ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଶୂରବୀର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଛାତିରେ ଭାରି ଘୁଞ୍ଚି ମାରିଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ହରି ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ଭାବରେ ଧରି ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବାନ୍ଧି ନେଲେ। ମଧୁସୂଦନ ସ୍ମିତ ମୁହେଁ ଏକ ଧାରାଳ ରେଜର ଧାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ସେ ବୀରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡିଏ ଦେଲେ, ତାପରେ ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ଏହି ଅପମାନରେ ବିରାଟ ଦୁଃଖରେ ତାଳମାଳ ହେଉଥିବା ସେ ଯୋଦ୍ଧା ନିଜ ସହରକୁ ଫେରି ଗଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ 'ବିଦର୍ଭ ସେନା ଭଙ୍ଗ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା, ଯାହା ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡ ପଦ୍ମମହାପୁରାଣରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କୌତୁକ ଉପରେ ରଚିତ। ଏହା ପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଦାରୁକ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଗଲେ। ଦ୍ୱାରକା ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ବେଦୋକ୍ତ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତାପରେ ସେ ସୁନା ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ବିବାହ କଲେ, ଏହି ବିବାହରେ ଦିବ୍ୟ ଦୁନ୍ଦୁଭି ଆକାଶରେ ନିର୍ଗୁଣିଲା। ଦେବତାମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ। ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, ଏବଂ ଅକୃର ଓ ଅନ୍ୟ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଯାଦବମାନେ ବି ଏହି ବିବାହକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ପାଳନ କଲେ। ଗୋପନାୟକ ନନ୍ଦ, ତାଙ୍କ ସହ ଗୋପମାନେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଗୋପୀମାନେ, ଏବଂ ଯଶୋଦା ଅନେକ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଏଠାରେ ଆସିଥିଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଦେବକୀ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଏବଂ ରେବତୀ, ରୋହିଣୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଗର ନାରୀମାନେ ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ବିବାହ ଉପାଚାର କଲେ। ଦେବକୀ ସ୍ନେହବଶତଃ ଦେବତାମାନଙ୍କ ପୂଜା କଲେ। ବୟସ୍କ ରାଜମହିଳାମାନେ ଓ ଦେବକୀ ସମସ୍ତ ବିବାହ ଉପାଚାର ବିଧିବତ୍ କଲେ; ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏହି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉତ୍ତମ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ; ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଆଦର ପାଇଲେ। ନନ୍ଦ, ଗୋପମାନେ, ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସୁନା, ମଣି, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଏହି ମହା ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମ୍ମାନ ଅନୁଭବ କଲେ। ବର କନ୍ୟା ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏକାଞ୍ଚଳ ହେଲେ। ବେଦବିଦ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦରେ ବର କନ୍ୟା ବିବାହ ମଞ୍ଚରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଦେବକୀନନ୍ଦନ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୟସ୍କ ଓ ଜେଷ୍ଠ ଭାଇଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସମସ୍ତ ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରି ମଧୁସୂଦନ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ହରିଙ୍କ ସମ୍ମାନ ନେଇ ରାଜାମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଅବିନାଶୀ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ଦିବ୍ୟ ଭବନର ଶୁଭ ଚାଲିରେ ଶୁଭରେ ବସିଲେ। ସେ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହ ନାରାୟଣ ଓ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ, ଋଷିମାନେ ଓ ସ୍ୱର୍ଗର ଦେବମାନେ ଯେଉଁପରି ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି। ପ୍ରତିଦିନ ଅନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ ଜନାର୍ଦନ ସୁନ୍ଦର ଦ୍ୱାରକା ନଗରରେ ଶୁଭ ଜୀବନ କାଟିଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ କଥା' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ସମାପ୍ତି ହେଲା, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ପଦ୍ମମହାପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ କନ୍ୟା, ଭୂମିର ଅଂଶରୂପିଣୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକାଧିକ ବା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲେ। ବୈବସ୍ୱତୀ, ଯିଏ କାଳିନ୍ଦୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ଲୀଳା ଅଂଶରୂପିଣୀ ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ଥିଲେ। ଜନାର୍ଦନ ମିତ୍ରବିନ୍ଦାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ସେ ବିନ୍ଦ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦଙ୍କ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କନ୍ୟା, ନିଜ ସ୍ଵୟଂବରରେ ଦଢ଼ିଆ ହସ ଥିଲେ। ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣ ସାତିଟି ଅହଂକାରୀ ବୃଷକୁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଦୋରିରେ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ଜିତିଲେ, ଏହି ସ୍ଵୟଂବରର ଦକ୍ଷିଣା ଥିଲା ବୀରତା, ଏବଂ ସେ ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନବତୀ। ସତ୍ରାଜିତ ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକ ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି 'ସ୍ୟାମନ୍ତକ' ଥିଲା, ସେ ଏହି ମଣି ତାଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ଏକ ଦିନ ମଧୁସୂଦନ ଏହି ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରସେନ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ—"ଏହି ମଣି ସଦା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ସ୍ୟାମନ୍ତକ କାହାକୁ ଦେବିନାହିଁ।" ମହେଶ୍ୱର କହିଲେ—କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବୁଝି ଚୁପ୍ଚାପ ରହିଲେ; ଏକ ଦିନ ଶିକାର କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ଯାଦବଙ୍କ ସହିତ ଅଟବୀକୁ ଗଲେ। ପ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୂରବୀରଙ୍କ ସହ ମହାବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ନିଜେ ନିଜେ ପଶୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ପ୍ରସେନ ଏକା ଦୂର ଅଟବୀକୁ ଗଲେ; ଏଠାରେ ଏକ ସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଆସି ହତ୍ୟା କଲା ଓ ମଣିଟି ନେଇଗଲା। ସେଉଁଠି ଏକ ଶୂରବୀର ନିଜ ହାତରେ ସିଂହକୁ ମାରି ମଣିଟି ନେଇ ଦୂତୀମାନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ରହୁଥିବା ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ, ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କ ସହ ଅନୁଚରମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଚତୁର୍ଥୀ ଦିନରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ଦେଖି ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ ଏମିତି କହିଲେ—"ଗୋବିନ୍ଦ ଶିକାର ଉପଲକ୍ଷେ ଅଟବୀରେ ପ୍ରସେନକୁ ହତ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।" "ସେ ଅନ୍ଧା ଅଭିଯୋଗ ସହିତ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ନେଇଛନ୍ତି।" ଏହି ଅଭିଯୋଗ ଶୁଣି ହରି ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଭୁଲ ବୁଝିବା ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଯାଦବଙ୍କୁ ନେଇ ଅଟବୀକୁ ଗଲେ ଓ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଦେଖାଇଲେ। ଏଠାରେ ନିଜକୁ ନିଜେ ପବିତ୍ର କରି ସେ ମହାସେନାକୁ ସେଠାରେ ରଖି, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଗଦା ନେଇ ଏକା ଘନଅଟବୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।