ପ୍ରସେନା କହିଲେ, “ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦିନେଦିନେ ହରାଇଥିବା ସୋନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏହି ମଣିକୁ ମୁଁ କେହିଁକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।” କୃଷ୍ଣ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣି, ଶାନ୍ତ ରହିଲେ। ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାକୁ, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ଚଲିଗଲେ। ସେମାନେ ପ୍ରସେନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ସହିତ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନିଶିପାଇଲେ; ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଜୀବ ଶିକାର କରିବାକୁ ଚଲିଗଲେ। ପ୍ରସେନା ଏକା ଏକା ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦୂରକୁ ଚଲିଗଲା। ଏଠାରେ ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆଗକୁ ଆସିଲା, ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା ଓ ମଣିକୁ ନେଇଗଲା। ପରେ ଏହି ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ନିଜ ହାତରେ ମାରିଦେଲେ, ମଣିକୁ ନେଇ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଗଲେ, ଯାଁଠି ଦେବୀମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ବାସୁଦେବ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଚତୁର୍ଥ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ଓ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏବେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଏକାଉଁ ଆଲୋଚନା କରିଲେ—“ଗୋବିନ୍ଦ ଶିକାର ନାମରେ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ।” “ସେ ଚତୁର୍ୟ ଭାବରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ନେଇଗଲେ।” ଦ୍ୱାରକାବାସୀଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହରି ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଲ ବୁଝିବା ଭୟରୁ ଯାଦବମାନେ ସହିତ ପୁନି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ ଓ ସେଠି ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖାଇଲେ। ନିଜ ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ସେଠି ଏକ ବଡ଼ ସେନାକୁ ରଖି, କୃଷ୍ଣ ଏକା ଏକା ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁ ଓ ମୁସଳ ହାତରେ ନେଇ ଘନ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଦେଖି, ସନ୍ଦେହରେ ଥିବାବେଳେ, ସେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଅନେକ ମଣି ଆଲୋକିତ କରିଥିଲେ। ଏଠି ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଧାୟିକା ତାଙ୍କୁ ଝୁଲାରେ ରଖି, ମଣିକୁ ଝୁଲାର ଆଗରେ ରଖି, ଅନନ୍ଦରେ ଝୁଲାଇ ଗାଇଉଥିଲେ—“ସିଂହ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ମାରିଛି, ଏ ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ମାରିଛନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିଶୁ, କାନ୍ଦିବା ନାହିଁ; ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ତୁମର ଅଟୁଟ ଅଧିକାର।” ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶୂରବୀର ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ଏହି ମହାଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ବାହାରକୁ ଆସିଲେ। ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ଦିନ ଅବିରାମ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ମୁଷ୍ଟି ମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଭୟଭୀତ ହେଇଗଲେ। ଜାମ୍ବବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଓ ନିଜର ଶକ୍ତି କ୍ଷୟ ଦେଖି, ପ୍ରାଚୀନ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ—“ଏ ରାମ ନିଜେ, ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁନି ଅବତରିଛନ୍ତି; ମୋ ମନସ୍ତୁ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିବାକୁ ମୋ ନାଥ ଆସିଛନ୍ତି।” ଏପରି ଭାବି, ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରି, ଭାଲୁମାନ୍ୟଙ୍କ ନାଥ ହାତ ଜୋଡି ଆଶ୍ଚର୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଆପଣ କିଏ?” ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି, ଶୌରି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ—“ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ।” “ତୁମେ ନିର୍ଭୟରେ ମୋର ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେଇଛ; ଏହା ମୋତେ ଦେଇଦିଅ, ନାହିଁ ହେଲେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ବନ୍ଦନା କରି, କେଶବଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ—“ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଫଳ ହେଲା; ମୁଁ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରୁ ଆପଣଙ୍କ ଦାସ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ।” “ଗୋବିନ୍ଦ, ଆପଣ ଆଗରୁ ଚାହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସଫଳ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲି, ତଥାପି ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଲା। ଏହି ଅପରାଧ ମୁଁ ଚାହିଁ ମୁଁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଦୟାର ସାଗର, ନିତ୍ୟ, ଏହାକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ।” ଏପରି କହି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଣାମ କରି, ଭବ୍ୟ ମଣି ନିଆରା ସିଂହାସନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବସାଇଲେ। ସେ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଯାଦବବଂଶୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଧୋଇ, ମଧୁପର୍କ ବିଧିରେ ଉପଚାର କଲେ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣରେ ଉଚିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରି, ତାଙ୍କ ଜାମ୍ବବତୀ ନାମକ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଜାମ୍ବବତୀ ଦେଇ, ମଣି ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରତ୍ନ ଦେଇଦେଲେ। ସେଠି ଏହି କନ୍ୟାର ସହ ବିବାହ କରି, ଶତ୍ରୁବିରଙ୍କ ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ଦାନ କଲେ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଆନନ୍ଦରେ ଗୁହାରୁ ବାହାରି, ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ଗଲେ। ଯାଦବମାନ୍ୟଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ସତ୍ରଜିତଙ୍କୁ ଦେଇ, ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ଦେଇଦେଲେ। ଭାଦ୍ରପଦ ମାସର ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ; ସେହି ଦିନ ଅସତ୍ୟ ଅଭିଯୋଗ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନ ଯେଉଁଠି ଶୀତଳ କିରଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଦେଖି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର କଥା ଶୁଣେ, ସେ ଅସତ୍ୟ ଅଭିଯୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଇଯାଏ। ମଦ୍ର ରାଜାଙ୍କ ତିନି କନ୍ୟା—ସୁଲକ୍ଷ୍ମଣା, ନଗ୍ନଜିତି ଓ ଶୁଶୀଳା—ସମସ୍ତେ ଶୁଭ୍ର ମୁହଁ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣରେ ଶୁଭିତ। ନିଜ ସ୍ଵୟଂବରରେ ସେମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାଛିଲେ, ଏକ ଦିନରେ ଯାଦବବଂଶୀ ସେମାନେ ସହ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ବିଶ୍ୱବିଭୂତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଠ ରାଣୀ ରୁକ୍ମିଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ କରି—ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟଭାମା, କଳିନ୍ଦୀ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ଜାମ୍ବବତୀ, ନଗ୍ନଜିତି, ସୁଲକ୍ଷ୍ମଣା, ଶୁଶୀଳା—ଏମାନେ ଆଠ ରାଣୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ପୃଥିବୀର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ ନାରକ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ଥିଲେ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରି ବିଜୟ ହାସଲ କଲେ। ସେ ଦେବମାତା ଅଦିତିଙ୍କ ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ଅନେକ ମଣି ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଗଲେ। ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତୀ ଏଇରାବତ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉଚ୍ଛୈଃଶ୍ରବାସ, କୁବେରଙ୍କ ମଣି ଓ ଶଙ୍ଖ-ପଦ୍ମ ତଥା ଅନେକ ରତ୍ନ ନେଇଗଲେ। ଏହି ପୃଥିବୀପୁଅ ଦେବୀମାନେ ଓ ନାରୀମାନେକୁ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଗଲେ; ଦେବମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ବଜ୍ର ଆଦି ଉପକରଣ ମଧ୍ୟ ଜବରଦସ୍ତି ନେଇଗଲେ। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚଳ ଘଟଣାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଓ ଦୟା, ତାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣି, ଏବଂ ଦେବମାନଙ୍କ ଉପରେ ନାରକାସୁରଙ୍କ ଅନ୍ୟାୟ ଉପଖ୍ୟାନ ଏହିଭଳି ଉତ୍କଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା।