ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ମୋର ନାମ ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦୃଢ଼ ହୁଏ; ମଧୁର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲୋକେ ମଧୁ ମିଶିତ ନେକ୍ଟର ପାନ କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନ୍ତି। ମୋର ରଙ୍ଗ ସୁନା ପରି, ଏବଂ ମୁଁ ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି; ଏହି ନାମ ଦ୍ୱାରା, ହେ ମହାବୀର, ତୁମେ ମୋର ମନୋହର ପରିଚୟ ଜାଣ। ଏବେ ମୁଁ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରିବି—ମୋତେ କିଏ ଜିତିପାରିବ? ଏବେ ମୁଁ ମୋର ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖେଇବି। ଏହି ମହାବାଣୀ ଶୁଣି ଶେଷ କହିଲେ: ପୁଷ୍କଳା ଏହି କଥା ଶୁଣି ମନରେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କୁ ଅପରାଜିତ ଭାବି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୀର ଛାଡ଼ିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପୁଷ୍କଳା ଅନେକ ତୀର ଅନେକ ଧାରାରେ ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଚମ୍ପକ ରୋଷରେ ଭରି ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତୟାରି କଲେ। ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ଭେଦି, ନିଜ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଏବଂ ସୁନା ଶଳା ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ। ପୁଷ୍କଳା ସେଇ ତୀରଗୁଡିକୁ ଯୁଦ୍ଧର ମଧ୍ୟରେ କାଟିଦେଲେ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ପାଥର ମୁଣ୍ଡା ତୀର ଛାଡ଼ିଲେ, ଯାହା ଆକାଶକୁ ଅନ୍ଧାର କରିଦେଲା। ନିଜ ତୀରକୁ ମହାବୀର ପୁଷ୍କଳା କାଟିଦେଉଥିବା ଦେଖି, ଚମ୍ପକ ରୋଷରେ ଭରି, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପୁଷ୍କଳାକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। "ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ଛାଡ଼ି ଯିବନା!" ବୋଲି, ସେ ଦଶଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ପୁଷ୍କଳାଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ମାରିଲେ। ସେଇ ତୀରଗୁଡିକ ତୀବ୍ର ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ହୋଇ, ପୁଷ୍କଳାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପାନ କଲା। ଏହି ତୀରରେ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ମହାବୀର ପୁଷ୍କଳା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡା ଫାଇଭ୍ ତୀର ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ, ସେଗୁଡିକୁ ମାନେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଟକାଇଦେଲେ। ତୀରଗୁଡିକ ଏବଂ ତାଙ୍କ ତୀର, ଦୁଇଁ ଦଳରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବରେ ଏକାଉଁଟର ହେଲେ, ଆକାଶରେ ଛିଡ଼ି ଶତ ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା। ସେଇ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀରକୁ କାଟିଦେଇ, ସୁରଥାଙ୍କ ପୁଅ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏକ ଶତ ତୀର ନେଇ, ହୃଦୟକୁ ମାରିବାକୁ ଚାଲିଲେ। ଏହି ତୀରଗୁଡିକୁ ପୁଷ୍କଳା, ମହାତ୍ମା, ଶତ ଖଣ୍ଡରେ କାଟିଦେଲେ; ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷରେ, ତୀରଗୁଡିକ ତୀର ଶକ୍ତିରେ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଗଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନେ, ପୁଷ୍କଳାଙ୍କ ଛାତିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଏକ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାରିଲେ। ପୁଷ୍କଳା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି, ସେଇ ତୀରଗୁଡିକୁ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ; ପୁଣି, ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଦଶ ହଜାର ତୀର ନିଜ ଧନୁଷରେ ଲଗାଇଲେ। ପୁଷ୍କଳା, ଅସ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ନିପୁଣ, ସେଗୁଡିକୁ ମଧ୍ୟ ତୁରନ୍ତ କାଟିଦେଲେ; ଏବଂ ଅତି ରୋଷରେ ଏକ ତୀର ବର୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ତୀର ବର୍ଷା ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ନୟକ ହନ୍ତା ଚମ୍ପକ, ପୁଷ୍କଳାଙ୍କ ଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ତାଙ୍କୁ ମାରିଲେ। ପୁଷ୍କଳା, ଚମ୍ପକଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ ପ୍ରତାପ ଦେଖି, ନିଜ ଧନୁଷରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅସ୍ତ୍ର ଲଗାଇଲେ, କ୍ଷତ୍ର ଅସ୍ତ୍ରରେ ଦକ୍ଷ। ଏହି ମହାଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିବା ସମୟରେ, ଦଶ ଦିଗରେ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରକାଶିତ ହେଲା, ଆକାଶ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲା, ଜଗତର ବିନାଶକୁ ସୂଚିତ କରୁଥିଲା। ଚମ୍ପକ, ଅସ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରର ଦକ୍ଷ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାକୁ ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଲୋକେ ଭାବିଲେ ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ରର ଏକତ୍ର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଜଗତ ବିନାଶ କରିଦେବ; ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ଦୁଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଏକାଉଁଟର ହୋଇ, ଏକାଉଁଟର ହୋଇ, ସ୍ଥିର ହୋଇଗଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ପୁଷ୍କଳା "ଥମ୍! ଥମ୍!" ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ, ରୋଷରେ ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ଅଚ୍ୟୁତ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମାରିଲେ। ଚମ୍ପକ, ଏହି ତୀରଗୁଡିକୁ ଅଗ୍ରାହ କରି, ତାଙ୍କ ମହାମନା ଦ୍ୱାରା, ପୁଷ୍କଳାଙ୍କୁ ଉପରେ ରାମା ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖି, ଚମ୍ପକ, ମହାତ୍ମା, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରକୁ କାଟିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ; କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ତୀର ଧରି ନେଲା। ମହାବୀର ଚମ୍ପକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିତ, ପୁଷ୍କଳାକୁ ପୁଣି ନିଜ ରଥରେ ବସାଇଲେ; ଏବଂ, ମହାମନା ଦ୍ୱାରା, ତାଙ୍କୁ ସହରକୁ ପଠାଇବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ପୁଷ୍କଳା ବନ୍ଧିତ ହେବାରେ ବଡ଼ ହାହାକାର ଚାଲିଗଲା; ଯୋଧ୍ୟାମାନେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଦିଗରେ ଭଗି, ପଳାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କୁ ଭାଙ୍ଗି ଯିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "କେଉଁ ମହାବୀର ମୋର ନାୟକମଣ୍ଡଳ ଦଳକୁ ହରାଇଦେଲେ?" ତାପରେ, ପୃଥିବୀର ମାଲିକ, ଶତ୍ରୁ ନାୟକଙ୍କ ନାଶକ, କହିଲେ: "ସେଇ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚମ୍ପକ, ପୁଷ୍କଳାକୁ ବନ୍ଧି, ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ଗର୍ବିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଉଛନ୍ତି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ରୋଷରେ ଭରି, ହନୁମାନଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁରନ୍ତ ରାଜପୁତ୍ର, ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ବନ୍ଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।" "ସେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁଅ, ଯିଏ ପୁଷ୍କଳାକୁ ବନ୍ଧିଛି—ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତ କର, ମହାବୀର! ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କାହିଁକି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ହେଉଛ?" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେବ," ଏବଂ ପୁଷ୍କଳାକୁ ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ ଗଲେ। ହନୁମାନ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁ ରୋଷରେ ଭରି, ଶତ ହଜାର ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ହନୁମାନ, ମହାତ୍ମା, ତୁରନ୍ତ ଏହି ତୀରଗୁଡିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ପୁଣି, ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଆଉ ତୀର ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିଲା। ହନୁମାନ ସେଇ ତୀରଗୁଡିକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଶତ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ିଥିବା ଲୋହା ମୁଣ୍ଡା ତୀର; ତାପରେ, ଏକ ଶାଳ ଗଛ ହାତରେ ଧରି, ରାଜପୁତ୍ରକୁ ମାରିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହନୁମାନ, ନିଜ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଥିବା ଶାଳ ଗଛକୁ ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ; ତାପରେ, ଏକ ହାତୀ ଦ୍ୱାରା ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡକୁ ମାରିଲେ। ଚମ୍ପକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରେ, ହାତୀ ଭୂମିରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା; ହନୁମାନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି, ପାଥର ଛାଡ଼ିଲେ। ଚମ୍ପକ ତୁରନ୍ତ ସେଇ ପାଥରଗୁଡିକୁ ତୀବ୍ର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କ ତୀର ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଥିଲା। ନିଜ ଛାଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ପାଥର ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ହନୁମାନ ନିଜ ମହାପ୍ରତାପକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ହୃଦୟରେ ଅତି ରୋଷିତ ହେଲେ।