ହନୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ତିନି ଶୃଙ୍ଗ ଥିବା ଦାନବ ନଗରକୁ ସେ ମାତ୍ର ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦହିଦେଲେ। ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଅକ୍ଷକୁ ସେ ନିଜେ ହତ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଡ୍ରୋଣ ପର୍ବତକୁ ପଛ ଲାଗି ଆଣାଯାଉଥିଲା, ସେଥିରୁ ସେନାମାନେ ପୁନଃ ଜୀବନ ପାଇଥିଲେ। ହନୁମାନଙ୍କ ଚରିତ୍ର କେବଳ ରାମ ଜାଣନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ଭ୍ରମିତ ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଚିନିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ମହାବାନର ନାୟକ ସେବକଙ୍କୁ କେବେ ଭୁଲନ୍ତି ନାହିଁ। ସୁଗ୍ରୀବ ଆଦି ସମସ୍ତ ବାନର ନାୟକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଗିଲିପାରିବେ, ସେମାନେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସେବାରେ ରହନ୍ତି, ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଗ୍ରହୀ। କୁଶଧ୍ୱଜ, ନୀଳରତ୍ନ, ଶତ୍ରୁଦମନ, ମହାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ, ପ୍ରବଳ ବଳଶାଳୀ ସୁବାହୁ, ଭିମଳ, ସୁମଦ ଓ ରାମଭକ୍ତ ଶତ୍ୟବାନ୍ କିଙ୍ଗ ଭୀରମଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସେବାରେ ଅଛନ୍ତି। ଏଠାରେ, ହେ ମହାବୀର, ତୁମେ ସମୁଦ୍ରରେ ଏକ ମଶା ଭଳି କିଛି ନୁହଁ। ଏହା ଜାଣି, ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ସହ ଦୟାମୟ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ। ତୁମ ସ୍ୱାରଥ୍ୟ ଚଢ଼ାଇ, ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯିବ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି ଜୀବନ ସାର୍ଥକ କରିବ। ଶେଷଦେବ କହିଲେ— ରାଜା ସେ ଦୂତଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମେ ଆମକୁ ସେମାନେ କିଏ ଦେଖାଅ, କାରଣ ମୋ ଦୃଷ୍ଟିରେ କେହି ନାହାନ୍ତି। ହନୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି ସମାନ ଶକ୍ତି ମୋର ନାହିଁ, ଯିଏ ରାମଙ୍କୁ ପିଠିରେ ବସାଇ ଯଜ୍ଞ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଯଦି ମୁଁ ଚିତ୍ତ, ବାଣୀ, କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆଶାକୁଳ ହୋଇ ରାମଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବି, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଦ୍ରୁତ ଦର୍ଶନ ଦେବେ। ନହେଲେ, ବାନର ନାୟକମାନେ ମୋତେ ବଳକ୍ରମେ ବାନ୍ଧିବେ କିମ୍ବା ଭକ୍ତିରେ ଭରି ଦ୍ରୁତ ଧରିବେ।" "ତୁମେ ରାଜା, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଅ ଏବଂ ମୋ କଥା କହ। ସେନାମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହୁନ୍ତୁ, ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବି। ସେ ଯଥାଯଥ ଚିନ୍ତା କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ତୁମର ମହାଶ୍ୱକୁ ମୁକ୍ତ କର, ବାମ ପାଖକୁ ଦିଅନାହିଁ।" ଶେଷଦେବ କହିଲେ— ଏହିପରି ଶୁଣି ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ କରି, ସେ ନାୟକ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ସୁରଥଙ୍କ କଥା ସଠିକ୍ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହିପରେ, ସୁରଥଙ୍କ କଥା ଅଙ୍ଗଦ ମାଧ୍ୟମରେ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ରଥୀ ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦକ୍ଷ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଳ ଓ ତୁରୀର ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା, ନାୟକମାନେ ଘୋଷ ଓ ଜୟଧ୍ୱନି କରିବା ଲାଗିଲେ। ରଥ ଚକ୍ର ଓ ହାତୀର ଘଣ୍ଟି ଶବ୍ଦରେ ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦ ସାରା ପୃଥିବୀ ଓ ଦିଗନ୍ତକୁ ଭରିଦେଲା। ସେନାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ଭରିଥିଲେ, ଭୟଭୀତମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ସେହି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ, ସୁରଥ ନାମକ ରାଜା ତାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପଦାତି ସେନାରେ ପୃଥିବୀ ଏକ ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଶଙ୍ଖ ଧ୍ୱନି ଓ ଜୟଧ୍ୱନି ଶୁଣି, ଶତୃମୁଖ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦେଖି, ରାଜା ସୁମତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— "ଏଠି ରାଜା ବଡ଼ ସେନା ସହ ଆସୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ କଣ କରିବାଉଚିତ?" ସୁମତି କହିଲେ— "ଏଠି ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ତୟାରି ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ସମୀରନନ୍ଦନ, ଯିଏ ବିପକ୍ଷ ସେନାକୁ ରୋକିପାରିବେ, ସେ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ।" ମହାମନ୍ତ୍ରୀ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଜକୁମାରମାନେ ଧନୁଷ ଧରି ତାଣିଲେ। ସେମାନେ ଦେଖି, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ନିଜ ରଥରେ ଧନୁଷ ତାଣି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ। ମହାବୀର ପୁଷ୍କଳ ଚମ୍ପକ ନାମକ ଯୋଦ୍ଧା ସହ ରଥ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। କୁଶଧ୍ୱଜ ଜନକନନ୍ଦନ ମୋହକ ସହ, ଭିମଳ ରିପୁଞ୍ଜୟ ସହ, ସୁବାହୁକ ଦୁର୍ବାର ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ପ୍ରତାପୀନ ବଳମୋଦ ସହ, ଅଙ୍ଗଦ ହର୍ୟକ୍ଷ ସହ, ନୀଳରତ୍ନ ସତ୍ୟବାନ ସହ, ସହଦେବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗଦେଲେ। ଭୀରମଣି ଦେବ ସହ, ଉଗ୍ରାଶ୍ୱ ଅସୁତାପ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିପୁଣ ଥିଲେ ଓ ବଡ଼ ଦୁଇଁ ଦୁଇଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଥିଲା। ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ହନାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ପୁଷ୍କଳ ଚମ୍ପକଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ— "ତୁମ ନାମ କ'ଣ, ରାଜକୁମାର? ଧନ୍ୟ ତୁମେ, ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଛ। ଏବେ ଦଢ଼ି ରୁହ, କାହିଁକି ପଳାଉଛ? ତୁମ ଜୀବନ କିପରି ରକ୍ଷିତ ହେବ? ଆସ, ଯୁଦ୍ଧ କର, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚମ୍ପକ ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— "ଏଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ନାମ ବା ବଂଶ ଦ୍ୱାରା କିଛି ହୁଏନାହିଁ, ତଥାପି ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମୁଁ ମୋ ନାମ ଓ ଶକ୍ତି କହିବି।" "ମୋ ମା ରାଘବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ମୋ ବାପା ରାଘବ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ମୋ ଆତ୍ମୀୟ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ମୋ ପ୍ରଜା ରାଘବଙ୍କ। ମୋର ନାମ ରାମଦାସ, ସଦା ରାମଙ୍କ ଦାସ। ଭକ୍ତ ପ୍ରତି ଦୟାର ସାଗର ରାମ ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ। ଲୋକର ମତ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏବେ ମୁଁ କହୁଛି— ମୁଁ ସୁରଥଙ୍କ ପୁଅ, ମୋ ମା ଶୂରବତୀ।" ଏଭଳି ଭାବରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ତାଙ୍କ ସେବକମାନେ, ଦୟାମୟ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ନିକଟରେ ସମ୍ମିଳିତ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜ ଶୌର୍ୟ ଓ ଭକ୍ତିର ଦୀପ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ।