ଏକ ସମୟରେ, ଦଶ ମିଳିଅଁ ଶରତ୍ ପୂର୍ଣ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଶିଳ୍ପ ଶ୍ରୀର ଲାଗି ଲଟସ୍ ପୁଷ୍ପ ଭଳି, ଅମୃତ ରେ ଗଠିତ କେଶର ମାନ୍ୟ, ଦଶ ମିଳିଅଁ ଆତ୍ମା ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ ରୂପରେ ନରସିଂହ ଦେବ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣ, ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି ହାତବଣ୍ଡ ଓ କଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ହେଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ ମାନ୍ୟ ଚିହ୍ନିତ ହିବିସ୍କସ୍ ଫୁଲ ଭଳି ଲଟସ୍ ପ୍ରଭାରେ ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲା। ନରସିଂହ ଦେବ ଚାରି ଶିତଳ, ଦିବ୍ୟ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଉପର ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରି, ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ହାତରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଓ ଭୟମୁକ୍ତି ଦେଇ, ମାନ୍ୟ ନର-ସିଂହ ରୂପରେ ଚମକୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌଷ୍ଟୁଭ ରତ୍ନ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା, ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ତାଙ୍କର କଣା ଗୋଟିଏ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଚମକୁଥିଲା। ତିନି ଗଳାର ମାଳା, ହାତବଣ୍ଡ, କଙ୍ଗନ ଦ୍ୱାରା ତିନି ଅଲଙ୍କୃତ ହେଇଥିଲେ; ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ ଏକତ୍ର ଥିଲେ, ମାନ୍ୟ ନର-ସିଂହ ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ମଧୁର ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲା, ଚକ୍ଷୁ ଆନନ୍ଦ ଲୁହରେ ଭିଜିଗଲା। ସେମାନେ ଆନନ୍ଦର ସାଗରରେ ବିଲିନ ହେଇ, ନିରନ୍ତର ପ୍ରଣାମ କରି, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାର ନାଥଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଲେ। ରତ୍ନ ଭରିତ କଳସରେ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ଏ ନିରଞ୍ଜନଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଲେ, ସୁନ୍ଦର ବସ୍ତ୍ର, ଅଭୂଷଣ, ଶୁଭ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଧୂପ ଦେଇ ପୂଜା କରିଲେ। ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମାନ୍ୟ ନର-ସିଂହଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଗୀତରେ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଆବାର ଆବାର ପ୍ରଣାମ କରିଲେ। ତାପରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନାଥ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଦେଇଲେ; ଏହିପରେ, ସମସ୍ତଙ୍କର ନାଥ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ— ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଦେମନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିନାଶୀ ରାଜା କରିଲେ; ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିଲେ। ଚାହିଁଥିବା ଦାନ ଓ ଅଚଳ ଭକ୍ତି ଦେଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ, ନର-ସିଂହ— ଏଠାରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟିରେ ଲିନ ହୋଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ; ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଗଲେ। ଆବାର ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କର ନିଜ ନିଜ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଉପଭୋଗ କରିଲେ; ଦେବତାମାନେ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସହିତ ଭୟ ମୁକ୍ତ ହେଲେ। ଏହି ମହା ଦେମନ ନିହତ ହେବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲେ; ପ୍ରହ୍ଲାଦ ରାଜା ଭାବରେ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ରକ୍ଷା କରି ଶାସନ କଲେ। ହରିଙ୍କର କୃପାରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୈଷ୍ଣବ ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କଲେ; ନର-ସିଂହଙ୍କୁ ଅନେକ ଯଜ୍ଞ, ଦାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ— ସମୟ ଅନୁସାରେ, ସେ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଥିବା ହରିଙ୍କର ନିତ୍ୟ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କର ଏହି କଥା ଦିନେ ଶୁଣନ୍ତି— ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି; ଏପରି ଦେବୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନରସିଂହ ହରିଙ୍କର ମହିମା କଥା କହିଅଛି; ଏବେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କର ଅବଶିଷ୍ଟ ମହିମା ଅନୁକ୍ରମରେ ଶୁଣ। ଏପରି ଉମା ଓ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତରକାଣ୍ଡର ପଦ୍ମ ମହାପୁରାଣର 'ନରସିଂହ ଅବିର୍ଭାବ' ନାମକ ଅଧ୍ୟାୟର ଶେଷ ହେଲା। ଏହି କଥା ଶେଷ ହେବା ପରେ, ଶ୍ରୀ ମହାଦେବ କହିଲେ: ଏହି ଦିନ ଶେଷ ହେଲାପରେ, ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଅଦିତି ଦେବୀ ଭଗବାନ ବାମନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଯେଉଁ ଅଚଳ ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥ। ତାଙ୍କର ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌଷ୍ଟୁଭ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଭଳି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଲଟସ୍ ଚକ୍ଷୁ, ମାନ୍ୟ ହରି, ଅତି ସାନା ଦେହରେ। ଏହି ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୂପରେ, ବେଦର ଅଂଗରେ ଲଭ୍ୟ, କୌପୀନ, ମୃଗଚର୍ମ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଚିହ୍ନିତ, ନାଥ ଭଳି ଦେଖାଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ସହିତ, ଗୀତ ଗାଇ ପ୍ରଶଂସା କରି, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାପରେ, ନିରଞ୍ଜନ ଭଗବାନ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ; ବାମନ କହିଲେ: ଆଜି ମୁଁ କଣ କରିବି? କହ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶିବ କହିଲେ: ତାପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ଦେବତାମାନେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ କହିଲେ; ଦେବତାମାନେ କହିଲେ: ଏହି ସମୟରେ, ମଧୁସୂଦନ, ବଳିଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ଚାଲିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଦେମନ ରାଜା ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ତୁମେ ଚାହିଁଲେ, ଆମକୁ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ ଦିଅ। ଶିବ କହିଲେ: ଏପରି ଦେବତାମାନେ କହିଥିବାପରେ, ହରି ବଳିଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥଳକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବଳି ଏଠି ଅଠ ଋଷି ସହିତ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆସିବା ଦେଖି, ଦେତ୍ୟ ରାଜା ସତ୍ୱରେ ଉଠିଗଲେ; ଏହି ବିଷ୍ଣୁ ନିଜେ ଆସିଥିଲେ, ପୁରାତନ କଥା ସହିତ। ସେଠାରେ ବଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଫୁଲରେ ଭରିଥିବା ଆସନରେ ବସାଇଲେ; ପ୍ରଣାମ କରି, ଭକ୍ତିରେ ଭରିଥିବା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ— ବଳି କହିଲେ: ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଜୀବନ ସାର୍ଥକ, ମୋ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ତୁମକୁ ପୂଜିଛି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ କଣ କରିବି ତୁମକୁ ଖୁସି କରିବାକୁ? ତୁମେ ଏଠାରେ କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ, ମୋତେ କହ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୀଘ୍ର ଦେଇଦେବି—କହ, ବେଦ ଜ୍ଞାନର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶିବ କହିଲେ: ତାପରେ, ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତିନି ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ; ବାମନ କହିଲେ: ଶୁଣ, ରାଜା, ମୁଁ ମୋ ଆସିବାର କାରଣ କହିବି। ଦେତ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଥ, ଆଗ୍ନି କୁଣ୍ଡରୁ ତିନି ପଦ ଭୂମି ଦିଅ; ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ, ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସମସ୍ତ ଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଭୂମି ଦାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏକ ନିର୍ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ରାଜା ଭୂମି ଦେଇଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଫଳ ପାଉଥିବା। ଯଦି ଏହା କେବଳ ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ, ତଥାପି ସେ ଭୂମିର ନାଥ ହୋଇଯାଏ; ଏହି ଜଗତରେ ଭୂମି ଦାନ ପରି ପବିତ୍ର କିଛି ନାହିଁ।