ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇଁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ଏକଥିରେ, ଭୟଙ୍କର ହାତୀମାନେ ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଘେରି ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଦାନ୍ତରେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଆଘାତ କରିଲେ। ତେବେ, ସେହି ହାତୀମାନଙ୍କର ଦାନ୍ତ ମୂଳରୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡିଗଲେ। ଦାନ୍ତ ହରାଇ ଭୟଭୀତ ହାତୀମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୟାନକ ରୋଷରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ, ନିଜ ପୁଅ ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ତାହାରେ ଫେଙ୍ଗିଦେଲେ। ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିବା ଭଗବାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ପ୍ରାହ୍ଲାଦକୁ ଅଗ୍ନି ଦେଖିଲେ, ତଥାପି ଏହି ଦୃଢ଼ ଶିଶୁକୁ ଜ୍ୱାଳା ଜଳାଇପାରିଲା ନାହିଁ; ଅଗ୍ନି ଶୀତଳ ହୋଇଗଲା। ଶିଶୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅପ୍ରଭାବିତ ଦେଖି ରାଜା ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହାପରେ, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ପ୍ରାହ୍ଲାଦକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଭୟଙ୍କର ବିଷ ଦେଲେ; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସେହି ବିଷ ଅମୃତ ହୋଇଗଲା। ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାହ୍ଲାଦକୁ ବିଷ ଦେଇଲେ, ବିଷ ଅମୃତରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଏଭଳି ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମାରାଣ୍ୟ ଉପାୟରେ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ନିଜ ପୁଅକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ତାଙ୍କର ଅପ୍ରଭାବିତ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଡୁବିଗଲେ। ତାପରେ ରାଜା ସନ୍ତୋଷ ଭାବେ ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ, "ତୁମେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ସଠିକ୍ ଭାବେ କହିଛ; ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବାରୁ ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ପରିଚିତ।" ରାଜା ପୁନି କହିଲେ, "ଯେଉଁ ଦେବତା ସମସ୍ତ ଠାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସେ ପ୍ରକୃତ ପରମେଶ୍ୱର; ତାଙ୍କର ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ରୂପ ମୋତେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖା।" ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରି କହିଲେ, "ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ଏବଂ ପ୍ରଭାବ—ଏହି ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ମହିମା ପରମ ରୂପ।" ରାଜା ଆଉ କହିଲେ, "ବିଷ୍ଣୁକୁ ଏକ ନିଷ୍ଠା ଭାବରେ ଦେଖିଛି; ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୋ ପ୍ରଭାବକୁ କେହି ମିଳିପାରିବେ ନାହିଁ।" ରାଜା କହିଲେ, "ଈଶାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଅଜୟ ହୋଇଛି, ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଅଜେୟ ହୋଇଛି; ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରାକ୍ରମରେ ଜୟ କରିଲେ ମାତ୍ର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପାଇପାରିବେ।" ତାପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ପ୍ରାହ୍ଲାଦ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭରିତ ଏବଂ ନିଷ୍ଠାରେ ଅଟୁଟ, ହରିଙ୍କ ମହିମା ଏବଂ ଦୁଃଖୀର ନମ୍ରତା ବିଷୟରେ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପ୍ରାହ୍ଲାଦ କହିଲେ, "ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାରାୟଣ, ପରମ ଆତ୍ମା, ଶାଶ୍ୱତ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀରେ ବସିଥିବା, ବାସୁଦେବ ନାମରେ ପରିଚିତ।" "ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତା ବିଷ୍ଣୁ; ଏହି ଜଗତରେ ଚଳନ୍ତି କିମ୍ବା ଅଚଳନ୍ତି, ତାଙ୍କୁ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।" "ସମସ୍ତ ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ ରୂପ ତାଙ୍କରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ; ତାଙ୍କର ତିଣି ଭାଗର ବ୍ୟାପ୍ତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆକାଶରେ, ଏବଂ ଏକ ଭାଗର ବ୍ୟାପ୍ତି ଚମତ୍କାର ଅଂଶ।" "ଯେଉଁ ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଜନାର୍ଦନ—ଯୋଗୀମାନେ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦେଖନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ଛଡ଼ା କେହି ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଜନାର୍ଦନକୁ କ୍ରୋଧ କିମ୍ବା ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଦେଖିପାରିବେ ନାହିଁ; ତଥାପି ସେ ସମସ୍ତରେ—ଦେବତା, ପଶୁ, ମାନବ, ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ—ମୁଁଠୁ ବଡ଼ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି।" ତାପରେ ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଖି ଲାଲ ହୋଇ, ପୁଅକୁ ନିରନ୍ତର ତିରସ୍କାର କଲେ। ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ କହିଲେ, "ଯଦି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକୃତରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଏବଂ ପରମ ପୁରୁଷ, ତେବେ ଆଜି ମୋତେ ପ୍ରମାଣ ଦେଖା; ଅନେକ କଥାର କି ଉପଯୋଗ?" ମହାଦେବ କହିଲେ—ଏହିପରି କହି, ଦୈତ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ରାଜପ୍ରାସାଦର ଥମ୍ଭକୁ ହାତରେ ଆଘାତ କରି, ପ୍ରାହ୍ଲାଦକୁ କହିଲେ, "ଯଦି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରକୃତରେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ତେବେ ଏହି ଥମ୍ଭରେ ମୋତେ ଦେଖା; ନାହିଁ ହେଲେ, ତୁମେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଛ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି।" ରୁଦ୍ର କହିଲେ—ଏହିପରି କହି, ଦୈତ୍ୟର ନାୟକ ତୁରନ୍ତ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ନିକାଳି ପ୍ରାହ୍ଲାଦଙ୍କ ଛାତିକୁ ଆଘାତ କରି ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଥମ୍ଭରୁ ଏକ ବଡ଼ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା, ଯାହା ବିପୁଳ ଭାବରେ ଗୁଞ୍ଜିଲା, ମଣ୍ଡଳା ଗଜର ଦ୍ୱାରା ଆକାଶ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ପରି। ଏହି ଭୟାନକ ଶବ୍ଦରେ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର କାନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା ଏବଂ ସେମାନେ ଉପଡ଼ା ଗଛ ପରି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଭୟଭୀତ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ ତିନି ଲୋକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ସେମାନେ ଚାରିଦିଗରେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଥମ୍ଭରୁ ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ତେଜସ୍ବୀ ହରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ବିଶ୍ୱ ନାଶର ଭୟାନକ ଶବ୍ଦ କଲେ; ତାଙ୍କର ରୋଷରେ ତାରାମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏଠାରେ, ହରି ନରସିଂହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଅନେକ କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅଗ୍ନିର ତେଜରେ ବିଆପ୍ତ। ନରସିଂହଙ୍କ ମୁହଁ ପାଞ୍ଚଟି ସିଂହର ଦୃଶ୍ୟ, ଶରୀର ମାନବ ରୂପରେ; ମୁହଁ ଭୟାନକ ଦଂତ ତିର୍ଯ୍ୟ, ଜିହ୍ବା ଆକାଶକୁ ଉଠି ଚମକି ରହିଛି। ଚୁଲ ଅଗ୍ନିରେ ଜ୍ୱଳି, ଆଖି ତାପିଥିବା ସୁନା ପରି ଚମକୁଛି; ପ୍ରଭୁଙ୍କର ହଜାର ଦୀର୍ଘ ହାତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ହାତରେ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ସେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛନ୍ତି ମେରୁ ପର୍ବତ ପରି, ଅନେକ ଶାଖା ଗଛରେ ଘିରି, ଦିବ୍ୟ ମାଳା ଓ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ଦେବମାନଙ୍କ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ସେ ଦୈତ୍ୟମାନେ ନଷ୍ଟ କରିବାକୁ ସିଂହ-ମାନବ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଏହି ଭୟାନକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନରସିଂହକୁ ଦେଖି, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ତାଙ୍କର ଚୁଆ ଜଳିଗଲା, ଦେହ କମ୍ପିଗଲା ଏବଂ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ପ୍ରାହ୍ଲାଦ ନରସିଂହ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଜୟ ଧ୍ୱନି କରି ଦେବତାମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ପ୍ରାହ୍ଲାଦ ଦେଖିଲେ, ମହାତ୍ମା ନରସିଂହଙ୍କ ଶରୀରରେ ଜଗତ, ସମୁଦ୍ର, ଦ୍ୱୀପ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ମାନବ ଏବଂ ହଜାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କର କେଶର ଟିପରେ ଦେଖାଯାଉଛି।