ସମସ୍ତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାଙ୍କର ସେବକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହୋଇଥିବାର କଥା କହିଲେ । ଏହି ଘଟଣାରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ସେମାନେ ମନେ କଲେ । ଏହା ଶୁଣି ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ମନରେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା । ସେ ଆପଣ ଦାନ୍ତ ଚଟାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଜିଭା ବାହାରି ଆସିଲା । ତାପରେ ଶତୃଘ୍ନ କହିଲେ, "ମୋ ଘୋଡ଼ା ନେଇ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବା? ଏବେ ମୁଁ ଏହି ସହରକୁ ଏବଂ ଏଠାର ଲୋକମାନେ ସହିତ ବାଣରେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେବି ।" ଏହିପରି କହି, ସେ ସୁମତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ଏହି ବାଢ଼ିକୁ କିଏ ଭାଙ୍ଗିଛି? ଏଠିର ଶ୍ୱାମୀ କିଏ? ଏଠାରୁ କିଏ ମୋ ଘୋଡ଼ା ନେଇଛି?" ତେବେ ଶେଷ ନାଗ କହିଲେ, ରାଜାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଥିବା ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମତି ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଉଚ୍ଚାରଣ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ, "ଏହା କୁଣ୍ଡଳା ନାମକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ସହର । ଏଠିରେ ସୁରଥ ନାମକ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରହନ୍ତି, ଯିଏ ଧର୍ମରେ ନିରତ ଓ ରାମଙ୍କର ପାଦସେବକ । ତାଙ୍କର ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭାଷା ସବୁ ରାମଙ୍କ ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ, ହନୁମାନଙ୍କ ପରି ଏକ ଭକ୍ତ ସେବକ । ସୁରଥଙ୍କ ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଶତ ଶତ ଅଛି, ତିନି ବଡ଼ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଯଦି ଏହି ଅଶ୍ୱ ନେଇଯିବା ହୋଇଥିଲେ, ଏଠି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେବ ଏବଂ ଅନେକ କୁଶଳ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧରେ ପଡ଼ିଯିବେ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ଯଦି ସୁରଥ ଆମର ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆମେ କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ? ସେ ଆମର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସେନା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସୁନାହାନ୍ତି ।" ସୁମତି କହିଲେ, "ମହାରାଜ, ଏଠି ଏକ ଦକ୍ଷ ଦୂତକୁ ସୁରଥଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଯିବା ଉଚିତ । ସେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ କଥା କହିବେ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବେ, ତେବେ ସୁରଥ ନିଶ୍ଚୟ ଆସିବେ । ଯଦି ଅଶ୍ୱ ଅଜାଣି ଭାବେ କୌଣସି ଅଭିମାନୀ ଲୋକ ନେଇଥିଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱକୁ ଫେରାଇଦେବେ ।" ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ଶତୃଘ୍ନ ବିବେକ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ନମ୍ରତା ସହ କହିଲେ, "ସୁରଥଙ୍କ ଏହି ନିକଟସ୍ଥ ସହରକୁ ଯାଅ, ଦୂତ ଭାବରେ ରାଜାଙ୍କୁ କଥା କହ ।" "ତୁମେ ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ତୁମେ ଜାଣି କିମ୍ବା ଅଜାଣି ନେଇଥିଲେ, ତେବେ ସେ ଆମକୁ ଫେରାଇଦିଅନ୍ତୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ମୁକାବିଲାକୁ ଆସନ୍ତୁ ।" "ଯେପରି ଲଙ୍କାରେ ରାବଣଙ୍କ ପାଖରେ ରାମଙ୍କ ଦୂତିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ, ସେପରି ଏଠି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି ସହ କର ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ବୀର ରାଜାଙ୍କୁ 'ଓମ୍' କହି ତାଙ୍କ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ସଭା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସୁରଥ ରାଜା ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ଦାସମାନେ ସହିତ ରାମଙ୍କ ଚର୍ଚ୍ଚା କରୁଛନ୍ତି । ସୁରଥ ରାଜା ଅଙ୍ଗଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ଭାବି, ପଚାରିଲେ, "ବନରାଜ, ତୁମେ କେଉଁ କାରଣରେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ? ସବୁ କଥା ଖୋଲାସା କର, ଯାହା ଜାଣି ମୁଁ ଉଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବି ।" ଏପରି କଥା ହେଉଥିବାବେଳେ, ବନରାଜ ଅଙ୍ଗଦ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ରାମଭକ୍ତ ଏହି ରାଜାକୁ ଦେଖି, କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍, ମୋତେ ଜାଣ, ମୁଁ ବନରାଜ ବାଲିଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଙ୍ଗଦ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଦୂତ ଭାବେ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି । ତୁମ ଦାସମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏବେ ମୋ ଅଶ୍ୱକୁ ଧରି ନେଇଯାଇଛନ୍ତି । ଏହି ଅଶ୍ୱ, ତୁମ ରାଜ୍ୟ, ପୁତ୍ରମାନେ ସହ, ଆନନ୍ଦରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଦେଉଥିଲେ, ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ ହେବ ।" "ନହେଲେ, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତୁମ ଶରୀର ରଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହେବ, ମୁଣ୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବ । ଯିଏ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଲଙ୍କାପତିକୁ ନାଶ କରିଥିଲେ, ସେ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଅଶ୍ୱ ନେଇ ତୁମେ କେଉଁଠି ଯିବୁ?" ଏହିପରି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଭୂପତି ସୁରଥ କହିଲେ, "ତୁମେ ଯାହା କହିଛ, ସବୁ ସତ୍ୟ; ତୁମ ଭାଷାରେ କୌଣସି ମିଥ୍ୟା ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଏବେ ମୋ କଥା ଶୁଣ, ମୁଁ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ ଭାବେ କହୁଛି—ମୁଁ ଜାଣିଶୁଣି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଶ୍ୱକୁ ଧରିଛି ।" "ମୁଁ ଶତୃଘ୍ନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାର ଭୟରେ ଏହା ଛାଡ଼ିବି ନାହିଁ; ଯଦି ରାମ ସ୍ୱୟଂ ଆସି ମୋତେ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିବେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ପାଦେ ଶିର ନମାଇ, ମୋ ପୁତ୍ର, ରାଜ୍ୟ, ଗୃହ, ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ସେନା ସହିତ ଅଶ୍ୱକୁ ଫେରାଇଦେବି ।" "କ୍ଷତ୍ରିୟର ଏହା ଧର୍ମ—ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ କରାଯାଏ; ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧ ଉଚିତ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁଠି ରାମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଆକାଂକ୍ଷା ଅଛି ।" "ଏବେ ମୁଁ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଆସିଲେ, ସେମାନେ ମୋ ଘରେ ବନ୍ଧିଦେବି, ଯଦି ରାମ ସ୍ୱୟଂ ନ ଆସନ୍ତି ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗଦ ରାଜାକୁ ହସି ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ତୁମେ ଅବିବେକରେ ଏମିତି କୁହୁଛ; ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ତୁମେ ଅନର୍ଥ କହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି । ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ଯେପରି ଅପମାନ କରୁଛ, ଏହା ଅଚିତ ।" "ଯିଏ ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଦାନବ ଲବଣକୁ ଖେଳରେ ମାରିଦେଇଥିଲେ, ଯିଏ ଅନେକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଅଭିମାନୀ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ—" "ତୁମେ ଯିଏ ଦାନବ ବିଦ୍ୟୁନ୍ମାଳୀଙ୍କୁ ମାରିଥିଲ, ସେ ଅଭିଲାଷାରେ ଭରିଥିଲେ; ଏବେ ତୁମେ ଅବିବେକରେ ଏହି ବୀର ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ବନ୍ଧିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛ ।" "ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଇ ପୁଷ୍କଳ, ଯିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ରର ଅଧିପତି, ଯିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦଳକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବୀରଭଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ ।" "ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଓ ବଳ ଆମେ ବିବରଣା କରିବାକୁ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ, କାରଣ ଭୂମଣ୍ଡଳରେ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭା, କିମ୍ବା ଭାଗ୍ୟରେ ନାହିଁ ।" "ହନୁମାନ୍, ଯିଏ ରାଘବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ମନ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ତୁମେ ଶୁଣିବ ।