ପୂର୍ବେ, କିଛି ଦେବୀମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବୀମାନେ ମହାମୁନି ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ହସିଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ଅଷ୍ଟାବକ୍ର ତାଙ୍କୁ କୁଡ଼ି ଦେଲେ—ତାଙ୍କୁ ବେଶ୍ୟା ହେବାକୁ ଶାପ ଦେଲେ। ତେବେ, ସେମାନେ ଅଷ୍ଟାବକ୍ରଙ୍କୁ ସନ୍ମାନ ଓ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ରଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୟାରେ ସେମାନେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇଲେ—ଯେଉଁ ବସୁଦେବ ଉପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପୂଜା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି କୁଡ଼ିର ଫଳରେ, ସେମାନେ ଚୋରମାନେଙ୍କ ହାତରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଅର୍ଜୁନ ବି, ଚୋରମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଇ, ଦୁଃଖରେ ଭରି ଚିନ୍ତା କଲେ—“ମୋର ଶକ୍ତି, ପ୍ରତାପ, ଏବଂ ମହିମା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଚାଲିଯାଇଛି; ଆଜି ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।” ଏପରି ଭାବି, ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ବେଳରେ କିପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର କିରଣ ହାରାଯାଏ, ସେପରି ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ରାଜଧାନୀକୁ ଫେରିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ପ୍ରାୟ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ଉପକାର ଓ ପୃଥିବୀର ଭାର ନାଶ କରିବା ପାଇଁ, ବସୁଦେବ ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତରିଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ମହାରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କୁ ନାଶ କଲେ, ପୃଥିବୀର ଭାରକୁ ଦୂର କଲେ, ନନ୍ଦଙ୍କ ବ୍ରଜ, ଦ୍ୱାରକା ଓ ମଥୁରାର ସମସ୍ତ ଚର ଅଚର ବାସିନ୍ଦାମାନେଙ୍କୁ କାଳ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରି, ସେମାନେକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିତ୍ୟ, ଯୋଗୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପବିତ୍ର ଲୋକରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ରାଣୀମାନେ ନିତ୍ୟ ସେବା କରୁଥିବା ବସୁଦେବ ସେଠାରେ ବସିଥିଲେ। ଏଠାରେ କିଛି ଶ୍ଲୋକ ଅଛି: ସମସ୍ତ ଅବତାର ତାଙ୍କର; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମହାକାର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀର ଭାର ନାଶ ପାଇଁ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଏହି କାରଣରେ ଅବତରିଲେ। ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଅଧର୍ମମାନେଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ; କୃଷ୍ଣ, ଦୟାର ସାଗର, ସଦା ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଓ ଦେବୀ, ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଓ ଶୁଭ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମୁଁ ତୁମକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ କହିଛି, ଏହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଉଛି। ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ହରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସୁଦେବଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କଥା ପଢ଼ନ୍ତି, ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅତି ଦୁର୍ବଳ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ପାପ ଭରିତ ଜଣେ ବି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଶୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୁଣି ଆପଣା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ଦ୍ୱାରକାରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହିତ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମହାଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧ, ବିପଦ, ବିରୋଧୀ ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଦୁର୍ଗରେ, ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଜୟୀ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଗୋପୀମାନେ ସହିତ ଗୋବ୍ରଜରେ ଖେଳୁଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ଆପଣା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଯେଉଁ ଜଣେ ମହାବିପଦ କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ନିତ୍ୟ ଏବଂ ଭୟଙ୍କର କୃତ୍ୟା କାଶୀରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୁକ୍ତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଅଧିକ କଥା କହିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ; ସମୟ ଓ ସମସ୍ତ ଜଳରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କେବଳ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ: “କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।” "ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର; ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର, ଯେଉଁଯେଉଁ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶ କରନ୍ତି।" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦିନେ ଦିନେ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିବା ଜଣେ, ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଵିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଜନାର୍ଦନ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେଙ୍କ ନାୟକ; ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ତ୍ରିପୁରା ନାଶ ପାଇଁ, ମୁଁ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲି, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ମୂଢ଼ କଲେ। ଏହି ଶିକ୍ଷାରେ ବିମୂଢ଼ ହୋଇ, ଧର୍ମରୁ ବିଞ୍ଜିତ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁମାନେ ନାରାୟଣ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୋର ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେଲେ। ଯୁଗ ଶେଷରେ, ଜନାର୍ଦନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଅବତରିବେ ଓ ଭୟଙ୍କର ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନେଙ୍କୁ ନାଶ କରିବେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ରୂପର ବିବରଣୀ ମୁଁ ତାଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ କହିଛି; ଓ ଶୁଭେ, ତୁମେ ଆଉ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? କହ। ଏହିପରି, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଲୋଚନାରେ, ପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡରେ, "କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଜ ଲୋକକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ" ନାମକ ଅଂଶର 252ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା। ଏଉଁପରେ, ଜୈମିନି ଜିଗ୍ୟାସା କଲେ: "ଓ ବ୍ୟାସ, ମହାମତିର ଧାରକ, କ୍ରିୟାଯୋଗର ସ୍ଵରୂପ କହ। ମୁଁ ତୁମଠାରୁ କ୍ରିୟାଯୋଗ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ: "ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହି ଜଗତରେ ମାନବ ଶରୀର ଦୁର୍ଲଭ। ଶରୀର ମିଳିଲେ, ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। କ୍ରିୟାଯୋଗ ଓ ଧ୍ୟାନଯୋଗ, ଦୁଇଟି ଯୋଗ ନାମରେ ଯାଉଛି; ଏହାରେ, କ୍ରିୟାଯୋଗ ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଦେଉଛି। ଓ ଦ୍ୱିଜଉତ୍ତମ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନ, ବିଷ୍ଣୁପୂଜା, ଦାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି, ଏକାଦଶୀ ଉପବାସ—ଅମଳକୀ ଓ ତୁଳସୀରେ ଭକ୍ତି, ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ—ଏହି ହେଉଛି କ୍ରିୟାଯୋଗର ଅଙ୍ଗ। ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ରିୟାଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ବିନା, ଧ୍ୟାନଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; କ୍ରିୟାଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଜଣେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକ ପାଉଛି। ଜୈମିନି ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: "ଓ ନାଥ, କ୍ରିୟାଯୋଗର ଯେଉଁଯେଉଁ ଅଙ୍ଗ ଶିଖାଇଛ, ତାଙ୍କର ମହତ୍ତ୍ୱ ବିବରଣ କର, ଯଦି ତୁମେ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଗଙ୍ଗାର ଗୁଣ କଣ? ବିଷ୍ଣୁପୂଜାର ଫଳ କଣ? କେଉଁ ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ? ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କ ଭକ୍ତି କଣ? ଏକାଦଶୀର ଫଳ କଣ? ଧାତ୍ରି ଗଛରେ କିପରି ଭକ୍ତି? ତୁଳସୀରେ କିପରି ଭକ୍ତି? ଅତିଥିପୂଜା କିପରି? ଓ ମୁନି, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା କହ; ମୋର ଶୁଣିବାକୁ ଅତି ଆଗ୍ରହ। ତୁମେ ଛଡା ଏହାକୁ ବିସ୍ତୃତ କରିବାକୁ ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।" ବ୍ୟାସ କହିଲେ: "ଉତ୍ତମ, ଉତ୍ତମ, ଓ ଦ୍ୱିଜଉତ୍ତମ! ନିଶ୍ଚିତ, ତୁମର ମନ ପବିତ୍ର, କାରଣ ତୁମେ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖିଛ।