ଦ୍ଵାରକା ନଗରରେ ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ପତ୍ନୀମାନେ, ଦେବକୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏବଂ ରେବତୀ, ରୋହିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଗରର ମହିଳାମାନେ ସମ୍ମିଳିତ ହେଇଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ବିବାହ କ୍ରିୟାକଳାପ କରିଥିଲେ; ଦେବକୀ, ନିଜ ଆସ୍ତିରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା ଯଥାବିଧି କରିଥିଲେ। ସେ ସମୟରେ, ବୟସ୍କ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ଦେବକୀଙ୍କ ସହ ଏହି ବିବାହ ଉତ୍ସବର ନିୟମିତ କ୍ରିୟାକଳାପ ସମ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ପାଇଁ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାବିଧି ପୂଜିତ ହେଲେ। ନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ, ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ବହୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ଏହି ବିଶାଳ ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ବର ଓ କନ୍ୟା ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ପ୍ରଣାମ କରି ଏକାଉଁ ହେଲେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ବର୍ଦ୍ଧନା ଦ୍ୱାରା ବର କନ୍ୟା ବିବାହ ମଣ୍ଡପରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ। ତାପରେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୟସ୍କ ଏବଂ ନିଜ ବଡ ଭାଇଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବିବାହ କ୍ରିୟାକଳାପ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ମଧୁସୂଦନ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତମାନେ ଦ୍ୱାରକାରୁ ବିଦାୟ କଲେ। ହରିଙ୍କ ସମ୍ମାନରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜାମାନେ ବିଦାୟ ହେଲେ, ମହାତ୍ମା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଦେବକୀପୁତ୍ର, ଅବିନାଶୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ଦିବ୍ୟ ଭବନର ଶୋଭାମୟ ତରସେ ଆନନ୍ଦରେ ବସି ରହିଲେ। ସେ ମହିଳାଙ୍କ ସହ ନାରାୟଣ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ପରି ଆନନ୍ଦ ଭୋଗ କରିଥିଲେ; ମୁନିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ଚିରଅବିନାଶୀ, ଦ୍ୱାରକା ନଗରରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସି ରହିଥିଲେ। ଏଭଳି ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହର କଥା, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂଵାଦରେ, ପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଲୋକ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଠାଶତ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର କହିଲେ— ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଅତିପ୍ରସିଦ୍ଧ ଝିଅ, ପୃଥିବୀର ଅଂଶରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାରିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ। ବୈବସ୍ବତୀ, ଯାହା କାଳିନ୍ଦୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବହୁ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଏବଂ ଲୀଳାର ଅଂଶ, ତାଙ୍କ ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା—ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦଙ୍କ ଝିଅ—ଅତିଶୁଦ୍ଧ ହସରେ ନିଜ ସ୍ବୟଂବରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା ପରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ସେ ଦୃଢ଼ ଶୂରତାରେ ଏକ ରସିରେ ସାତି ଗର୍ବିତ ବଳଦମାନେ ନିଆଯାଇଥିଲେ, ଯାହାର କନ୍ୟାଦାନର ମୂଲ୍ୟ ଶୂରତା, ଲୋଟସ ପତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଥିଲା। ସତ୍ରାଜିତ, ଏକ ମହା ରତ୍ନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ରଖିଥିଲେ; ସେ ଏହା ନିଜ ଭାଇ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ, ମଧୁସୂଦନ ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରତ୍ନ ଚାହିଲେ; ପ୍ରସେନା ତେଜସ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ କହିଲେ— ଏହି ରତ୍ନ ସେମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦନ କରେ; ତେଣୁ ମୁଁ ଏହା କାହାକୁ ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣ ଏହା ଜାଣି ନିରବ ରହିଲେ; ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାଦବମାନେ ସହ କୃଷ୍ଣ ବନକୁ ଗଲେ। ସେ ପ୍ରସେନା ଓ ଅନ୍ୟ ଶୂରମାନେ ସହ ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ଜନ୍ତୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ପ୍ରସେନା ଏକା ଦୂର ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସି, ମାରି ଦେଲା ଏବଂ ରତ୍ନ ନେଇଗଲା। ଏହି ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବତ ନିଜ ହାତରେ ମାରି ଦେଲେ; ଏବଂ ରତ୍ନ ନେଇ ଏକ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବାପରେ, ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ସହୟୋଗୀମାନେ ସହ ଚତୁର୍ଥ ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବକୁ ଦେଖି ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ, ନଗରବାସୀମାନେ ଆପସରେ କହିଲେ— "ଗୋବିନ୍ଦ ଶିକାର ନାମେ ପ୍ରସେନାକୁ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି।" "ସେ ଚୋରାଇ ରତ୍ନ ନେଇଛନ୍ତି।" ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଏହି କଥା କହିବାକୁ ଶୁଣି, ହରି ଅଜ୍ଞମାନେ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ହେବାର ଭୟରେ ଯାଦବମାନେ ସହ ବନକୁ ଗଲେ ଓ ପ୍ରସେନାଙ୍କୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖାଇଲେ। ସେଠାରେ ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ପବିତ୍ର କରି, ବିଶାଳ ସେନାକୁ ରଖି, ଏକା ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁଷ ଓ ଗଦା ନେଇ ଗଭୀର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଡ଼ ଗୁହା ଦେଖି, ନିଶ୍ଚିତ ନ ହେଇ, କୃଷ୍ଣ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏଠାରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏକ ସ୍ଵଚ୍ଛ ଘର ଦେଖିଲେ। ଏଠାରେ, ଜାମ୍ବବତଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କ ଧାୟି, ଖେଳି ତାଙ୍କୁ ଝୁଲାରେ ବସାଇ, ଝୁଲାର ସାମ୍ନାରେ ରତ୍ନ ରଖି, ଆନନ୍ଦରେ ଝୁଲାଇ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ। "ସିଂହ ପ୍ରସେନାକୁ ମାରିଛି, ଏବଂ ସିଂହକୁ ଜାମ୍ବବତ ମାରିଛି। ମୃଦୁଶିଶୁ, କାନ୍ଦିନାହିଁ; ଏହି ତୁମର ସ୍ୟାମନ୍ତକ ରତ୍ନ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶୂର ବସୁଦେବ ତାଙ୍କ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବତ ବାହାରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ଓ ଜାମ୍ବବତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ ଦିନ ଧରି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ବଜ୍ର ପରି ମୁଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଭୟଭିତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଓ ନିଜ ଶକ୍ତି କମିବା ଦେଖି, ଜାମ୍ବବତ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିବା ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ— "ଏହି ରାମ ନିଜେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପୁନଃ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି; ମୋ ଅନ୍ତର କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ଆସିଛନ୍ତି।" ଏଭଳି ବୁଝି, ଭାଲୁମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ଆପଣ କିଏ?" ଯୁଦ୍ଧ ବନ୍ଦ କରି, କୃଷ୍ଣ ଗଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— "ମୁଁ ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ।" "ତୁମେ ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ମୋ ରତ୍ନ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ନେଇଛ; ତେଣୁ ଏହା ଶୀଘ୍ର ଫେରାଇଦିଅ, ନାହିଁ ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।