ଶୀତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ, ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ତିଥି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ, ମନୁଷ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଉଠିବା ଉଚିତ। ଏହି ଦିନରେ, ନଦୀମୂଳ, ପବିତ୍ର ତୀର, ପୋଖରୀ କିମ୍ବା ଝରଣା ଭିତରେ, କିମ୍ବା ଘରେ ରହି ସ୍ୱ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ ଅବସ୍ୟ ନିଷ୍ପାପ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ତୀରରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେ ପୁଣ୍ୟ ସଦା ମୋତେ ଦିଅ—ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପରେ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଜପ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ସହିତ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରି ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। "ହେ ଦେବଦେବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ, ଏହି ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଉଛି; ଦୟାକରି ମୋତେ ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ"—ଏଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଚାହିଁଦି। ପରେ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, କିମ୍ବା ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, "ମତ୍ସ୍ୟ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, କୂର୍ମ ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର" ଏମିତି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା। "ବରାହ ଦେବ, ନରସିଂହ ଦେବ, ବୁଦ୍ଧ ଦେବ, କଲ୍କି ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର"—ଏହିଭଳି ଏକାଧିକ ଅବତାରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। "ରାମ ଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ ଦେବ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମା—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର" କହି, କେଶବ ନାମ ଆଦିରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, "ଏହି ଦିବ୍ୟ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଧୁର ଧୂପ ହେ ଦେବଦେବ, ଦୟାକରି ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ"—ଏମିତି ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ପରେ, "ଏହି ଦୀପ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୂର କରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ଏହି ଦୀପ ଅର୍ପଣ କରି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ"—ଏଭଳି ଦୀପ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। "ହେ ଦେବଦେବ, ବିଶ୍ୱନାଥ, ଏହି ଅନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅମୃତ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ"—ଏଭଳି ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଏପରେ, ଭକ୍ତିଭାବରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଫଳ କିମ୍ବା ଶଂଖରେ ଜଳ ନେଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। "ହେ କେଶବ, ହଜାର ଜନ୍ମରେ ଯେଉଁ ପାପ କରିଛି, ସେ ସମସ୍ତ ପାପ ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ନଶ୍ଟ ହେଉ"—ଏହିଭଳି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର। ଏହିପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଗରେ ଏକ ନୂତନ, ନିର୍ମଳ ପାତ୍ରକୁ ଘିଅ କିମ୍ବା ତେଲରେ ପୂରି ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହା ଉପରେ ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ଏକ ଭାଣ୍ଡ ରଖି, ତାହାରେ ନବ୍ବେ ଧାଗା ଥିବା ଏକ ବତି ଲଗେଇବା ଦରକାର। ପରେ, ଦୀପକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ପାତ୍ରକୁ ଭଲ ଭାବେ ରଖି, ତାହାକୁ ଫୁଲ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜିବା ଏବଂ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ସଂକଳ୍ପ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, "ଯେଉଁ ଗୃହରେ ପବନ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଏହି ଦୀପରେ ଭୂତ-ଭବିଷ୍ୟତର ଏକମାତ୍ର ସ୍ୱାମୀ ଚମକୁଛନ୍ତି"—ଏମିତି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। "ଏହି ଦୀପ ଯେଉଁ ମୁଁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିଛି, ଏହା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସମାନ; କେଶବ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ"—ଏହିଭଳି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ପତିତ କିମ୍ବା ନାସ୍ତିକ ଲୋକଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରାତିରେ ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ବାଦ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ପାଠ, ଧର୍ମ କଥା ଓ ବ୍ରତ ପାଳନରେ ଜାଗରଣ କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରଭାତରେ ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି, ଭକ୍ତି ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇବା ଦରକାର। ପରେ, ନିଜେ ଉପବାସ ଭଙ୍ଗ କରି, ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ସହିତ ବ୍ରତ ପାଳନ କରିବା ଦରକାର। ଦୀପ ସୁନାରେ ଏକ ପଳା, କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ; ବତି ରୂପେ ରୂପା କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଦୁଇ ପଳାର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ନେଇବା ଉଚିତ। ପାତ୍ରକୁ ଘିଅରେ ପୂରି ତାମ୍ବା ଭାଣ୍ଡ ସହିତ ରଖିବା ଦରକାର; ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁନାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ମୁକ୍ତିର ଦ୍ୱାର ଆଶା କରୁଥିବା ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକେ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଉତ୍ତମ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ୧୨ ଜଣ, ମଧ୍ୟପକ୍ଷରେ ୬ ଜଣ, ନହେଲେ ୩ କିମ୍ବା ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା ଦରକାର। ଶାନ୍ତ, ପତ୍ନୀସହିତ, କ୍ରିୟାକୁଶଳ, ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଜ୍ଞାନୀ, ଧର୍ମବିଦ୍, ମୃଦୁଭାଷୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିଶେଷ ଭାବେ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ପିତୃପୂଜା, ଗୁରୁସେବା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠ, ସେ, ପତ୍ନୀ ସହିତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ ପାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦୀପ ଓ ବତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଏହାକୁ ତାମ୍ବା ଭାଣ୍ଡ ଉପରେ ଘିଅ ପାତ୍ର ସହିତ ରଖି, ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଦରକାର: "ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆପଣ ପାପ ନାଶକ, ଜ୍ଞାନ ଦାତା ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାତା; ତେଣୁ ଏହି ଦୀପ ଅପରାଧ ରହିତ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।" ଏହାପରେ, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦାନ ଦେଇ, ଘିଅ, ଖିର ଓ ପାନୀୟ ସହିତ ଭୋଜନ କରାଇବା ଦରକାର। ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ, ଶଯ୍ୟା, ଶଯ୍ୟାସାମଗ୍ରୀ ଓ ଗାଈ ଛାନା ସହିତ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମିତ୍ର, ଆତ୍ମୀୟ, ସ୍ନେହୀମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ ଦେଇ, ସମ୍ମାନ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି ଦୀପବ୍ରତ ସମାପ୍ତିରେ ମହାଉତ୍ସବ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଅନୁମତି ନେବା ଓ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ଏପରି କରିଲେ ଏହି ବ୍ରତରେ ଯେଉଁ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସୂର୍ୟ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ତାହା ବର୍ଷ ଦୀପବ୍ରତରେ ମିଳେ। ପ୍ରତିମାସ ବ୍ରତର ଫଳ ମଧ୍ୟ ବର୍ଷ ଦୀପବ୍ରତରେ ଲାଭ ହୁଏ।