କାଳିନ୍ଦୀ ନଦୀର ଚମତ୍କାର ତୀରରେ, ପବିତ୍ର ଗଛମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ, କେଶବ ଦିନ ରାତି ଗୋପୀମାନଙ୍କ ସହ ବିହାର କରୁଥିଲେ। ହରି, ଗୋପବେଶ ଧରି, ଦୁଇ ମାସ ସେଉଁଠି ରହି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ବିହାରରେ ନିମଗ୍ନ ହେଇ, ପ୍ରେମର ଅମୃତରେ ବାନ୍ଧି ରହିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ସେଉଁଠି ଥିବା ସମସ୍ତ—ନନ୍ଦ, ଗୋପମାନେ, ପୁରୁଷମାନେ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଜନାନୀ ସହ, ଗାଁମାନେ, ପକ୍ଷୀ, ପଶୁମାନେ—ବାସୁଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧରି, ଦିବ୍ୟ ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ପରମ ବୈକୁଠ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ, ନନ୍ଦବ୍ରଜର ସମସ୍ତ ନିବାସୀଙ୍କୁ ପରମ ନିର୍ମଳ ଆବାସ ଦେଇ, ଦିବ୍ୟ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଠି ସେ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହେଲେ। ଏଠି, ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, ସଂକର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ଅକୃରା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିଥିଲେ। ଶୋଳେ ହଜାର ଜନାନୀ ଓ ଆଠ ଦିବ୍ୟ ରାଣୀ ସହ, ବିଶ୍ୱର ଆକାର ଧରି, ଦିବ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଘର ଓ ଫୁଲ ଶୋଭିତ ଶୟନରେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ବେଳେ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯେଉଁଠି ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶିଶୁକାଳ ସାଙ୍ଗ, ସଦା ଦୁଃଖରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ଭିକ୍ଷାରେ ଚାଉଳ ମିଳିଥିବା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆସିଲେ। ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ନିରବ ହୋଇ ଦାଣ୍ଡାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଗମନ ବୁଝି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସହ ତାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଦେଇ, ବାମ ହାତ ଧରି, ଅନ୍ୟ ଘରେ ଆରାମଦାୟକ ଆସନରେ ବସାଇଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଆଣିଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳସର ଜଳରେ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ପରମ୍ପରାଗତ ଉପଚାର ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପରେ, ନେକ୍ତର ଓ ଅମୃତ ସମ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ହାତରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭିକ୍ଷାରେ ପାଇଥିବା ଚିଉର ନିଅ, ତାଙ୍କ ପୁରୁଣା ପୋଶାକରେ ରଖିଥିଲେ, ହସି ଖାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ଚିଉର ଖାଇଥିବା ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଡ଼ ଧନ, ଧାନ, ଶ୍ୱେତ ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ପାଇଲେ। କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ବିଦାୟ ଦିଆଯିବାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବିଲେ, ‘କୃଷ୍ଣ ମୋତେ କିଛି ପୋଶାକ କିମ୍ବା ଧନ ଦେଲେନି,’ ଏବଂ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ। ପରେ, ନିଜ ଘର ଧନ ଓ ଧାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ‘ଏହା ତାଙ୍କ କୃପାରେ ମିଳିଛି,’ ବୋଲି ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ଦିବ୍ୟ ପୋଶାକ ଓ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି ଜନାନୀ ସହ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଉପଭୋଗ କଲେ; ହରିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ କୃପାରେ ପରମ ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ଶାଶ୍ୱତ ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ସୁଖ ପାଇଲେ। ଏହିପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଚାଲ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଛିନି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ନିଷ୍କାଷିତ କଲେ। ଏହି ପାଣ୍ଡବମାନେ—ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ, ନକୁଳ, ସହଦେବ—ସାଧ୍ବୀ ଜନାନୀ ଦ୍ରୌପଦୀ ସହ ମହାବନକୁ ଗଲେ, ବାରୋଟି ବର୍ଷ ଉଠି ରହିଲେ, ଏକ ବର୍ଷ ରହସ୍ୟ ଭେଷରେ ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ବିରାଟଙ୍କ ମହଲରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ନେଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ମାନଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ବହୁ ଦେଶର ରାଜାମାନେ ସହ, ପବିତ୍ର କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭିତ ହେଲେ। ଏହି ବେଳେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ରଥୀ ହେଇ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅର୍ଜୁନକୁ ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସହ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହ ଏକାଦଶ ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାକୁ ବଧ କଲେ; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରେ ବସାଇ, ପୃଥିବୀର ଭାର ଦୂର କରି, ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଏକ ଦିନ, ଏକ ବେଦିକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ମୃତ ପୁଅକୁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ରଖି, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଅପବାଦ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କ ଅପବାଦ ଶୁଣି, ଚୁପ ରହିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, ‘ମୋର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ପୂର୍ବରୁ ମରିଗଲେ; ଏହା ଛଅଟିଏ। କୃଷ୍ଣ ଯଦି ଏହାକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେଇନାହାଁନ୍ତି, ମୁଁ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରରେ ମରିଯିବି।’ ଏହି ସମୟରେ, ଅର୍ଜୁନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ବିଲାପ କରୁଥିବା ଦେଖିଲେ। ଅର୍ଜୁନ, ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ଶିଶୁ ମୃତ ଦେଖି, ଦୟାରେ ଭରି, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ନିର୍ଭୟ କରି, ପ୍ରତିଜ୍ଞା କଲେ, ‘ମୁଁ ତୁମର ପୁଅକୁ ପୁନଃ ଜୀବନ ଦେବି।’ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତାଙ୍କ ଆଶ୍ୱାସନରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଶୁ ଉପରେ ଅନେକ ମୃତ-ଉତ୍ତାନ କ୍ଷେପ ବ୍ୟବହାର କରି, ଜୀବନ ଫେରାଇବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ; ଅର୍ଜୁନ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞାରେ ଅସଫଳ ହୋଇ, ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ, ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଦେବାକୁ ଚାହିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ବିଷୟ ଜାଣି, ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି, ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅକୁ ଦେବି,’ ଏବଂ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଅର୍ଜୁନ ସହ ଚଢ଼ି, ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଉଁଠି, ଦିବ୍ୟ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶୋଭିତ ପାଉଁଡ଼ିରେ ଦେବୀ ସହ ବସିଥିବା ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ଓ ଅର୍ଜୁନ ନମସ୍କାର କଲେ। ନାରାୟଣ ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ବାହୁଦ୍ୱାରା ଆଳିଙ୍ଗନ କରି, ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, ‘ତମେ କେଉଁ କାରଣରେ ଆସିଛ?’ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, ‘ପ୍ରଭୁ, ବେଦିକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦିଅ।’ ନାରାୟଣ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ସେଉଁଠି ପୁଅମାନେ ଗରୁଡ଼ ଶିର ଉପରେ ରଖି, ଅର୍ଜୁନ ସହ ନିଜେ ଚଢ଼ି, ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଉଁଠି, ସେହି ଛଅଟି ପଞ୍ଚବର୍ଷୀୟ ପୁଅ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ, କୃଷ୍ଣକୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, ‘ତୁମେ ଶୁଭ ହେଉ।’ ଅର୍ଜୁନ, ନିଜ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ପୂରଣ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଶାସିତ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶୋଳେ ହଜାର ଜନାନୀ ମାନଙ୍କୁ ଦଶ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ସେମାନଙ୍କର ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ ଅଗଣା।