ଏକ ସମୟର କଥା, ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ପଦ୍ମପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଏକ ସତୀସାଧ୍ବୀ ନାରୀ ଯଦି ଉତ୍ତମ ଜନ୍ମ, ଚରିତ୍ର ଓ ଗୁଣର ଅଧିକାରିଣୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରନ୍ତି, ତେବେ ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ନାରୀ ତାଙ୍କର ହାତରେ ତୁଳସୀ ଫୁଲ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାରେ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଦୋଷ ଦେଇଥାଏ । ଯଦି ଅନୁଚିତ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦିଆଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଷ, ଅସିଧାରା ବଜ୍ର ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସମାନ ହୁଏ । ତେଣୁ ନାରୀମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବାକୁ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଚୌଦ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶାସନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନରକରେ ପଡ଼ି ରହିବେ । କିନ୍ତୁ ଯଦି କେହି ଦୁଷ୍ଟ ଚରିତ୍ର ଥିଲେ ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପୀ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତିରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚରଣାମୃତ ପାନ କରନ୍ତି, ସେ ଉତ୍ତମ ଗତିକୁ ଲାଭ କରନ୍ତି । ତୁଳସୀ, ଚନ୍ଦନ, ଜଳ, ଶଂଖ, ଘଣ୍ଟା, ଚକ୍ର, ଶିଳା, ତାମ୍ବା ପାତ୍ର ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ଅମୃତ—ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଶାଳଗ୍ରାମ ଉପାସନାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ଓ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ନବ ପ୍ରକାରର ନାମାମୃତ ଅନେକ ପାପକୁ ଦହନ କରେ—ଏହି ଅର୍ଥ ଜଣା ଶାନ୍ତ ଋଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ଏକ ଗୁଟିଏ ଫୋଟା ଚରଣାମୃତରେ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ମିଳେ । ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏକ ଯୋଜନ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦଶ ଲକ୍ଷ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଥାଏ । ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ସମାନ ସଂଖ୍ୟାରେ, ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଦୁଇଟି ଶିଳା ସମାନ ସ୍ଥାନରେ ବା ତିନିଟି ଅସମାନ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଦ୍ୱାରାବତୀ ଚକ୍ରର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥାନ, ଗଣ୍ଡକୀ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି; ଯେଉଁଠି ଦୁଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଗଙ୍ଗା ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଏ । ଯେଉଁମାନେ କଠୋର ଓ ଦୁଷ୍ଟ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଜୀବନ, ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ହରଣ କରନ୍ତି; ତେଣୁ ମୃଦୁ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ରୂପ ଲୋକମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାନ୍ତି । ଯେଉଁ ପୁରୁଷ ଦୀର୍ଘାୟୁ ବା ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ସେ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ପରଲୋକ ଲାଭ କରନ୍ତି । ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ, ହେ ରାଜନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପୁରୁଷଙ୍କ ହୃଦୟ ସମୀପରେ ହରିନାମ ଓ ଶିଳା ଥାଏ । ଜୀବନବାୟୁ ବଦଳିଯିବା ବେଳେ ମନେ ଭୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା ନିକଟରେ ରହିଥାଏ, ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ । ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଭଗବାନ ଅମ୍ବରୀଷଙ୍କୁ କହିଥିଲେ—ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତପସ୍ବୀ ଓ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳା—ଏହି ତିନି ଆକୃତି ଏ ଭୂମିରେ ମୋର ଦେହ ଭାବେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ, ପାପୀମାନଙ୍କ ପାପ ଦୂର କରିବା ଓ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ । ଯେଉଁ ପାପୀମାନେ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ନିନ୍ଦା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସୃଷ୍ଟିର ସମାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁମ୍ଭୀପାକ ନରକରେ ତିଆରି ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ଭ୍ରମରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କରିବାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମାତା, ପିତା ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ନରକ ଭାଗୀ ହୁଏ । ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ‘ଶାଳଗ୍ରାମ ପୂଜା କର’ ବୋଲି ଶିଖାଇଦିଅନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସିଘ୍ର ସାଧନ କରି ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ନେଇଯିବେ । ଏଠି ଏକ ପ୍ରାଚୀନ କଥା କୁହିବି—ଯେଉଁଠି ରାଗ, ଇଛା ଓ କ୍ରୋଧ ରହିଥିଲା ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଷ୍ପତ୍ର ଋଷିମାନେ । ଦୀର୍ଘ ଦିନ ପୂର୍ବେ, କିକଟ ନାମକ ଏକ ଅଧର୍ମିକ ଦେଶରେ, ପୁଲ୍କ ଜାତିର ଏକ ନାମରେ ଶବର ଥିଲେ । ସେ ସଦା ପ୍ରାଣୀ ହନନରେ ଲିନ୍, ଧନୁଷ୍ୟ-ବାଣ ନେଇ ଚାଲିଥିଲେ, ଏବଂ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ମାରି ଦେଉଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସଦା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଧନ ନେଉଥିଲେ, ଆସକ୍ତି, ଇଛା ଓ କ୍ରୋଧରେ ବନ୍ଧି ରହିଥିଲେ । ସେ ଦିନ ଓ ରାତି ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଚାଲୁଥିଲେ, ବିଷ ଲାଗିଥିବା ବାଣ ଓ ଏକ ଟାଣି ଧରିଥିବା ଧନୁଷ୍ୟ ସହିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଣୁଥିଲେ । ଏଭଳି ଏକ ଦିନ, ଯେତେବେଳେ ସେ ଶବର ଜଙ୍ଗଲରେ ଘୁଞ୍ଚୁଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିପହଞ୍ଚିଲା ବୋଲି ଅନୁଭବ ହେଲା ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କର ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଯମର ଦୂତମାନେ ଆସିଲେ—ତାଙ୍କ ହାତରେ ପାଶ, ମୁଷଳ, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ କେଶ, ଦୀର୍ଘ ନଖ, ଲମ୍ବା ଦାଢ଼ି, ଭୟଙ୍କର ଚେହେରା । ସେମାନେ କଳାବର୍ଣ୍ଣ, ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳ ଧାରଣ କରି, ମୋହ ଦେଇ, ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ । ସେ କେବେ କୌଣସି ପ୍ରାଣୀକୁ ଭଲ କାମ କରିନଥିଲେ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଜନାନୀ, ଧନ ଓ ହାନି କରିବାରେ ଲିନ୍ ଥିଲେ । ତେଣୁ ଯମଦୂତମାନେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟର ମହା ଜିଭ କାଟିଦେବି," ଅନ୍ୟ ଜଣେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହାର ଚକ୍ଷୁ ଉଖିଡ଼ିଦେବି," ଅନ୍ୟ ଜଣେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ପାପୀଙ୍କ ହାତ କାଟିଦେବି," ଆଉ ଜଣେ କହିଲେ, "ମୁଁ ଏହି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କ କାନ କାଟିଦେବି ।" ଏଭଳି କଠୋର କଥା କହି, ପେଷ୍ଟା ଦାନ୍ତ ସମାନ ଦନ୍ତ ଥିବା ସେମାନେ ଏହି ପାପୀଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ତାପରେ ଏକ ଦୂତ ଦଶମୁଖୀ ସର୍ପ ଆକୃତି ଧାରଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଡ଼ସିଲେ, ଏବଂ ଡ଼ସିଲାମାତ୍ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା । ତାପରେ ଯମଦୂତମାନେ ତାଙ୍କୁ ଲୋହା ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବାନ୍ଧି, କୋଡ଼ା ଓ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ମାଡ଼ି ଦେଲେ । "ହେ ଦୁଷ୍ଟ, ତୁମେ କେବେ କୌଣସି ଭଲ କାମ କରିନାହ, ମନରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ଆମେ ତୁମକୁ ରୌରବ ନରକକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବା," ବୋଲି କହିଲେ । ତାଙ୍କ ମାଂସ ରୁଷ୍ଟ କାଉଁଠିଆ ପକ୍ଷୀମାନେ ଖାଇବେ; ଜନ୍ମରୁ ତୁମେ କେବେ ହରିଙ୍କ ସେବା କରିନାହ । ତୁମେ ତୁମର ଜୀବନ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରି ଚଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିନାହ । ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେ ତୁମକୁ ଅନେକ ମାଡ଼ ଦେଇ, ଲୋହା ଶଳାକା, କୁମ୍ଭୀପାକ ବା ରୌରବକୁ ନେଇଯିବା ।