ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ ପଡିଯାଇଥିବା ଦେଖି, ଭରତଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୁଷ୍କଳ ସାହସିକ ଭାବେ ଏହି ବିରୋଧୀ ସେନା ବିନ୍ୟାସରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ବୀର ମଣିଷ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଉଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ, ଶେଷ କହିଲେ—ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ପଡିଯାଇଥିବା, ନିର୍ଜୀବ ଓ ଘାୟଲ ଦେଖି, ରାଜା ପୁତ୍ରଶୋକରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଭାରି କାନ୍ଦିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ସେ ନିଜ ମୁଣ୍ଡକୁ ହାତରେ ପିଟିଲେ, ତାଙ୍କର କମଳ ସମ ଆଖିରୁ ଅଶୁ ଝରିପଡିଲା। ସେ ପୁଷ୍କଳଙ୍କର ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ସୁନ୍ଦର, ରକ୍ତରେ ଭିଜା, କୁଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ମୁହଁକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ତାଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଭୂକୁଟି ଓ କ୍ରୋଧରେ ଚିଉଁଥିବା ଓଠରେ ଚୁମ୍ବନ କରି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ କହିଲେ— “ହା, ପୁତ୍ର! ମୋର ବୀର! ତୁମେ କାହିଁକି ତୁମର ପ୍ରକାଶମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମୋତେ ଚାହୁଁନାହାଁ? ମୋ ହୃଦୟ ତୁମ ପାଇଁ ତରସୁଛି। ଯିଏ କାହିଁକି ତୁମେ ମୋତେ ମଧୁର କଥା କହି ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲ, ଏବେ କାହିଁକି ତୁମେ କ୍ରୋଧ ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ପରି ଦେଖାଯାଉଛ? ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମେ ହସି ମୁହଁରେ ମଧୁର କଥା କହି ମୋତେ ପୁନି ଖୁସି କାହିଁକି ଦେଉନାହାଁ? ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ଧଳା ଚାମର ଓ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ତୁମେ ଉଠି ନିଅ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଏହି ନିଦ୍ରାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ପୁଷ୍କଳ, ଶୂରବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରମୁଖ, ଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ଧନୁଷ୍ଧାରୀ ଭାବେ ତୁମ ସାମ୍ନାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ତୁମ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିରୋଧ କର; ଏହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ କିପରି ଏପରି ଭ୍ରମିତ ବୀର ଶୁଅଛ? ହାତୀ, ପଦାତି ଓ ରଥୀ, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ତୁମ ପାଖକୁ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ। ମୋ ପୁତ୍ର, ତୁମ ବିନା ମୁଁ କିପରି ଏହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଧନୁରୁ ମୁକ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ସହିପାରିବି? ଏବେ ତୁମେ ନାହାଁନ୍ତି, ମୋତେ କିଏ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ? ତୁମେ ନିଦ୍ରା ତ୍ୟାଗ କଲେ, ମୁଁ ଜୟ ଲାଭ କରିପାରିବି। ଏପରି ଭାବରେ ବହୁତ ଶୋକ କରି, ରାଜା ନିଜ ହୃଦୟକୁ ହାତରେ ପିଟିଲେ। ଏହିବେଳେ ଦୁଇ ଦମନା, ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ, ବାପାଙ୍କ ପାଦେ ମଣ୍ଡିଆ ହୋଇ ସମୟଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ— “ହେ ରାଜନ୍, ଆମେ ଜୀବିତ ଥିବା ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟରେ କଣ ଦୁଃଖ ଅଛି? ବୀରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କାମ୍ୟ। ଚିତ୍ରାଙ୍ଗ ନିଶ୍ଚୟ ଧନ୍ୟ, ହେ ବୀର, ଯିଏ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ମୁକୁଟ ଧାରଣ କରି, ଦୃଢ଼ ଦୃଢ଼ ଦନ୍ତ ଦେଖାଇ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ। ଆପଣ ଆଜି କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ। ଆମେ ଚାହିଲେ ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନାକୁ ନାଶ କରିପାରିବୁ, ଯାହା ଏବେ ନାୟକ ବିହୀନ। ଆଜି ଏହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ତୁମ୍ଭର ଭାଇଙ୍କ ହତ୍ୟାକାରୀ ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ ରଥରୁ ତଳେ ପକାଇ, ମୁକୁଟ ଶୋଭିତ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେବାକୁ ଦିଅ। ଦୁଃଖକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ, ଯଦ୍ୟପି ଆପଣ ଗଭୀର ଶୋକରେ ଅଛନ୍ତି; କାହିଁକି ଏପରି କଥା କହୁଛନ୍ତି, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ? ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତୁ, ହୃଦୟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କରନ୍ତୁ।” ପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଏହି ବୀରତାପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ମହାରାଜା ଶୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ମନୋନିବେଶ କଲେ। ସେମାନେ ଦୁଇଜଣ, ଯୁଦ୍ଧ ଉତ୍ସାହରେ ମତ୍ତ ଓ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରବଣ ହୋଇ, ଶତ୍ରୁ ସେନାର ଅନେକ ରଣବୀର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ଜଣେ ନୀଳମଣି ଧାରଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦୁଃଖରେ ଦଳି ଦେଉଥିଲେ; ଦୁଇଁଜଣ ମିଶି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ବର୍ଷା କାଳର ମେଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ରାଜା, ସୁନା ଓ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ରଥରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ, ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ, ଅନେକ ବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନୁର୍ଦ୍ଧାରୀ ମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ତୁଳନାରେ ତୃଣ ସମ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ସୁବାହୁ, କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁତ୍ରଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଖରେ ଥିବା ହନୁମାନ୍ ବଜ୍ରନାଦ ଦେଇ, ନଖକୁ ଅସ୍ତ୍ର କରି, ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ। ହନୁମାନ୍ ଏପରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସୁବାହୁ କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା କରି, ହସି କହିଲେ— “ଯେଉଁ ପୁଷ୍କଳ ମୋ ପୁତ୍ରକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ହତ୍ୟା କଲେ, ସେ କେଉଁଠି? ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭିତ ମୁଣ୍ଡକୁ କାଟି ଦେବି। ଶତୃଘ୍ନ କେଉଁଠି? ରାମ କେଉଁଠି? ବୀରମାନେ କେଉଁଠି? ସେମାନେ ମୋତେ, ଜୀବନ ନାଶକୁ, ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖନ୍ତୁ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ୍ କହିଲେ— “ଲବଣ ନାଶକ ଶତୃଘ୍ନ ଏହି ସେନାର ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ। ସେ ଯେଉଁଠି ଆଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଦାସ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ; ମୋତେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କର, ତାପରେ ଆପଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବେ, ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ହନୁମାନ୍ ଏପରି କହିଥିବା ସମୟରେ, ସୁବାହୁ ତାଙ୍କୁ ଦଶଟି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାତିରେ ଘାତ କଲେ। କିନ୍ତୁ ହନୁମାନ୍ ସେଇ ବିପକ୍ଷୀ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ହାତର ଗହ୍ୱରରେ ଧରି, ତିଳ ଭାବେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ବଜ୍ରନାଦ ଓ ନିଜ ଅଙ୍ଗଧ୍ୱନିରେ ହନୁମାନ୍ ତାଙ୍କ ପୂଞ୍ଛକୁ ରଥରେ ଘେରି, ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏହାକୁ ଉଠାଇ ନେଲେ। ତାପରେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଆକାଶରେ ଦାଣ୍ଡାୟମାନ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ମୁଣ୍ଡ ଅସ୍ତ୍ରରେ ହନୁମାନଙ୍କ ପୂଞ୍ଛକୁ ପୁନିପୁନି ଘାତ କଲେ। ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ପୂଞ୍ଛ ଅନେକ ଘାୟଲ ହେଲାପରେ, ହନୁମାନ୍ ସୁନାରେ ଶୋଭିତ ଦିବ୍ୟ ରଥକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ଶକ୍ତିରେ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ସେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ହନୁମାନ୍, ବନରାଜଙ୍କୁ, କ୍ରୋଧରେ ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱିପ୍ରଭା କରି, ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ହନୁମାନ୍ ବାଣ ଘାତରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ଓ ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ହୋଇ, ରାଜା ପ୍ରତି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲେ। ସେ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ସେଇ ରଥ, ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଧରି, ବେଗରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଥିଲା।