ରୁକ୍ମି ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନାପତିଙ୍କ ସହିତ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା ନେଇ, କ୍ରୋଧରେ ଭରି ହରିଙ୍କ ପଛରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ବଳଭଦ୍ର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୁଜବାନ, ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥରୁ ଅବତରି, ହାତରେ ହଳ ଓ ଗଦା ନେଇ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ହଳ ଓ ଗଦାର ଆଘାତରେ ଚାରିପ୍ରକାର ସେନା—ରଥ, ଘୋଡା, ହାତୀ ଓ ପଦାତିମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ହଳର ଆଘାତରେ ରଥମାନେ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ; ହାତୀମାନେ ବିଜୁଳିର ଆଘାତରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାହାଡ଼ ପରି ଭୂମିରେ ଗଡ଼ିଗଲେ। ସେନାର ସମସ୍ତ ମୁଣ୍ଡ ଫାଟିଗଲା, ରକ୍ତ ଝରିଲା; କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ବଳଭଦ୍ର ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବଧ କରିଦେଲେ। ଘୋଡା, ହାତୀ, ରଥ ଓ ପଦାତିମାନେ ଦେଖିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରକ୍ତର ଝରଣା ଭାବରେ ବହିଲା। ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଭୟରେ ଭଙ୍ଗିଗଲେ ଓ ପଳାଇଗଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, କ୍ରୋଧ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଆନ୍ଦ୍ର, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ରୁକ୍ମି ଧନୁଷ ଉଠାଇ, ଶାରଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବାଣର ଝଡ଼ ମାରିଲେ; ତେବେ ଗୋବିନ୍ଦ, ହସି, ଖେଳି ଶାରଙ୍ଗ ଧରିଲେ। ପୃଥିବୀର ନାଥ କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ବାଣରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କ ରଥର ଘୋଡା, ରଥୀ, ରଥ, ଝଣ୍ଡା ଓ ପତାକାକୁ ବିଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ରଥବିହୀନ ହେଇ, ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନେଇ ଭୂମିରେ ଦଠିଲେ; କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଏକ ବାଣରେ ତଳୱାରକୁ ବିଛିନ୍ନ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ରୁକ୍ମି ତାଙ୍କର ମୁଠି ଉଠାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଛାତିରେ ଆଘାତ କରିଲେ; କିନ୍ତୁ ହରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ଧରି, ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ମଧୁସୂଦନ, ହସି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଧାର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ରୁକ୍ମି, ଦୁଃଖରେ ଭରି, ସର୍ପ ପରି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ନିଜ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠି ରହିଗଲେ। ଏହିପରି ଭାବରେ 'ବିଦର୍ଭ ସେନାର ନାଶ' ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କୃତ୍ୟ ବିଷୟରେ କଥା ହେଉଛି, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ। ଏହା ପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ତାପରେ କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ଦାରୁକ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତ୍ୱରିତ ଭାବରେ ନିଜ ନିବାସକୁ ଯାଇଲେ। ଦ୍ୱାରକା ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ବେଦ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ। ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ କରି ବିବାହ କଲେ; ଏହି ବିବାହରେ ଦିବ୍ୟ ଢ଼ୋଲ ଆକାଶରେ ବାଜିଲା। ଦେବମାନେ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା କଲେ; ବସୁଦେବ, ଉଗ୍ରସେନ, ଅକୃର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯଦୁମାନେ ଏହି ବିବାହରେ ଅନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସ କଲେ। ବଳଭଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯଦୁମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ବିବାହକୁ ଆନନ୍ଦରେ ପାଳନ କଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପ ଏବଂ ଗୋପମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ନାରୀମାନେ, ଯଶୋଦା ଭଲ ଗହଣା ପିନ୍ଧି, ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ବସୁଦେବଙ୍କ ସମସ୍ତ ଜନାନୀମାନେ ଦେବକୀ ନେତୃତ୍ୱରେ, ରେବତୀ, ରୋହିଣୀ ଓ ସହରର ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ବି ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ବିବାହ କ୍ରିୟା କଲେ; ଦେବକୀ ସ୍ନେହରେ ଦେବତାମାନେର ପୂଜା କଲେ। ବୟସ୍କ ରାଜମାନେ ଦେବକୀ ସହିତ ବିବାହ କ୍ରିୟା କଲେ; ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭଲ ଖାଦ୍ୟ, ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରାଗଲା; ଉଗ୍ରସେନ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ। ନନ୍ଦ ଗୋପ, ଅନ୍ୟ ଗୋପମାନେ, ଯଶୋଦା ଓ ଅନ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସୁନା, ମଣି, ପୋଷାକ ଓ ଗହଣା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ବିବାହ ଉତ୍ସବରେ ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଗୌରବିତ ହେଲେ; ବର ଓ କନ୍ୟା ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ବର କନ୍ୟା ବିବାହ ମଣ୍ଡପରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ। ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୟସ୍କ ଓ ବଡ଼ଭାଇଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ସମସ୍ତ ବିବାହ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ମଧୁସୂଦନ ସମସ୍ତ ରାଜା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତମାନେକୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜାମାନେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବକୀପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଅବିନାଶୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ ସହିତ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ଦିରର ମହା ତଳରେ ସୁଖରେ ବସିଲେ। ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ନାରାୟଣ ପରି, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀ ସହିତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ଆନନ୍ଦ ହୃଦୟରେ, ଜନାର୍ଦନ ଦ୍ୱାରକା ସହରରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଲେ। ଏହିପରି 'ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ବିବାହ କଥା' ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା, ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ, ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ। ପରେ ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ସତ୍ୟା, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଜ୍ଞାନୀ କନ୍ୟା, ଭୂମିର ଅଂଶରୂପେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ନିଆଯାଇପାରିବେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବରେ। ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବୈବସ୍ବତୀ, ଯେଉଁକି କାଳିନ୍ଦୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଲୀଳାର ଅଂଶରୂପେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତୃତୀୟ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଜନାର୍ଦନ, ବିମ୍ଦ ଓ ଅନୁବିମ୍ଦଙ୍କ କନ୍ୟା, ଶୁଭ ହସ ଓ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିଦ୍ୟମାନ ମିତ୍ରବିମ୍ଦାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ସେ ଦୃଢ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ସାତିଟି ଗର୍ବିତ ବଳକୁ ଏକ ରସିରେ ବାନ୍ଧି, ଅପୂର୍ବ ଶୂରତାରେ ମିତ୍ରବିମ୍ଦାଙ୍କୁ ଜିତିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବରଦାନ ହେଉଥିଲା ଶୂରତା। ସତ୍ରାଜିତ ରାଜା, ଏକ ଅପୂର୍ବ ମଣି—ସ୍ୟାମନ୍ତକ ନାମକ ମହାମଣି—ଧାରଣ କରିଥିଲେ; ସେ ଏହି ମଣିକୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ପ୍ରସେନ, ମହାତ୍ମା, ଦେଇଥିଲେ। ଏକଥିରେ, ମଧୁସୂଦନ ଏହି ଅତିଶୟ ମଣି ଚାହିଲେ; ପ୍ରସେନ ତେବେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ଏହିପରି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିବାହ ଓ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର କଥା ପଦ୍ମ ପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡର ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସଂବାଦରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।