ସେଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟାନ ଚମକୁଥିଲା, ଚାରିପାଖରେ ଶାଲ, ତାଳ, ତମାଳ ଓ କର୍ଣ୍ଣିକାର ଗଛରେ ଶୋଭିତ। ଏହି ଉଦ୍ୟାନ ହିଁତାଳ, ନାଗ, ପୁନ୍ନାଗ, କୋବିଦାର, ବିଲ୍ୱ, ଚମ୍ପକ, ବକୁଳ, ମେଘ, ମଦନ, କୁଟଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଗଛରେ ଭରିଯାଇଥିଲା। ଉଦ୍ୟାନର ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳ ମଲ୍ଲିକା, ଯୂଥିକା, ତରୁଣ ମାଲିକା ଫୁଲ, ଏବଂ ଆମ୍ବ, ମାଧବ, ଦ୍ରାକ୍ଷାଲତା ଓ ଦାନା ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଅନେକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର କୁହୁକୁହୁ ଧ୍ୱନି, ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ, ମୟୂରମାନଙ୍କର ଡାକ ଏହି ଉଦ୍ୟାନକୁ ସର୍ବକାଳ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା। ଏହି ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନରେ ଶତୃଘ୍ନ ବିପ୍ରତିପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ବେଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ମାଥାରେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ଓ ବିଶାଳ ସୁନା ଥାଳି ଧରିଥିଲେ। ସମୟଟି ହେଉଛି ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିଲା, ଏବେ ହଠାତ୍ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା—ଏହା ଶୁଣ, ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ। ଅଶ୍ୱର ଦେହ ଏକଦମ ଜଡ଼ ହୋଇଗଲା, ସେ ତାହାର ମାର୍ଗରୁ ଏକ ମଧ୍ୟ ଚଳିଲାନି। ସୁନା ପର୍ବତ ପରି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଅଚଳ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲା। ଏପରେ ତାହାର ସମସ୍ତ ରକ୍ଷକମାନେ ତାକୁ ଚାବୁକ ଦେଇ ମାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱ ଚଳିଲାନି, ଦେହ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଗଲା। ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଅଶ୍ୱର ରକ୍ଷକମାନେ ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଜାଣିନାହୁଁ କି ଘଟିଛି ଏହି ଉତ୍ତମ ଅଶ୍ୱର ସହ।" ରାଜା, ଯେଉଁଠି ତ୍ୱରିତ ବେଗରେ ଅଶ୍ୱ ଯାଉଥିଲା, ସେଠି ହଠାତ୍ ତାହାର ଦେହ ଜଡ଼ ହୋଇଗଲା, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା। "ଆମେ ଚାବୁକ ଦେଇ ମାଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଚଳିଲାନି। ବର୍ତ୍ତମାନ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ରାଜନ୍?" ତାପରେ ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଠାରେ ସେନାପତିମାନେ ସହିତ ମହାଅଶ୍ୱ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପୁଷ୍କଳ ତାହାର ପାଦକୁ ଆଳିଙ୍ଗନ କରି ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଅଶ୍ୱର ପାଦ ଚଳିଲାନି। ଶକ୍ତିଶାଳୀମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଅଚଳ ରହିଲା। ଏବେ ହନୁମାନ୍, ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇ, ତାହାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ତାଙ୍କର ପୁଛ ଦ୍ୱାରା ଅଶ୍ୱକୁ ଲପେଟି, ଶକ୍ତି ସହ ଟାଣିଲେ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଅଶ୍ୱ ଏକ ମାତ୍ର ଚଳିଲାନି। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ହନୁମାନ୍ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏମାତ୍ର ମୋର ପୁଛରେ ଦ୍ରୋଣାଚଳ ପର୍ବତକୁ ଉପଟିଦେଇଥିଲି, ଏଠି ଏହି ଛୋଟ ଅଶ୍ୱକୁ ଚଳାଇପାରୁନି। ଏହା ସତ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ।" "ଶୂରମାନେ ଟାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କାରଣ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉନାହିଁ, ଏହି ଅଶ୍ୱ ଏକ ତିଳ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଚଳିଲାନି।" ମାଙ୍କଡ଼ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଶତୃଘ୍ନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ସୁମତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, "ମନ୍ତ୍ରୀ, କଣ ହେଲା ଏହି ଅଶ୍ୱର? ଏହାର ଦେହ କିପରି ଜଡ଼ ହେଇଗଲା? କ'ଣ ଉପାୟ କରିଲେ ଏହା ପୁନି ଆଗକୁ ବଢ଼ିପାରିବ?" ତେବେ ସୁମତି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ଏଠାରେ ଏକ ମହାମୁନି ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ନିବାସ ନିଜ ଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖିଛି, କେବଳ ଶୁଣିନାହିଁ।" ଏହି ଧର୍ମଜ୍ଞ ସୁମତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ରାଜା ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ମହାମୁନିଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଯାଇଲେ। ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଧର୍ମଜ୍ଞ ମୁନିଙ୍କୁ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦାସ—ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପ୍ରାୟ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ଯାଇ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ରମ ଦେଖିଲେ। ସେଠାରେ ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଶତ୍ରୁତା ଶୂନ୍ୟ ଥିଲେ, ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନରେ ତାଙ୍କର ପାପ ଦୂର ହୋଇଥିଲା, ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦଦାୟକ। କିଛି ମୁନି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ, ଧୂଆଁରେ ମୁହଁ କଳା ହୋଇ, କେବଳ ପତ୍ର ଓ ବାୟୁ ଖାଇ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଧୂଆଁ ସଦା ପରିଶୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲା, ଅନେକ ଆନନ୍ଦିତ ଋଷି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲତାପତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରହୁଥିଲେ। ଏହି ମନୋହର ଆଶ୍ରମଟି ସୌନକ ମୁନିଙ୍କର ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ଓ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜାଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଶତୃଘ୍ନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀ ହନୁମାନ୍, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଅଗ୍ନିରେ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଦେଖି, ଶତୃଘ୍ନ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ତାଙ୍କର ପାପନାଶକ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ। ରାଜା ଶତୃଘ୍ନ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି, ମୁନି ଖୁସି ହୋଇ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଦର ଦେଲେ। ରାଜା ସୁବିଧାରେ ବସିଲେ ବେଳେ, ମୁନି କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏତେ ବଡ଼ ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି?" "ଯଦି ଏମିତି ରାଜାମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଘୁରୁନାହାନ୍ତି, ତେବେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଉପରେ ଉତ୍ପୀଡ଼ନ କରିବେ।" "ସମସ୍ତ କଥା କୁହ, ଶତୃଘ୍ନ, ତୁମ ଯାତ୍ରା ଶୁଭ ହେଉ।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ଶତୃଘ୍ନ ଆନନ୍ଦ ଓ ଭାବୋଦ୍ରେକରେ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ନିକଟରେ ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ହଠାତ୍ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଘଟିଗଲା।" "ଆପଣଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନରେ ଅଶ୍ୱ ଚାଲିଯାଇଥିଲା, ତାହାର ମାର୍ଗର ସୀମାରେ ଏକକ୍ଷଣରେ ଦେହ ଜଡ଼ ହୋଇଗଲା।" "ମୋର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଟାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଶ୍ୱ ଚଳିଲାନି।" "ଆମେ ବିପଦର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଛୁ, ଆପଣ ଦେବକୃପାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଆମକୁ ଏହାର କାରଣ କୁହନ୍ତୁ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପଡ଼ିଲାପରେ, ମହାମୁନି କିଛି ଖ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା କରି ନିଜ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ସମସ୍ୟାକୁ ଭଳିଭାବେ ବିଚାର କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।