ଏହି ସମୟରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗଙ୍ଗାପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଅଟୁଟ ରହିଛ, ତେଣୁ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ତୁମକୁ ଏହି କଥା କହିବି—ଯେଉଁମାନେ ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ପଦଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଏହି ଜନମରେ ସତ୍ୟ ସଫଳ ହୁଏ। ଯେଉଁ କାନ ଗଙ୍ଗାର ତରଙ୍ଗର ଗର୍ଜନ ଶୁଣେ, ଯେଉଁ ଜିଭ ତାଙ୍କର ଜଳର ମଧୁର ରୁଚି ଅନୁଭବ କରେ—ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। ଯେଉଁ ଚକ୍ଷୁ ଜହ୍ନବୀର ତରଙ୍ଗର ରୂପ ଦେଖେ, ଯେଉଁ ଲାଳାଟ ଉପରେ ଗଙ୍ଗାଜଳର ଚିହ୍ନ ରହିଛି—ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ହାତ ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ହରିଙ୍କ ପୂଜାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯେଉଁ ଦେହ ପବିତ୍ର ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ନିମଜ୍ଜିତ—ସେମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଫଳଦାୟକ। ଏହି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଦେହ ଯଦି ଜହ୍ନବୀ ତଟରେ ପତିତ ହୁଏ, ତେବେ ଚାରି ପ୍ରକାରର ପୁରୁଷାର୍ଥ ଲାଭ ହୁଏ। ସ୍ୱର୍ଗରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆସନ୍ତି। ସେମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କହନ୍ତି, “ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଆମେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲୁ, ତାହାର ଫଳ ଏହି ଭଲ ଗତି ଆମକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହେବ, କାରଣ ଆମର ପୁତ୍ର ଏପରି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ। ଏହି ଗଙ୍ଗାଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ। ଯେଉଁ ଅର୍ପଣ ଆମର ପୁତ୍ର ଗଙ୍ଗାରେ କରେ, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିବା, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିବା କଠିନ—ସେଉଁଠି ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିପାରିବା। ଏହି ଅର୍ପଣଗୁଡ଼ିକ ଆମ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେବ। ଯେଉଁ ପିତୃଗଣ ନରକରେ ଦୁଃଖଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହନ୍ତି—‘ଆମେ ଯେଉଁ ପାପ କରିଥିଲୁ, ତାହା ପାଇଁ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛୁ, ଏବେ ଆମର ପୁତ୍ର ଦୟାରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେବ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଅସହ୍ୟ ନରକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବୁ। ପୁତ୍ରଙ୍କ ଦୟାରେ ଆମେ ଉତ୍ତମ ପଦ ଲାଭ କରିବୁ।’ କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ମଣିଷ ଯାତ୍ରାରେ ଯାଇ ମଧ୍ୟ ମନ ଭ୍ରମରେ ଘରକୁ ଫେରିଯାଏ, ତେବେ ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ନିରାଶ ହୁଅନ୍ତି। ଯଦି ଅର୍ପଣ କରି, ସେକ୍ସ କରି, କିମ୍ବା ଝୁଲନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଚଢ଼େ, ତେବେ ଆତ୍ମୀୟ ଆତ୍ମାମାନେ ଆଶାହୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଜୁତା ପିନ୍ଧିବା, ଛତା ଧରିବା ଦୂରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। ପଥର କଷ୍ଟ ଓ କ୍ଲାନ୍ତିକୁ କଠିନ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଘରର ସୁବିଧା କିମ୍ବା ଘରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ କରିବା ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, କୁସଂଗତି କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦୁଇଥର ଖାଇବା, ବିବାଦ କରିବା, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା, ଲୋଭ, ଅହଂକାର, କ୍ରୋଧ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଏହି ସବୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅତି ହସିବା, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେବା ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍। ନିଜକୁ ମାନେଇବା ଉଚିତ୍ ଯେ, ମୁଁ ଜମିନରେ ଶୋଇଛି, ଖଟିଆ ଉପରେ ନୁହେଁ। ପଥରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଲୋକେ ଗଙ୍ଗାର ଶୁଭ ନାମ, ଜହ୍ନବୀ ଦେବୀଙ୍କର ମହିମା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ। ଯାତ୍ରାରେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦାତ୍ରୀ ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍—“ଓ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ, ଜଗତ୍ ଜନନୀ, ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦିଅ।” ଏପରି ମୃଦୁ ଶବ୍ଦରେ ନିଜ କ୍ଲାନ୍ତି ଦୂର କରିବା ଉଚିତ୍—“ହାୟ, କିପରି ଘର ଛାଡ଼ି ଏଠି ଆସିଛି?” କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ଏପରି କ୍ଲାନ୍ତି ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତି—“କେଉଁଠି ମୋର ଶୋଇବା ଖଟିଆ, କେଉଁଠି ଘରବାଳି, କେଉଁଠି ଘର?” କିମ୍ବା “ମୁଁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଭୂମିରେ ଶୋଇଛି, ଏଠି କିପରି ଆସିଛି? ଘରର ଧନ, ଧାନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିର ଭାଗ୍ୟ କ’ଣ?” କିମ୍ବା “କେତେ ଦିନରେ ମୁଁ ଆଉ ଘରକୁ ଫେରିବି?”—ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବାମାନେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ପାଉନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ଯାତ୍ରା ତ କେବଳ ଗଙ୍ଗାତଟ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। “ଓ ମହାନଦୀ, ତୁମର କୃପାରେ ଆମେ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଫଳ ପାଉ—ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଜୟମିନି, ଭକ୍ତମାନେ ଏକାସাথে ଆନନ୍ଦରେ ଘରୁ ବେରିବା ଉଚିତ୍, ଅତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କିମ୍ବା ଅତି ଧୀରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଗଙ୍ଗା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ପ୍ରୟାଗରେ ଗଙ୍ଗାତଟରେ ବ୍ୟବସାୟ ଓ ଅନ୍ୟ କାମ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟ ହ୍ରାସ ହୁଏ। ଅନେକ ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ଛୋଟ ବଡ଼ ପାପ ମାନେ, ଗଙ୍ଗାଦେବୀଙ୍କ କୃପାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏପରି କହି, ପ୍ରସନ୍ନ ରହି, ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଙ୍ଗାତଟକୁ ଯାଅ। ମାତା ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍—“ଆଜି ମୋର ଜନ୍ମ ସଫଳ, ଜୀବନ ଧନ୍ୟ। ମୁଁ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱରୂପିଣୀ ତୁମକୁ ଦେଖିଲି, ତୁମ ଦର୍ଶନ ମାତ୍ରରେ ମୋର ବଡ଼ ବଡ଼ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା। କୋଟି କୋଟି ଜନ୍ମର ସଂଚିତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହେଲା।” ଏପରି କହି, ସେ ନିଜ ସରିରକୁ ଭୂମିରେ ପତିତ କରିଦେଇ, ଦେବୀ ଜହ୍ନବୀଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହ ନମସ୍କାର କଲେ। ତା’ପରେ ତଟରେ ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—“ଓ ଗଙ୍ଗା ଦେବୀ, ଜଗତ୍ ଜନନୀ, ତୁମର ଚରଣାମୃତ ଛୁଇଁଛି, ଦୟାକରି ମୋର ଅପରାଧ କ୍ଷମା କର। ତୁମ ପବିତ୍ର ଜଳ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଢ଼ି। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମର ଚରଣ ଛୁଇଁ ଆବାର ଆବାର ନମସ୍କାର କରୁଛି।” ଏପରି କହି, ଭକ୍ତିସହ ମାଥାରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଧରିଲେ। ସ୍ନାନ ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନ୍ ବ୍ୟକ୍ତି ଜହ୍ନବୀ ଧାରାରେ ପ୍ରବେଶ କରି “ଗଙ୍ଗା” ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ତୁମେ ଦେବୀ, ତୁମର ମୃଦୁ ମାଟି ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ କରେ—ଏହି ମାଟିରେ ଦେହ ଲିପ୍ତ କରି, “ମାତା, ମୋର ପାପ ଦୂର କର” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍। ଗଙ୍ଗାମୃଦା ଲିପ୍ତ ହୋଇ “ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍—ଏହା ସମସ୍ତ ମଳିନତା ଦୂର କରେ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ନିୟମ କୁହାଯାଇଛି, ଏହି ମାଟି ନେଇ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ୍।