ପ୍ରଭୁ ନରସିଂହ, ପରିବେଷ୍ଟିତ ଥିଲେ ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି ଅନେକ ଶାଖାଉଠା ଗଛରେ, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦେବୀୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲେ। ସେ ନରସିଂହ ରୂପରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଦାନବମାନେକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କର ଚକୁର ପାଟି ଜଳିଗଲା, ଦେହ ତରିଗଲା ଓ ସେ ଭୂମିରେ ଢେଉଁ ହେଉଁ ହେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ହରିଙ୍କୁ ନରସିଂହ ପରି ଦେଖି, ବିଜୟ ର ଜୟଧ୍ୱନି କରି, ଦେବତାଙ୍କର ଲୋକପତି ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଦେଖିଲେ ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରେ ବିଶ୍ୱ, ସାଗର, ଦ୍ୱୀପ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ, ଏବଂ ହଜାର ଏକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କର କେଶର ଶିରାରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ ଚକୁରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହ ବିଦ୍ୟମାନ; ତାଙ୍କ କାନରେ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା, ଦିଗ୍ ଓ ଉପଦିଗ୍ ଦେଖାଯାଉଛି। ମାଥାରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର, ନାକରେ ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ; ମୁଁହରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଜିହ୍ୱାରେ ସରସ୍ୱତୀ ଦେଖାଯାଉଛି। ଦାନ୍ତରେ ସିଂହ, ବାଘ, ଶରଭ, ବଡ଼ ସର୍ପ; ଗଳାରେ ମେରୁ ପର୍ବତ, ମଣ୍ଡିରେ ମହାପର୍ବତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ ଆଁଶରେ ଦେବତା, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି; ନାଭିରେ ଆକାଶ, ପାଦରେ ଭୂମି। ତାଙ୍କ ଦେହର କେଶରେ ଅନେକ ଔଷଧି, ନଖରେ ଗଛ; ଶ୍ୱାସରେ ବେଦ ଓ ବେଦଙ୍ଗ ବିଦ୍ୟମାନ। ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆଦିତ୍ୟ, ଵସୁ, ରୁଦ୍ର, ଦେବତା, ମାରୁତ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ-ଅପ୍ସରା ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କର ଦେହରେ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ତଥା ଫୁଲର ମାଳା ଶୋଭା ପାଉଛି। ସେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ତଳୱାର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ଓ ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିଥିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଉପନିଷଦର ତତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁରେ ନିହ୍ସ୍ନାତ ହୋଇ, ଏକ ଏକ ଥରେ ନମସ୍କାର କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁରେ ବିଭୀତ ହେଲେ। ସେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟର ସମସ୍ତ ଦଳ ସଚେତନ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଅନେକ ପାଳି ଖେତର ଅଗ୍ନିରେ ପଡ଼ି ଦହିଯାଏ। ଏହିପରି, ଦୈତ୍ୟମାନେର ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ହରିଙ୍କ ଶରୀରରେ ଆସି ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ଦୈତ୍ୟସେନା ଦେଖି, ନରସିଂହ ତାଙ୍କ କେଶରର ଜ୍ୱଳନ ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେକୁ ଦହି ଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ରହିଲେ। ଦୈତ୍ୟରାଜା ରୋଷରେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଆଗେ ଆସିଲେ, କିନ୍ତୁ ନରସିଂହ ଏକ ହାତରେ ତଳୱାରଧାରୀ ଦୈତ୍ୟରାଜାକୁ ଧରିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଭୂମିରେ ଫେଲିଦେଲେ, ଯେପରି ତୁଫାନ ଏକ ଶାଖାକୁ ଫେଲିଦେଉଛି। ନରସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ହରିଙ୍କ ମୁଁହ ଦେଖିଲେ; ଶିବା ଅପରାଧ ଓ ବିଷ୍ଣୁବିରୋଧୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ନରସିଂହଙ୍କ ଛୁଆଁରେ ଦୈତ୍ୟରାଜା ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଭସ୍ମ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ବଡ଼ ଦେହ ଦେଖି, ନରସିଂହ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ରପରି ନଖରେ ଦେହକୁ ଫାଟିଦେଲେ; ଦୈତ୍ୟରାଜା ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଦୟାର ରୂପ ନରସିଂହଙ୍କ ନଖରେ ଦୈତ୍ୟରାଜାର ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧି, ଜୀବନ ଛାଡ଼ିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଖରେ ଦେହକୁ ଏକ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରି, ଦୀର୍ଘ ଦେହର ଆନ୍ତ୍ରକୁ ମାଳା କରି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଲେ। ଏବେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଏହି ଜ୍ୱଳନ ମୁଁହା ନରସିଂହଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଆସିଲେ; ସେମାନେ ମାତୃକା ଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ସଂସାର ଧାରଣ କରୁଥିବା, ସୁବৰ্ণବର୍ଣ୍ଣ, ମୃଗ ଦୃଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ କରୁଥିବା ଦିବ୍ୟା। ସେମାନେ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ—ସଦା ନିର୍ମଳ ରୂପ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମହାଳକ୍ଷ୍ମୀ, ଶୁଭା, ଦେବୀ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଭକ୍ତିରେ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହିପରି ଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ, ଦେବୀ ସେଠାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ; ଚାରି ହାତ, ବଡ଼ ଚକୁ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ। ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର, ଦିବ୍ୟ ଉଙ୍ଗୁନ୍ତ ଲଗାଇଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ହାତ ଜୋଡ଼ି କହିଲେ—“ମା, ଦୟା କର; ତିନି ଲୋକକୁ ଭୟମୁକ୍ତ କର, ଯେପରି ପ୍ରଭୁ ଦେବେ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଦିଅ।” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ ପାଇ, ଦେବୀ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଦେଖି, ନମସ୍କାର କରି, “ଦୟା କର” କହିଲେ। ହରି, ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଦେବୀକୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟରାଜାର ରୋଷରେ ଆସିଥିବା କ୍ରୋଧକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଦେବୀକୁ ଗୋଦିରେ ନେଇ, ଦୟାର ସାଗର ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଂଗନ କରି, ଦୟାର ନୟନରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଶଂସାକାରୀ ଓ ନମସ୍କାରୀ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦରେ “ବିଜୟ! ବିଜୟ!” କହିବା ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଯାଇଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି, ଜଗତ୍ପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କହିଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ତୁମର ଅଦ୍ଭୁତ ଦୀପ୍ତିକୁ ଦେଖିବାରେ ଅସମର୍ଥ; ଏହି ଅନେକ ହାତ ଓ ପାଦର ରୂପ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ତୁମର ଦୀପ୍ତି ଅଗ୍ନିଠାରୁ ତୀବ୍ର, ତିନି ଲୋକକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ଆମେ ଦେବଲୋକର ବାସିନ୍ଦା ଏହି ଦୀପ୍ତିକୁ ଦେଖିବାକୁ, ଏବଂ ସାମ୍ନାରେ ରହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ।” ମହାଦେବ କହିଲେ—ଦେବତାମାନେ ଏପରି ଅନୁରୋଧ କରିଥିବାରୁ, ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଅତି ଭୟଙ୍କର ଦୀପ୍ତିକୁ ହଟାଇ, ଦୟାମୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।