ଏହି ସମୟରେ, ଅଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ମାରୁତ ଗଣ, ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗରେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଏହି ଅନେକ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା; ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ସଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଖଡ୍ଗ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଅସ୍ତ୍ର ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା। ଉପନିଷଦ୍ଗୁଡ଼ିକର ସାର ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଗଲେ ଓ ପୁନିପୁନି ନମସ୍କାର କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନରସିଂହଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଁଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ସେନା ଆତ୍ମସ୍ଥିତିକୁ ଫେରି ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ଅନେକ କୁଠିଆ ଫେଙ୍ଗାଯାଉଥିବା ପରି, ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରେ ଛୁଆଁହିଁ ଛାଇଁ ହୋଇଯାଇଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ନରସିଂହ ତାଙ୍କ ମାନରୁ ଦେହରୁ ଅଗ୍ନିର ଜ୍ୱାଳା ନିସ୍ସର୍ଗ କରି, ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ସେନାକୁ ଦାହ କରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମାନ ଅଗ୍ନିରେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଦୟାନିୟ ଭାବରେ ଦହିଗଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ, ଦୈତ୍ୟ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ତେବେ ଦୈତ୍ୟରାଜ କ୍ରୋଧରେ ଖଡ୍ଗ ଉଠାଇ ପୁନି ଆଗେଇଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରି ଉଠାଇଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ହିରଣ୍ୟକଶ୍ୟପୁଙ୍କୁ ଯେପରି ତୀବ୍ର ବାତାସ ଏକ ଦଳିଆ ଗଛକୁ ଭୂମିରେ ପଡ଼ାଏ, ସେପରି ଭୂମିରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଆପଣ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ହରିଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଦିଲେ। ତାଙ୍କର ଅପରାଧ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଉପରେ ଅପରାଧ ଦେଖିଲେ। ନରସିଂହଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ନରସିଂହ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କ ବିଶାଳ ଦେହକୁ ତାଙ୍କର ବିଜୁଳି ସମ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଫାଟିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟରାଜ, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ହରିଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖି, ନଖରେ ହୃଦୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ଜୀବନ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ମହାହରି ତାଙ୍କ ଦେହକୁ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରି, ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ତ୍ରକୁ ଗଳାରେ ଅଲଂକାର ଭାବେ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଏବଂ ତପସ୍ବୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଆଗେଇଲେ। ସେମାନେ ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, କୃପାମୟୀ, ସମସ୍ତ ଅପଦ୍ଧବଂସିନୀ। ସେମାନେ ନିର୍ମଳ ରୂପା, ଶୁଭା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେବୀ ସୂକ୍ତ ପାଠ ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏପରି ଧ୍ୟାନ କରାଯିବା ସମୟରେ, ଦେବୀ ଚାରିହାତି, ବିଶାଳ ନୟନ, ସମସ୍ତ ଅଳଂକାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା ଓ ଅଙ୍ଗରାଗରେ ଶୁଭ୍ର, ସେଠାରେ ଆସି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ହସ୍ତଯୁଗ୍ମ ମିଶାଇ କହିଲେ, “ମାତା, ଦୟାକରି ଆମେ ଯାହା ଚାହୁଁଛୁ ସେ କର, ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କର, ଯେପରି ପ୍ରଭୁ ଦେବେ, ସେପରି ଆପଣ କରନ୍ତୁ।” ତେବେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ, ଦେବୀ ନିଜ ପ୍ରିୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ପଦପତିତ ହୋଇ ନମସ୍କାର କରି, “ଦୟା କରନ୍ତୁ” ଭାବରେ ଅର୍ପିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହରି ନିଜ ଦେହରେ ଦୈତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, କରୁଣାର ସମୁଦ୍ର ଭାବେ ଲାଗିଲେ, ଦୟାମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବତା ଜୟଧ୍ୱନି କରି, ନମସ୍କାର କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଅପାର ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସମସ୍ତ ଦେବତା ହସ୍ତଯୁଗ୍ମ ମିଶାଇ, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, “ଏ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କର ଅତି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜ ପ୍ରଭାକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ; ଏହି ଅନେକ ହସ୍ତ ଓ ପାଦର ରୂପ ଅତି ଚମତ୍କାର।” “ଆପଣଙ୍କର ତେଜ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର ହୋଇ ତିନି ଲୋକକୁ ଭରିଦେଇଛି; ଆମେ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଏହା ଆଗରେ ଦଢ଼ିପାରୁନାହିଁ।” ମହାଦେବ କହିଲେ, ଏପରି ଅନୁରୋଧରେ, ଦେବତାଙ୍କ ନାଥ ସେ ଭୟଙ୍କର ତେଜକୁ ସଂହରଣ କରି, ଦୟାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ଦଶକୋଟି ଶରତ୍ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଚମକୁଥିଲେ, କମଳ ନୟନ, ଅମୃତମୟ ମାନ, ଦଶକୋଟି ବିଜୁଳି ପରି ଉଜ୍ୱଳ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଦିବ୍ୟ ବାହୁବଳୀ, ବିଭିନ୍ନ ମଣିର କଙ୍କଣ ଓ ବାହୁବଳା ଶୋଭା, ଚିନ୍ତାମଣି ବୃକ୍ଷର ଫଳଶାଖା ପରି ତାଙ୍କ ବାହୁ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଚାରି ନରମ ଦିବ୍ୟ ବାହୁ, ଚମେଳି ଫୁଲ ପରି ହସ୍ତ ଶୋଭା, ଦୁଇ ବାହୁରେ ସଂଖ ଓ ଚକ୍ର ଧରି, ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ବର ଓ ଅଭୟ ଦେଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଶୋଭା, ଅରଣ୍ୟ ମାଳା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ-ଚନ୍ଦ୍ର ସମ ଅଳଂକାର ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ଗଳାରେ ମାଳା, ବାହୁରେ କଙ୍କଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହ ବାମ ଭାଗରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ନରସିଂହ ରୂପେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ମୀନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ ଭାବରେ ହୃଦୟ ଭରି ପୁଣିପୁଣି ନମସ୍କାର କଲେ, ଚକ୍ଷୁ ଅନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଗଲା। ତେବେ ସମସ୍ତେ ଦେବତା ଆନନ୍ଦ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଲିନ୍ନ ହୋଇ, ଦିବ୍ୟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ମଣିମୟ କଳଶରେ ଅମୃତ ଭରି, ଦିବ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଂକାର, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ ଦେଇ ଚିରଂଜୀବୀଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କଲେ। ଦିବ୍ୟ ଦୀପ ଓ ନୈୱେଦ୍ୟ ଦେଇ, ନରସିଂହଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଦେବଗୀତ ଗାଇ, ପୁଣିପୁଣି ନମସ୍କାର କଲେ।