ସେ, ଶିବଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ସୁମେରୁ ପର୍ବତରୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ବହିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଜଳରୁ ରତ୍ନମାଣିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଉପଜିଲା। ତାପରେ, ନାରଦ କହିଲେ: “ମୁଁ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ରକୁ କହିଲି—‘ଶମ୍ଭୁ ତୁମକୁ ବଧ କରିବା ପ୍ରତିଜ୍ଞା ନେଇଛନ୍ତି, ମହାବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ!’” ମୋର ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଏହି ରାକ୍ଷସ ମୋତେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଜାଲନ୍ଧର ପଚାରିଲେ: “ମହାମୁନି, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଘରେ କେଉଁ ରତ୍ନଧନ ଅଛି? ସବୁ କଥା କହ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଚାହିଁ।” ନାରଦ କହିଲେ: “ତାଙ୍କର ଧନ ହେଉଛି ଦେହରେ ଭସ୍ମ, ଏକ ପୁରୁଣା ବଉଳ, ଗଳାରେ ସର୍ପ, କଣ୍ଠରେ ବିଷ, ହାତରେ ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର, ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ହେଉଛନ୍ତି ହସ୍ତୀମୁଖ ଓ ଷଡମୁଖ।” “ଏହି ହେଉଛି ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି; ଆଉ ଶୁଣ, ତାଙ୍କର ଜନାନୀ ହେଉଛନ୍ତି ପର୍ବତରାଜଙ୍କ ଜନ୍ୟ, ଚଉଡ଼ିଆ କଟି, ଉଚ୍ଚ ବକ୍ଷସ୍ଥଳୀ।” “କାମଦେବ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦହିଯାଇଥିଲେ, ତଥାପି ଶିବ ତାଙ୍କର ରୂପରେ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ। ମହେଶ ନିଜ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ସଦା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ରଚନା କରନ୍ତି।” “ଶମ୍ଭୁ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗାନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ହସାନ୍ତି। ସେ ପାର୍ବତୀ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ସୀମା।” “ବୃନ୍ଦା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ, ଦିବ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ଅତି ସୁନ୍ଦର, କିନ୍ତୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ଏକ ଶୋୢ ଅଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ କରିନାହାନ୍ତି।” ଏପରି କହି, ନାରଦ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ, ଜାଲନ୍ଧର ଅଟୁଟ ରହିଲେ। ତାପରେ, ସମୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଏକ ଦୂତ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁତ୍ରକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ କୈଳାସକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବମାନଙ୍କ ନିବାସ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ହରି, ଭୀମଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଚୁପଚାପ ନଜର ଦେଇ, ଶିବଙ୍କ ସମୀପକୁ ଗଲେ ଓ ଦୁଧ ମହାସାଗରକୁ ଯାଇ, ଅନୁମାନ କଲେ କିଛି ଭଙ୍ଗ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ରାହୁ ଶିବଙ୍କ ଅତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମନ୍ଦିର ଦେଖି, ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଚାରିଲେ: “ଏହି କ'ଣ?” ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସମୟରେ, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଲେ। ନନ୍ଦୀ, ଅନୁଚରମାନେକୁ ଦମନ କରି, ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ରାହୁକୁ ପଚାରିଲେ: “ତୁମେ କିଏ? କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ? କ'ଣ କାମ? ଭୟଙ୍କର ଅନୁଚରମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କହ, ନହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବ।” ରାହୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦୂତ, ମୋତେ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ନେଇଯାଅ। ଅନ୍ୟ କିଛି କହିନାହିଁ, ଦ୍ୱାରପାଳ—ମହାରାଜଙ୍କ କାମ ଆସିଛି।” ଦୂତର କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦୀ, ନୀଳ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ବନ୍ଦନା କରି, ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ କହିଲେ: “ମହାରାଜ, ସିଂହିକାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରେ ଦୂତି କାମରେ ଆସିଛି; ତାଙ୍କୁ ଯିବାକୁ ଦିଅ କିମ୍ବା ଭିତରକୁ ଆଣ; ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ହେଉ।” ନନ୍ଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହେଶ୍ୱର ଶୀଘ୍ର କ୍ରିୟାରେ, ଅନ୍ତଃଶୟନରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସଂଗୀନୀମାନେ ସହିତ ପ୍ରେରଣ କଲେ। ତାପରେ, ଦ୍ୱାରପାଳକୁ କହିଲେ: “ନନ୍ଦୀ, ଦୂତକୁ ଭିତରକୁ ଆଣ।” ନନ୍ଦୀ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଦୂତକୁ ହାତ ଧରି ଆଣିଲେ। ସେ ଦୂତକୁ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନେଇ, ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ରାହୁ ଦେଖିଲେ—ଯଟାଧାରୀ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ। ପାଞ୍ଚ ମୁଖ, ଦଶ ଭୁଜ, ଗଳାରେ ସର୍ପର ଜନ୍ୟ ଉପବୀତ, ଦେବୀ ବିନା, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ। ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା, ପ୍ରମଥଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେବିତ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ବିରାଜିତ, ଅନୁଚରମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ। ଦୂତ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସି, ଉପସ୍ଥିତ ଦେଖି, ଶମ୍ଭୁ କହିଲେ: “ବୋଲ।” ତାପରେ ରାହୁ କହିଲେ: “ହେ ଦେବ, ମୁଁ ଜାଲନ୍ଧରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମୋର ମୁଖରୁ ଶୁଣି, ଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” “ହେ ପର୍ବତରାଜ, ଆପଣ ତପସ୍ୱୀ, ଗୁଣହୀନ, ଧର୍ମହୀନ; ଆପଣଙ୍କର କେଉଁ ପିତା ନାହିଁ, ମାତା ନାହିଁ, ବଂଶ କିମ୍ବା ପରିବାର ନାହିଁ।” “ଜାଲନ୍ଧର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତିନି ଲୋକର ଉପଭୋଗ କରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଅଧୀନ, ତେଣୁ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” “କିପରି ଆପଣ, ପୁରାତନ, ରତିମୟ, ବୃଷଭାରୋହୀ, ସନ୍ତାନ—ସ୍କନ୍ଦ ଓ ବିନାୟକ—ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି?” ଏହି ସମୟରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦେବ, ଚୁପ୍ଚାପ ଥିବା ଓ ଦେହକୁ ସଂଯମ କରି, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଇଙ୍ଗିତ କଲେ, ଏବଂ ବାସୁକି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାପରେ, ହେରମ୍ବଙ୍କ ମୂଷକ ଭାଣ୍ଡର ପୁଛ ବାସୁକି ଦ୍ୱାରା ଧରାଗଲା; ନିଜ ପର୍ବ ଧରାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ମୂଷକ ଚିତ୍କାର କଲା: “ଛାଡ଼! ଛାଡ଼!” ଏହି ସମୟରେ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଭାଣ୍ଡର ଅସ୍ଥିର ଦେଖି, ତାହାର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ବାସୁକି ଭୟରେ ମୂଷକର ପୁଛ ଛାଡ଼ିଦେଲା। ତାପରେ, ଶିବଙ୍କ ଦେହରେ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ଗଳାକୁ ଚେପି ରହିଲେ; ତାଙ୍କ ଶ୍ୱାସରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ତାଙ୍କ ତାପରେ, ଯଟାର ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଅତିଶୟ ଶିତଳ ହେଲା, ଏବଂ ଦେହ ଜଳରେ ବିମ୍ବିତ ହେଲା। ତାଙ୍କ ନିକ୍ସ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଅମୃତ ଧାରା ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବଙ୍କ ଚୁଡ଼ାର ରକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ମାଳା ଶୋଭିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଏ ସମୟରେ ପୁନଃଜୀବିତ ହେଲେ। ସେ ଯୋଗ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରର ସମସ୍ତ କ୍ରମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟର ଅଧ୍ୟୟନ ଶୁଣି, ମୁଣ୍ଡମାନେ ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ: “ମୁଁ ପ୍ରଥମ, ମୁଁ ଆରମ୍ଭ, ମୁଁ ସର୍ବୋପରି; ମୁଁ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ମୁଁ ପାଳକ—ଏପରି ଉତ୍ସାହରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କଲେ।” ସେମାନେ ବିଲାପ କଲେ: “ଏହି ସବୁ ବସ୍ତୁ ମୁଁ ଦେଇନାହିଁ, ଉପଭୋଗ କରିନାହିଁ, ଅର୍ପଣ କରିନାହିଁ; ଲୋଭରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ମନ, ବ୍ରହ୍ମାକୁ ଧନ ଦେଇନାହିଁ।” ତାପରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଯଟାରୁ ଏକ ମହାଅନୁଚର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ତିନି ମୁଖ, ତିନି ପା, ତିନି ପୁଛ, ସାତ ହାତର ଅଧିକାରୀ। ସେ ହେଲେ ତାବା ଯଟାଧାରୀ, କୀର୍ତ୍ତିମୁଖ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଖପରମାଳା ଭୟରେ ନିଜେ ନିର୍ଜୀବ ହୋଇଗଲା।