ମହାଦେବ କହିଲେ— ଏହିପରି କଥା କହିବା ପରେ, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ହଠାତ୍ ତାଙ୍କର ହାତରେ ରାଜମହଳର ଥମ୍ଭକୁ ଆଘାତ କଲେ ଏବଂ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏଠି ଏହି ଥମ୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଯଦି କହୁଛ ଯେ, ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ତେବେ ମୋତେ ଦେଖାଅ, ନହେଲେ ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହୁଛ; ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି।” ଏପରି କହି ସେ ଦୈତ୍ୟନାୟକ ତୀବ୍ର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଉଠାଇ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଛାତି ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଥମ୍ଭ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯେଉଁଟି ପ୍ରଳୟର ବିଜୁଳି ଆଘାତର ଜନ୍ୟ ଆକାଶ ଫାଟିଯିବା ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ରବି ହେଲା। ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର କାନ୍ ଫାଟିଯିବା ପରି ହେଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଉପଟିଯାଇ ଗଛ ଉଖାଡ଼ି ଦେଇଥିବା ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଭୟକ୍ରାନ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭାବିଲେ ଏ ତିନି ଲୋକ ଧ୍ଵଂସ ହେଇଯାଇଛି, ଏବଂ ସେମାନେ ଚାଉଁ ଚାଉଁ ହୋଇ ଦୌଡ଼ିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଥମ୍ଭ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ମହାପୁରୁଷ, ହରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କଲେ, ଯେଉଁଟି ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ଧ୍ଵଂସ ସମୟର ରବି ପରି ଲାଗିଲା; ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନାରେ ତାରାମାନେ ଭୂମିରେ ଖସିପଡ଼ିଲେ। ସେଠାରେ ହରି, ନରସିଂହ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତି କୋଟି କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପାଞ୍ଚଟି ସିଂହ ପରି, ଦେହ ମାନବ ପରି; ମୁହଁ ଦୁଷ୍ଟ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଉଥିଲା, ଝିଅଁ ଜିହ୍ବା ଆକାଶକୁ ଉଠିଯାଉଥିଲା। ଚୂଡ଼ା ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱାଳିଥିଲା, ଚକ୍ଷୁ ତାପିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଅନ୍ଦିଆଁ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ହଜାର ହଜାର ଦୀର୍ଘ ବାହୁ ଥିଲା, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାହୁରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା। ସେ ମେରୁପର୍ବତକୁ ଘେରିଥିବା ଶାଖାପ୍ରଶାଖା ଗଛମାନେ ପରି ଚାରିପଟେ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ସେଠି ସିଂହ-ମାନବ ରୂପେ ଦୈତ୍ୟସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସମୂହଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର, ପ୍ରବଳ ନରସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚକ୍ଷୁପଲକ ଜଳିଯାଇଲା, ଦେହ କମ୍ପିଉଥିଲା ଏବଂ ସେ ଭୂମିରେ ଛଡ଼ିଗଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି ନରସିଂହ ରୂପୀ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, "ଜୟ ହୋଉ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ମହାନ ଆତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କ ଶରୀରରେ ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ, ସାଗର, ଦ୍ୱୀପ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମନୁଷ୍ୟ ଏବଂ ହଜାର କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କର ଚୂଡ଼ାର ଚୂଡ଼ିକୁ ଦେଖାଯାଉଛି। ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହ, କାନରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଆଶ୍ୱିନୀକୁମାର, ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗ; କପାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର, ନାକରେ ଆକାଶ ଓ ବାୟୁ; ମୁହଁରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି, ଜିହ୍ବା ଉପରେ ସରସ୍ୱତୀ। ତାଙ୍କର ଦାଢ଼ିରେ ସିଂହ, ବାଘ, ଶରଭ ଓ ବଡ଼ ସର୍ପ, କଣ୍ଠରେ ମେରୁପର୍ବତ, ବାହୁରେ ବଡ଼ ପର୍ବତ। ମହାନ ଆତ୍ମାଙ୍କର ବାହୁରେ ଦେବ, ପଶୁ, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଭିରେ ଆକାଶ, ପାଦ ତଳେ ପୃଥିବୀ। ତାଙ୍କର ଲୋମ ମୁଳରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି, ନଖର ଶ୍ରେଣୀରେ ଗଛ; ସ୍ୱାସରେ ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ତାଙ୍କର ଅଂଗ-ଉପାଂଗ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅଂଗରେ ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ ଓ ଅନେକ ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ମହିମା ପ୍ରକଟିତ ହେଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ଛାତି ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଓ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳା ଅଳଙ୍କୃତ ଥିଲା। ସେ ସଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ତଳୱାର, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଉପନିଷଦର ସାର ରୂପ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଆନନ୍ଦର ଅଶ୍ରୁରେ ଶରୀର ଭିଜାଇ, ପୁନି ପୁନି ପ୍ରଣାମ କଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୈତ୍ୟରାଜ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରେ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ। ସେ ତଳୱାର ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଛୁଟିଲେ; ଏବେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଦଳ ମଧ୍ୟ ହୁଶିଆର ହେଇ, ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ହରିଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ଯେପରି ଅନେକ ଘାସ ପୋଡ଼ିବା ପାଇଁ ଅଗ୍ନିରେ ଛାଡ଼ାଯାଏ। ଏଭଳି ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନରସିଂହଙ୍କ ଦେହରେ ପଡ଼ି ଛାର ହେଇଗଲା। ଏହି ଦୈତ୍ୟସେନାକୁ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ନରସିଂହ ତାଙ୍କର ଚୂଡ଼ାର ଅଗ୍ନିର ଝରଣା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହିଦେଲେ। ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଦଳ ପୁରାପୁରି ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀମାନେ ଅକ୍ଷତ ରହିଲେ। ଏହି ଦୈତ୍ୟରାଜ କ୍ରୋଧରେ ତଳୱାର ଧରି ଆଗକୁ ଧାଇଲେ; କିନ୍ତୁ ନରସିଂହ ତାଙ୍କୁ ଏକ ହାତରେ ଧରି ଉଠାଇଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଫେଲିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଡ଼ ପବନ ଏକ ଶାଖାକୁ ଭୁଲିଦେଇଥାଏ। ନରସିଂହ ଏହି ପଡ଼ିଥିବା ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟକୁ ତାଙ୍କର ଗୋଦିରେ ରଖି, ତାଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଦେଖିଲେ; ସେ ଭାବିଲେ, ଏହି ଦୈତ୍ୟ କେମିତି ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଉପରେ ଅପରାଧ କରିଛି। ନରସିଂହଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ; ପରେ, ନରସିଂହ ଏହି ବଡ଼ ଦୈତ୍ୟ ଦେହକୁ ତାଙ୍କର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବଜ୍ରପାତ ସମ ନଖରେ ଚିରି ଶତ ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଦୈତ୍ୟ ରାଜା, ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା, ହରିଙ୍କ ମୁହଁକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ନଖରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ହୋଇ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ। ମହାହରି ତାଙ୍କର ଦେହ ଏକ ଶତ ଖଣ୍ଡ କରି, ଦୀର୍ଘ ଆନ୍ତ୍ରକୁ ଉଠାଇ ଗଳାରେ ମାଳା ପରି ପିନ୍ଧିଲେ। ଏହାପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଋଷିମୁନି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଏଇଁ ଆସି, ଭୟଭିତ ହୋଇ, ଏହି ଅଗ୍ନିମୁଖୀ ଦୟାମୟଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ ଚିନ୍ତନ କଲେ, ସେଇ ଜଗତ୍ଧାତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ— ସୁବର୍ଣ୍ଣବର୍ଣ୍ଣା, କୃପାମୟୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶିନୀ। ସେମାନେ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କଲେ— ନିତ୍ୟ ନିର୍ମଳ ଶରୀର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ, ମଙ୍ଗଳମୟୀ; ଦେବୀ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି, ଭକ୍ତି ସହିତ ଚିରଅବିନାଶୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ।