥିବାରୁ, ଜାହ୍ନବୀକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ନାରିକେଳ ଜଳ ଜାହ୍ନବୀ ଜଳରେ ଢାଲିବା ଉଚିତ । ଦିବ୍ୟ ଗନ୍ଧ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଘୃତ ଦୀପ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଧୂପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗିନ ଫୁଲରେ, ଏବଂ ଭଲ ଫଳ, ଉତ୍ତମ ନୈବେଦ୍ୟ, ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଜଳ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଆଚମନ ଜଳ, ଖଦିର ଦିଅ ପାନ ଦେଇ, ଅନ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ନୈବେଦ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଅନୁସାରେ ବିଭିନ୍ନ ଷ୍ଟୋତ୍ର ଓ ଅର୍ପଣରେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ପୂଜା ସମାପ୍ତ ହେଲା ପରେ, ଦେବୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତିନିବାର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ନଦୀର କୂଳରେ ଉପବାସ କରି, “ଓ ଜାହ୍ନୁ କନ୍ୟା, ମୁଁ ଖାଇବି; ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ଓ ନିର୍ମଳା,” ଏହିପରି କହିବା ଉଚିତ । ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାଚନରେ ଜଣେ ବିଦ୍ୱାନ୍ ରାତି ଜାଗି କରିବା ଉଚିତ; ନିଦ୍ରାକୁ ଜୟ କରି, ଉତ୍ସାହରେ ରହିବା ଉଚିତ । ଯଦି ଶକ୍ତି ନାଥିବା, ଫଳ ଖାଇ ଶକିବା; ଖାଇବା ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ପ୍ରଭାତରେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୂଜା କରି, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ । “ମୋର ପୂଜା ଓ ଜାଗରଣ ତୁମ ଦୟାରେ ଅଭିନାଶୀ ହେଉ,” ଏହିପରି କହି, ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦ୍ୱିଜ ନିଜ ଦୈନିକ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ପରିବାର ସହିତ ଖୁଦେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁଠି ଜାହ୍ନବୀ କୂଳରେ ଏପରି ପବିତ୍ର ଉପବାସ କରିବେ, ସେ କେତେ ମହାଫଳ ପାଇବେ, ଶୁଣ ଓ ପୁତ୍ର । ସେ ବହୁ ଜନ୍ମର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ରୂପ ଧରି, ବିଷ୍ଣୁର ନଗରକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ । ସେ ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ, ଅନେକ କୋଟି ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଷ୍ଣୁ ନଗରରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ । ଏପରେ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକକୁ ଯାଏ; ସେଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାହା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେଉଁ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ । ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ଏହି ଅବଧି ଅତିତ ହେଲା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାର କାଳ ଶେଷ ହେଲା ପରେ, ସେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରେ । ସେଠାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ଗଣପତି ପଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ । ଶିବ ନଗରରେ ଏହି ଅବଧି ଅତିତ ହେଲା ପରେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବାସବ ଭଳି । ସେଠାରେ ଏହି ଧର୍ମାତ୍ମା ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଅନେକ କୋଟି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଇଛାର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ । ପରେ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲୋକକୁ ଯାଏ, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି; ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଦିବ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାଏ । ପୁନଃ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତି ହୋଇଥାଏ; ଦୀର୍ଘକାଳ ଭୂମି ଶାସନ କରି, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥାଏ । ଜୀବନ ଶେଷରେ, ସେ ଗଙ୍ଗାରେ ମୃତ୍ୟୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ; ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ଯଶସ୍ବୀ ହୋଇଥାଏ । ସେ ଭଗବାନ୍ତଙ୍କ ନଗରକୁ ଯାଏ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ସେଠାରେ ଚାରି ମନୁ ଯୁଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରେ । ସେଠାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଯାହା ପ୍ରାପ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ । ଏହି ଯାତ୍ରା ଏକ ଦିବ୍ୟ ଇଚ୍ଛାରେ ଜାହ୍ନବୀ କୂଳକୁ ଯିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହିପରି ମହାଫଳ ଦେଇଥାଏ । ଯଦି ଏହି ଯାତ୍ରାରେ କେହି ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିବା, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ପରମ ଧାମକୁ ଯାଏ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ନାମ ସତ୍ୟଧର୍ମ; ସେ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷୀ ଥିଲେ । ସେ ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗର ସନ୍ଧିକାଳରେ ପୃଥିବୀରେ ବସିଥିଲେ; ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଥିଲେ ଭିଜୟା । ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଓ ପତିସେବାରେ ନିରତ ଥିଲେ; ସେ ଦୁଇଜଣେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସାତ ହଜାର ବର୍ଷ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ । ଏକ ଦିନ, ସମୟ ଆସିଲା; ସେ, ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ, ଦୁଇଜଣେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଲେ; ଏପରେ, ଦୁଇଜଣେ ଯମର ଭୟଙ୍କର ଦୂତମାନଙ୍କରେ ବନ୍ଧି ଯାଇଥିଲେ ।