ରାମଙ୍କୁ ଅବସ୍ଥା ପୁନର୍ବାସ୍ଥିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହେଉଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ସେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ଏହି ଧୋବୀ କିଏ? ସେ କଣ କହିଥିଲେ? ଯିଏ ଶୀତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପବାଦ କହିଛି, ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜିଭ କାଟି ଦେଇବି।” ତାପରେ ରାମ ଧୋବୀଙ୍କ ମୁଁ ଠାରୁ ଯାହା ଶୁଣିଥିଲେ, ସେ ସବୁ ଶବ୍ଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଲେ, ଯାହା ଚର ଦ୍ୱାରା ଶୁଣି ବର୍ଣ୍ଣତଙ୍କୁ ତାଲି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହା ଶୁଣି ବର୍ଣ୍ଣତ ଦୁଃଖିତ ଭାଇକୁ କହିଲେ, “ଶୀତା ଲଙ୍କାରେ ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ତୁମେର ପିତା ଦଶରଥ ତାଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କହିଥିଲେ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ ସମ୍ମାନିତ ଶୀତାକୁ କେବଳ ଏକ ଧୋବୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା କିପରି ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବ? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହା ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଯଶ ପୃଥିବୀକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏକ ଧୋବୀଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏବେ କିପରି ଅପବିତ୍ର ହେବେ? ତେଣୁ ଶୀତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅପବାଦ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖ ଛାଡିଦିଅ। ତୁମେ ତାଙ୍କ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କର, ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପତ୍ନୀ। ତୁମେ ତୁମ ଶରୀରକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କିପରି ଚାହୁଁଛ? ତୁମେ ନଥିଲେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ମୃତ ହେବା ପରି, କାରଣ ତୁମେ ଆମର ଦୁଃଖ ନାଶ କରିଥିବା। ଶୀତା ଏତେ ଭାଗ୍ୟବତୀ, ତୁମେ ନଥିଲେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବେନି। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ତୁମ ସହିତ ଅନେକ ସମୃଦ୍ଧି ଉପଭୋଗ କରିବା ଅବସର ଦିଅ।” ବର୍ଣ୍ଣତଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ରାମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା, ପୁନି କହିଲେ, “ଭାଇ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ତାହା ଧର୍ମ ସହିତ ମିଳେ। କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କର, ମୁଁ ଆଉ କିଛି କହିବି। ମୁଁ ଜାଣେ ଶୀତା ଅଗ୍ନି ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ପୃଥିବୀରେ ସମ୍ମାନିତ। କିନ୍ତୁ ଲୋକ ଅପବାଦର ଭୟରେ ମୋ ଶୀତାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପଡିବ। ତେଣୁ ତୁମେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଭୟଙ୍କର ତଳୱାର ନିଅ, ମୋର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦିଅ କିମ୍ବା ଶୀତାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ତ୍ୟାଗ କର। ରାମଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ବର୍ଣ୍ଣତ ଭୂମିରେ ଚିତ୍ତ ହରାଇ ପଡିଗଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ କମ୍ପିଗଲା ଏବଂ ଚୋଉଁ ଚୋଉଁ ହୋଇ ଲୁହ ଝରିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ ବତ୍ସ୍ୟାୟନ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ଜାନକୀଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଉତ୍ତର ଯାହା ପବିତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଶସ୍ତ, ଭଗବାନ କିପରି କରିଥିଲେ, ମୋତେ କହ। ମୋର ମନ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ସୁଖ ପାଇବା ପାଇଁ, ଆଉ ଆଗକୁ ଘଟଣା ଖବର କର, ତୁମର ମୁଁ ଠାରୁ ନିଷ୍ପତି ନେଉଥିବା ଅମୃତ ମୋତେ ପାନ କରିବା ଦିଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।” ଶେଷ କହିଲେ, “ମିଥିଲାର ମହାନଗରରେ ଜନକ ନାମକ ଏକ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ରଖିଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ତାଙ୍କ ଜମି ପାହିଁ ଚାଷ କରୁଥିଲେ, ମାଟିର ଚିରାରୁ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ—ଶୀତା, ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ରାଜା, ଧ୍ୱଜ ପରି ଚମକି ଉଠିଲେ, ଏହି ସମୟରେ ନିଜେ ଶୀତା ନାମ ଦେଲେ, ଯିଏ ପୃଥିବୀର ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ଆକର୍ଷଣର ମୂର୍ତ୍ତି। ଏକଦିନ ଶୀତା ରମଣୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଏକ ଜୋଡ଼ା ପରା, ଅତି ଆକର୍ଷଣୀୟ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଉତ୍ସାହରେ, ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହୁଥିଲେ। ପରା ଦୁଇଜଣ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ଗଛ ଏକ ଡାଳରେ ବସି ଅନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହୁଥିଲେ, “ପୃଥିବୀରେ ଏକ ରାମ ନାମକ ରାଜା ଜନ୍ମ ନେବେ, ତାଙ୍କର ରାଣୀ ଶୀତା ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ। ତାଙ୍କ ସହିତ, ଏହି ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏଗାର ହଜାର ବର୍ଷ ରାଜ୍ୟ କରିବେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଉପରେ ଜୟ କରିବେ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ଜାନକୀ ଏବଂ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ରାମ, ଦୁଇଜଣ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୈଥିଳୀ ଚିହ୍ନିଲେ ଏହି ପରା ଦୁଇଜଣ ଦିବ୍ୟ ଜୀବ; ସେମାନେ ଯାହା କହୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଯାହା ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଦେଖି ସେ ବୁଝିଲେ। ମୋର କଥାଗୁଡିକ ରମ୍ୟ—ଏହି ପରା ଦୁଇଜଣ ସେଗୁଡିକୁ ପୁନଃ ପୁନଃ କହୁଛନ୍ତି; ଏହି ବୁଝି, ସେ ଭାବିଲେ, “ମୁଁ ସେମାନେକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବି।” ଏହି ଭାବରେ ତାଙ୍କ ସଂଗୀମାନେକୁ କହିଲେ: “ଏହି ଆକର୍ଷଣୀୟ ପରା ଦୁଇଜଣକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଧର।” ସଂଗୀମାନେ ଗଛ ଡାଳରେ ଗିଲେ, ପରା ଦୁଇଜଣକୁ ଧରି ଆନନ୍ଦରେ ଶୀତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ସେମାନେ ଅନେକ ରମ୍ୟ ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା ଦେଖି, ଶୀତା ସେମାନେକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଭୟ କରିବେନି, ଆକର୍ଷଣୀୟ ପରା ଦୁଇଜଣ। ତୁମେ କିଏ, କେଉଁଠୁ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ ଆସିଛ? ରାମ କିଏ, ଶୀତା କିଏ? ତୁମେ କିପରି ଏହା ଜାଣିଛ? କେଉଁଠୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆସିଛ?” “ସବୁ ଶୀଘ୍ର କହ, ଯେପରି ତୁମ ଭୟ ଦୂର ହେବ।” ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରି, ପରା ଦୁଇଜଣ ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। “ମହା ଋଷି ବାଲ୍ମୀକି, ଧର୍ମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜ୍ଞାତା, ସେ ଆମ ସହିତ ସେହି ରମ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବସୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ, ଋଷି ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଥିଲେ; ପ୍ରତିଦିନ ସେ ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡିକୁ ସ୍ମରଣ କରୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଭଲ ପାଇଁ। ସେହି ସମୟରେ, ଆମେ ଦୁଇଜଣ ସମସ୍ତ ଭବିଷ୍ୟତ ରାମାୟଣ ଶୁଣିଥିଲୁ, ପୁନିପୁନି ଗାଇ ଏବଂ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣିଥିଲୁ। ଏବେ ଆମେ ତୁମକୁ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—ରାମ କିଏ, ଜାନକୀ କିଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଣ ଘଟିବ, ଯେପରି ରାମ ଖେଳରେ ଆନନ୍ଦ କରିବେ। ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ହରି ଚତୁର୍ବିଧ ରୂପରେ ପ୍ରକଟ ହେବେ, ଯାହା ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ଗାନ କରିଥିବା କଥାରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଏବଂ ଚମତ୍କାର। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ସହିତ, ସେ ମିଥିଲାକୁ ଆସିବେ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ; ସେଠାରେ ଧନୁଷ ଦେଖିବେ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପାଇପାରିବେନି। ସେ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କରି ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନ୍ଦରୀ, ଜିତିବେ; ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ମହା ରାଜ୍ୟ ଶାସନ କରିବେ, ଯାହା ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। ଏହି ସବୁ ଏବଂ ଆଉ ଯାହା ଗାଇଯାଇଥିଲା, ଆମେ ଶୁଣିଛୁ—ହେ ରମ୍ୟା, ଆମେ କହିଦେଲୁ, ଏବେ ଆମେ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।