ଇନ୍ଦ୍ର ମଧୁର କଥାରେ କହିଲେ, “ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ କରିବି; ଯଦି କେବେ ଆମେ ପୃଥକ ହେବାକୁ ପଡ଼େ, ତାହା ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହେବ ନାହିଁ।” ତାପରେ ଶକ୍ର କହିଲେ, “ହେ ଭାଗ୍ୟଶାଳି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଏଚ୍ଛା କର, ସେତେବେଳେ ଯାଅ; ତୁମେ ଖୁବ୍ ସିଘ୍ରେ ଫେରିଆସିବା।” ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନା ନୟନରୁ ଅଶ୍ରୁ ବହିବା ସହ ଶରୀର ଅଳିଙ୍ଗନରେ ଭିଜିଗଲା, ତାହାକୁ ଶକ୍ର ନିଜ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ଅଳିଙ୍ଗନ କରି କହିଲେ, “ଯାଅ, ପ୍ରିୟେ।” ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ, ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀ କର୍ମ ଲୋକକୁ ଯାଇଲେ। ସେ ଏକ ହାତୀର ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଏବଂ ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ, ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜନ୍ମର ଗଳ୍ପ ସ୍ମରଣରେ ରହିଲେ। ଅତି କିଛି ଦିନ ପରେ, ନିଜ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ସ୍ମରଣ କରି, ସେ ହାତୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଗଲେ। ଗଙ୍ଗା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରି, ଗଙ୍ଗା ମୃଦାରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହେଲେ। “ଗଙ୍ଗା, ଗଙ୍ଗା” ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ଗଭୀର ତଳାବକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ଗଙ୍ଗା ତଳାବରେ, ପାହାଡ଼ ସଦୃଶ ହାତୀ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେ ନିଜ ଜନ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପୁଣି ମୃତ୍ୟୁ ଅନୁଭବ କଲେ; ହାତୀର ଶୌର୍ୟ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପାରିଜାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ତମ ଫୁଲ ଝରାଇଲେ। ତାପରେ ଶକ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଗଣଙ୍କ ସହ, ସେଉଁଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ବିୟୋଗ ପରେ, ସୁମନା ବେଗରେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପକେତାଙ୍କଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ କଥା କହି, ନିଜ ନିବାସକୁ ଫେରିଗଲେ। ପୁଲୋମଜା, ରମ୍ଭା, ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ଉର୍ବଶୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶୋଭାମୟୀ ଯୁବତୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ସେ ଉତ୍ତମ ନାରୀ ଶକ୍ରଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଧୈର୍ୟ ଦେଲେ। ସେ ପୁରନ୍ଦରଙ୍କ ସହରେ ଶୁଭ୍ର, ପ୍ରିୟା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଭାବରେ ରହିଲେ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କର ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ରହିଲା, ତେବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶତ କୋଟି ପରିବାର ପାଇଁ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବସିଲେ। ଯେ ସମସ୍ତ ରାଜା ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦେବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନା ପ୍ରେମର କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭଳି ଫଳ ମିଳେ, ଯଦି କେହି ଗଙ୍ଗାରେ ଅସ୍ଥି ବିଲୀନ କରନ୍ତି। ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ଫଳ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ରହେ, ଶତ କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାଏ। ଯଦି ମୃତଦେହ ଗଙ୍ଗାରେ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଭାସିଯାଏ, ସେ ଦେହଧାରୀ ଆତ୍ମା ପାଇଁ ଫଳ ହେଉଛି—ଉପରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନେ ଭୟଭିତ ହୋଇ ଚମତ୍କାର ଚାମର ଦ୍ୱାରା ସେଉଁଠି ପଙ୍କା କରନ୍ତି। ସେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଇ ହସିଖୁସି ରହେ। ଯାହାର ମୃତଦେହ ଜାହ୍ନବୀର ବାଳୁକା ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପରିବାର ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣରେ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ, ଦେହ ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନରେ ଅଙ୍ଗିକୃତ ହୁଏ। ସେ ସଦା ଦେବଲୋକରେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ସହ ରମଣ କରେ। ଦେହ କାଉ, ଗୃଧ୍ର, ଶ୍ୱାନ, ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହାର ଫଳ ହେଉଛି—ଦେବଲୋକରେ ସେ ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗନାମାନଙ୍କ ଅଳିଙ୍ଗନରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭା ଉପଭୋଗ କରେ। କିଟ, ପିପିଲିକା, ମାଛି ଦ୍ୱାରା ଦେହ ଶୋଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଅସ୍ଥି ଗଙ୍ଗାରେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅକ୍ଷୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ସେ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ମଣିମୁକୁତା ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣାମ ଲାଭ କରେ; ତାଙ୍କର ପାଦଧୂଳି ଦେବଲୋକରେ ଛିଟାଯାଏ, ଏବଂ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ର ସମାନ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯଦି କାହାର ଦେହ ଅଚେତନରେ ମଧ୍ୟ ଗଙ୍ଗାରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ନାରାୟଣ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠି ଗଙ୍ଗାରେ ଅଂଗାର ଦେଖାଯାଏ, ତାହା ପାଣିରେ ବହିଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅଂଗାରର ଗଣନା ଅନୁସାରେ ଶତ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ପତନ କଲେ ତାହାର ପୁଣ୍ୟ କେବେ ଶେଷ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଅଧିକ କ'ଣ କହିବି? ଏହି ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ: ଗଙ୍ଗାରେ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କରିବାର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଣାଯିବ ନାହିଁ। ଏଠି ପୃଥିବୀରେ ଯେ କେହି ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ଓ ଭାବରେ ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରେ, ସେ ଭୟାନକ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରକୁ ନୌକା ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରମ କରି, ପାରମ ତୃପ୍ତିର ସୀମା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଗଳ୍ପ ଶୁଣି ଜୟମିନି ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ପୁନି ଏକଥର ଗଙ୍ଗାର ପରମ ମହିମା କୁହନ୍ତୁ। ଗଙ୍ଗା କଥାର ଅମୃତ ଏତେ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଯେ, ମୁଁ ପୁନି ଏହି ଗଳ୍ପ ପିଇବାକୁ ଚାହେଁ।” ତେବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହିଲେ, “ତୁମେ ଗଙ୍ଗାପ୍ରତି ଭକ୍ତିଶୀଳ ଥିବାରୁ, ମୁଁ ପୁନି କହିବି। ଯେମାନେ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ଚଲନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ପାଦ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ପବିତ୍ର। ଯେ କାନ ଗଙ୍ଗା ତରଙ୍ଗର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣେ, ଯେ ଜିହ୍ୱା ତାଙ୍କର ଜଳର ମାଧୁର୍ୟ ଅନୁଭବ କରେ—ସେମାନେ ଧନ୍ୟ। ଯେ ଚକ୍ଷୁ ଜାହ୍ନବୀର ତରଙ୍ଗ ଦେଖେ, ଯେ ମାଥା ଗଙ୍ଗା ଜଳର ତିଳକ ଧାରଣ କରେ—ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଯେ ହାତ ଜାହ୍ନବୀ ତଟରେ ହରି ଉପାସନାରେ ଲାଗିଥାଏ, ଯେ ଶରୀର ତାଙ୍କର ସ୍ଫଟିକ ଜଳରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ—ସେମାନେ ଫଳଦାୟୀ। ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଏଠି ଦେହ ପତନ କଲେ ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥ ଫଳ ମିଳେ; ସମସ୍ତ ପିତୃଦେବତା ଦେବଲୋକରୁ ଜାହ୍ନବୀ ତଟକୁ ଆସନ୍ତି। ଏହା ଦେଖି, ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହନ୍ତି—“ଆମେ ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ଏହି ପୁଣ୍ୟ କରିଥିଲୁ, ତେଣୁ ଆମେ ଏହି ଶୁଭ ଗତି ପାଇଲୁ। ଏହି ପୁଣ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହେବ, କାରଣ ଆମର ଏମିତି ପୁତ୍ର ଅଛି; ଏହି ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛୁ। ଯେଉଁ ଦାନ ପୁତ୍ର ଗଙ୍ଗା ତଟରେ ଦେଉଛି, ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସେଇ ପରମ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବୁ, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦାନ ଆମ ପାଇଁ ଅକ୍ଷୟ ହେବ; ଯେ ପିତୃମାନେ ନରକରେ ଦୁଃଖିତ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି କହନ୍ତି—‘ଯେଉଁ ପାପ ଆମେ କରିଥିଲୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଉଛୁ...’” ଏଭଳି ଗଙ୍ଗା ମହିମା ଅନନ୍ତ, ତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣିବା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମହାପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ।