ଦେବକୀଙ୍କର ଧର୍ମପୁତ୍ର, ଅବିନାଶୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଦିବ୍ୟ ମହାଳର ଚମତ୍କାରିକ ଚତୁର୍ଦ୍ଧ ତଳରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ଏପରି ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ, ଯେପରି ନାରାୟଣ ଶ୍ରୀଦେବୀ ସହ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି, ଏବଂ ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାପୁରୀ ନାମକ ଶୋଭାମୟ ନଗରରେ ଜନାର୍ଦନ, ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ, ପ୍ରତିଦିନ ହସ୍ତାନ୍ଦୋଳନ ସହ ବାସ କରୁଥିଲେ। ଏଭଳି ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ପଦ୍ମପୁରାଣର ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ "ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ କଥା" ଶେଷ ହେଲା। ଏହି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ପଦ୍ମପୁରାଣର ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକର ଏକ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅନ୍ତ ହେଲା। ତାପରେ ଶ୍ରୀରୁଦ୍ର କହିଲେ— "ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କନ୍ୟା, ଯିଏ ପୃଥିବୀଙ୍କ ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରାନୀ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହେବେ। ତାଙ୍କର ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ ବୈବସ୍ୱତୀ, ଯିଏ କାଳିନ୍ଦୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଲୀଳା ଶକ୍ତିର ଅଂଶ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରି ଜନାର୍ଦନ, ବିମ୍ଦ ଓ ଅନୁବିମ୍ଦଙ୍କ କନ୍ୟା, ଶୁଭ୍ର ହସ ଥିବା ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ସାତଟି ଗର୍ବିତ ବୃଷ ଏକ ଦୌର୍ଯ୍ୟରେ ଆଟକି, ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲେ, ଯାହାର ବରମାଳା ଥିଲା ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମ। ଲୋଟସ୍ ଦଳ ନୟନ ଥିବା ସେ ଅତି ଶୁଭ୍ରାଙ୍ଗନାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସତ୍ରାଜିତ ନାମକ ରାଜାଙ୍କଠାରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ନାମକ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ଥିଲା। ସେ ଏହି ମଣି ତାଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ମଧୁସୂଦନ ଏହି ମଣି ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସେନ ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଭାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଏହି ମଣି ସବୁବେଳେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଏହିକୁ ମୁଁ କାହାକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ।" ଶ୍ରୀମହାଦେବ କହିଲେ— "କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ବୁଝି ଶାନ୍ତ ରହିଲେ। ଏକ ଦିନ ଶିକାର ପାଇଁ ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଯଦୁମାନେ ସହ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ପ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରବୀରମାନେ ସହିତ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଶିକାର ପାଇଁ ଯାଇଥିଲେ।" ପ୍ରସେନ ଏକା ଦୂର ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆକ୍ରମଣ କରି ହତ୍ୟା କଲା ଏବଂ ମଣିକୁ ନେଇଗଲା। ପରେ ଏହି ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ନିଜ ହାତରେ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ମଣିକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାଁଠାରେ ଦେବଙ୍କୀ ନାରୀମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ଚତୁର୍ଥ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ ଦେଖି, ଭାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ସାଥିମାନେ ସହ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା କରି କହିଲେ— "ଗୋବିନ୍ଦ ଶିକାର ଉପଲକ୍ଷେ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି। ସେଉଁଠି ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ନେଇଛନ୍ତି।" ଏପରି ଅଜ୍ଞ ଲୋକମାନଙ୍କ ଭ୍ରାନ୍ତି ହେବାର ଭୟରେ, ଶ୍ରୀହରି ସମସ୍ତ ଯଦୁମାନେ ସହିତ ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ରଖି, ନିଜେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଗଦା ନେଇ ଘନ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି, ଏକ ବଡ଼ ଗୁହା ଦେଖି, ଅନିଶ୍ଚିତ ହୃଦୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିର ଆଲୋକରେ ଏକ ପବିତ୍ର ଗୃହ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବାନଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଧାତ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଝୁଲାରେ ଦେଇ, ଝୁଲାର ସାମ୍ନାରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ରଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଝୁଲାଇ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ। ସିଂହ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ମାରିଥିଲା, ଏବଂ ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବାନ୍ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଧାତ୍ରୀ କହିଲେ, "ବାଳକ, ଦୁଃଖ କରନି, ଏହି ତୁମର ସ୍ୟାମନ୍ତକ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂରବୀର ଭାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଜାମ୍ବବାନ୍ ବାହାରିଲେ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ଦିନ ଧରି ଭୟାନକ ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଦୁହାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟି ବଜ୍ରପାତ ଭଳି କଠୋର ଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭୟଭୀତ ହେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦେଖିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ବଢ଼ୁଛି ଏବଂ ନିଜର ଶକ୍ତି କ୍ଷୀଣ ହେଉଛି। ସେ ପୂର୍ବ ଦିନର ପରମାତ୍ମାଙ୍କ କଥା ମନେ ପକାଇଲେ— "ଏହି ରାମ ନିଜେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁନଃ ଅବତାର ନେଇଛନ୍ତି, ମୋ ମାନ୍ୟ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏହିପରି ଅନୁଭବ କରି, ଯୁଦ୍ଧ ସମାପ୍ତ କରି, ଭାଲୁମାନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ହାତ ଯୋଡି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଆପଣ କିଏ?" ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି, ଶୌରି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— "ମୁଁ ଭାସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅ, ମୋତେ ବାସୁଦେବ କୁହାଯାଏ। ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ମୋର ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେଇଛ, ଏହିଠାରେ ଶୀଘ୍ର ଫେରାଇଦିଅ, ନଚେତ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଖୁସି ହୋଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନମସ୍କାର କଲେ ଏବଂ କେଶବଙ୍କୁ ନମ୍ର ଭାବେ କହିଲେ— "ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ମୁଁ ଧନ୍ୟ ହେଲି; ମୁଁ ପୂର୍ବଜନ୍ମରୁ ଆପଣଙ୍କ ସେବକ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମୋର ମୂଢତାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସଫଳ ହେଲା। ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ଦୟାସାଗର, ନିରଞ୍ଜନ, ଏହି ଅପରାଧକୁ ମାନ୍ୟ କରନ୍ତୁ।" ଏପରି କହି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଳା ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ରତ୍ନସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ। ପରେ ଯଦୁବଂଶୀଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରି, ମଧୁପର୍କ ନିୟମେ ପୂଜା କଲେ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଯଥାଯଥ ପୂଜା କଲେ, ଏବଂ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ସେ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ଏବଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ସହ ଅନ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିମାଳା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ବିବାହ କରି, ଶତ୍ରୁବିଧ୍ୱଂସୀ କୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଜାମ୍ବବାନ୍କୁ ପରମ ମୁକ୍ତି ଦାନ କଲେ। ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କୁ ସହ କରି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ଗୁହାରୁ ବାହାରି ଦ୍ୱାରକାପୁରୀକୁ ଫେରିଗଲେ।