ଏକ ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟରେ, ସବୁ କଥା ବୁଝି ପାରି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଶୌଣକ ଦୁଃଖିତ ଓ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ହେ ରାଜନ, ଆପଣ ମୋ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ା ଚଳିନଥିବାର ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାହାଣୀ କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।" ଗୌଡ଼ ଦେଶରେ, କାବେରୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏକ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ, ସାତ୍ୱକ ନାମକ ଏକ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀ ରହୁଥିଲେ। ସେ ଏକ ଦିନ ଦୁଧ ଖାଇ ରହୁଥିଲେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ କେବଳ ବାୟୁ ପାନ କରୁଥିଲେ ଓ ତୃତୀୟ ଦିନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପବାସ କରୁଥିଲେ—ଏଭଳି ତିନି ଦିନ ଧରି ତାଙ୍କର ବ୍ରତ ଚାଲିଥିଲା। ଏହି ଭାବେ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବାବେଳେ, ସମୟ ନାମକ ସବୁକିଛି ନାଶ କରୁଥିବା ଶକ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରସିଲା, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମା ତପସ୍ବୀର ଦେହାନ୍ତ ହେଲା। ଏହା ପରେ, ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଦିବ୍ୟ ରଥ ମିଳିଲା। ସେଠାରୁ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ ଓ ସେ ମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଲିଗଲେ। ସେଠାରେ ବଡ଼ ଜାମ୍ବୁ ଗଛ ରହିଥିଲା, ଯାହାର ରସ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଥିଲା, ଏବଂ ପାଖରେ ଜାମ୍ବବତୀ ନାମକ ନଦୀ ବହୁଥିଲା, ଯାହାର ଜଳ ସୁନା ଭଳି ଝରୁଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ, ଅନେକ ଋଷିମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ହୋଇ ସମସ୍ତ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ସାତ୍ୱକ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହ ଖୁସିରେ ଖେଳିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗର୍ବରେ ଏମିତି ଅଭିମାନ କଲେ ଯେ, ତାଙ୍କୁ ଅପମାନ ଦେଲେ। ତେବେ ଋଷିମାନେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ—"ହେ ଦୁଷ୍ଟ ବକ୍ତା, ତୁମେ ଦାନବ ହେଉ!" ଏହା ଶୁଣି ସାତ୍ୱକ ମହାତ୍ମା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତା ଜ୍ଞାନ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଋଷିମାନେ ପାଖରେ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ—"ହେ କୃପାଳୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ମୋଉପରେ କୃପା କରନ୍ତୁ!" ତାଙ୍କର ନିବେଦନରେ ଋଷିମାନେ ଦୟା କରି କହିଲେ—"ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ରାମଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ହେବା ଓ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅବରୋଧିତ ହେବା, ସେତେବେଳେ ରାମ କଥା ଶୁଣି ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବ।" ଏହିପରି ଋଷିମାନେ କହିବା ପରେ, ସେ ଦେବତା ଦାନବ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ରାମଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ଅବରୋଧ କଲେ, କିନ୍ତୁ ପାପ ନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ମନରେ ଅପାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କଲେ ଓ ଶୌଣକଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ଦେଇ କହିଲେ—"କର୍ମର ଗତି କେତେ ଅଗାଧ! ସାତ୍ୱକ ଏତେ ତପସ୍ୟା କରି ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ତଥାପି ଦାନବ ହେଇଗଲେ।" "ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, କର୍ମ ଫଳ କିପରି ମିଳେ, କେଉଁ କର୍ମରେ କେଉଁ ନରକ ମିଳେ, ଏହି କଥା ମତେ ବିସ୍ତୃତ କରି କହନ୍ତୁ।" ଶୌଣକ କହିଲେ—"ହେ ରଘୁବଂଶୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣ ଧନ୍ୟ, କାରଣ ଆପଣ ନିଜେ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ମୁଁ ବିଭିନ୍ନ କର୍ମର ବିଭିନ୍ନ ଗତି ବିବରଣା କରିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ।" "ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବେ ଅନ୍ୟର ଧନ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ କିଛି ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଦଳ କରନ୍ତି, ସେମାନେ କାଳ ପାଶରେ ବନ୍ଧାଯାଇ, ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ତାମିଶ୍ର ନରକକୁ ନେଇଯାଆନ୍ତି ଓ ଏଠାରେ ହଜାର ବର୍ଷ ରହନ୍ତି।" "ସେଠାରେ ଯମଦୂତ ଭୟଙ୍କର ମାର ଦେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଅନ୍ତି, ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପରେ ଗୋଆଳି ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଅତି ଦୁଃଖ ଭୋଗି, ପୁନି ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ଓ ଦୁଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ନେଇ।" "ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ହାନି କରି କେବଳ ନିଜ ପରିବାରକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନ୍ଧତାମିଶ୍ର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ମିଥ୍ୟା ଭାବେ ପ୍ରାଣୀହତ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ରୁରୁ ନାମକ ପଶୁମାନେ କ୍ରୋଧରେ ଉଠି ଟୁକୁଡ଼ି ଟୁକୁଡ଼ି କରନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପେଟ ପାଇଁ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ମାରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାରୌରବ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଦୁଷ୍ଟ ଭାବରେ ନିଜ ବାପା କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର କାଳସୂତ୍ର ନରକରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ଯାହା ଦଶ ହଜାର ଯୋଜନା ଲମ୍ବା।" "ଏଉଁମାନେ ଗାଈଠାର ଯେତେ ଲୋମ, ସେତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଯମଦୂତ ତାଙ୍କୁ ରନ୍ଧନ୍ତି, ଯଦି ସେ ଗାଈ ଉପରେ ଘୃଣା ରଖିଥାନ୍ତି।" "ଯେଉଁ ରାଜା ଲୋଭରେ ଦଣ୍ଡ ଦେବାଯୋଗ୍ୟକୁ ଦେହ ଶାସ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମାନସିକ କଷ୍ଟ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଯମଦୂତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବରାହମୁଖୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି, ପରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଦୁଷ୍ଟ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼ତାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଗାଈଙ୍କ ଧନ ଛିନ୍ନିନ୍ଥି, ସେମାନେ ପରଲୋକରେ ଅନ୍ଧକାର କୁଆଁରେ ପଡ଼ନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ରସ ଲୋଭରେ ନିଜର ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଆଣି ଖାନ୍ତି, ଦେବତା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ କ୍ରିମିଭୋଜନ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି ଓ କୀଟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଦୁଃଖ ନ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ କିମ୍ବା ସୁନା ଚୋରି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଂଦଂଶ ନରକକୁ ଯାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ନିଜ ଦେହ ପାଳନ କରି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ତେଲ ଉବାଳି ରଖାଯାଏ।" "ଯେଉଁମାନେ ମୂଢ଼ତା କିମ୍ବା କାମବାସନାରେ ଅନ୍ୟ ଜନନୀକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁର୍ମୀର ଦୂତମାନେ ସହ ତାଙ୍କୁ ଏକାଠି ଆଲିଙ୍ଗନ କରନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ବେଦ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ବୈତରଣୀ ନଦୀକୁ ପଡ଼ି ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଖାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଅପବିତ୍ର ଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ବିବାହ କରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନ ଚାଲାନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂୟ ଭରା ନରକରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ଛଳ କରି ଲୋକଙ୍କୁ ଠକେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରୂର ନରକକୁ ପଡ଼ନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଯମ ଦୂତ ଦ୍ୱାରା ମାର ଖାନ୍ତି।" "ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଜାତିର ସ୍ତ୍ରୀକୁ ନିଜ ଶୁକ୍ରପାନ କରାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ଓ ଶୁକ୍ର ଧାରାରେ ଶୁକ୍ରପାନ କରୁଥିବା ହେଇଯାନ୍ତି।