ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଜନତା ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ମହାପର୍ବତକୁ ଯିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସେଠାରେ ସେମାନେ ପାପକୁ ନାଶ କରୁଥିବା, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ନାମଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା ରଖିଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ସମସ୍ତଙ୍କର ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ସାଗର ଗୋଟିଏ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନ ପରି ଛୋଟ ହୋଇଯିବ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ ନିଜ ଦେହକୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ କରିବେ। ମନ୍ତ୍ରୀ, ରଘୁନାଥଙ୍କ ପାଦ ଧ୍ୟାନରେ ନିଜର କ୍ଲାନ୍ତି ଭୁଲି, ରାଜାଙ୍କ ଏହି ଚମତ୍କାର ଆଜ୍ଞାକୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଘୋଷଣା କଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ରସରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚିନ୍ତାରେ ଏକାଗ୍ର ହେଲେ। ଏହି ଯାତ୍ରାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଶୁଭ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ରାଜାଙ୍କୁ ଅନେକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ସୂର୍ବୀର, ବୈଶ୍ୟମାନେ ବ୍ୟବସାୟରେ ଲିପ୍ତ ଓ ଶୂଦ୍ରମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ। ଧୋବୀ, ଚରମକାର, ମଉ ତୋଳୁଥିବା ଲୋକ, ଶିକାରୀ, ଗୃହନିର୍ମାତା, ସିଲାଇ କରୁଥିବା ଏବଂ ପାନ ବିକ୍ରେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଢୋଲ, ମଦଳ, ଝାଞ୍ଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ଚାଳାଇଥିବା, ନାଟ୍ୟମଞ୍ଚର ଶିଳ୍ପୀ, ତେଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରେତାମାନେ ମଧ୍ୟ ସହଭାଗୀ ହେଲେ। ପୁରାତନ କଥା ଗାଇଥିବା କବିମାନେ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସା ଗାଇଥିବା ମାଗଧମାନେ ମଧ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଚିକିତ୍ସାକୁ ବୃତ୍ତି କରୁଥିବା, ଦୟା ଖେଳୁଥିବା, ରୁଚିକର ଖାଦ୍ୟର ରସିକ ଏବଂ ବାକ୍ଚାତୁର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। ଜାଦୁ ଓ ମାୟାର ଶିଳ୍ପୀ, ଖବର ଓ କଥାର ଦକ୍ଷ ଲୋକମାନେ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି, ସହର ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ସେଠାରେ, ରାଜା ସକାଳ ନିୟମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ପବିତ୍ର ତ୍ୟାଗୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସଙ୍ଗେ ନେଇଲେ। ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି, ରାଜା ଚନ୍ଦ୍ରମାଣିଁ ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ଅଲୋକିତ, ସେପରି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା ଛଟା ଛଡ଼ାଇ ଯାତ୍ରା କଲେ। ସେମାନେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଯିବା ପରେ, ରାଜା ନିୟମାନୁସାରେ ମୁଣ୍ଡନ କରି, ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ଉତ୍ତମ ମୃଗଚର୍ମ ଧାରଣ କଲେ। ମଙ୍ଗଳମୟ ବେଶ ପିନ୍ଧି, ହରିଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ଏବଂ କାମ, କ୍ରୋଧ ଆଦି ରହିତ ମନ ନେଇ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାଜା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବାଦ୍ୟକାରମାନେ ଢୋଲ, ମଦଳ, ଝାଞ୍ଜ, ମଞ୍ଜିରା, ଶଂଖ ଓ ବୀଣା ଆଦି ବାଦ୍ୟ ବଜାଇ ଦେଲେ। ଲୋକମାନେ 'ଦେବତାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଦୁଃଖ ନାଶକ, ପରମପୁରୁଷ, ଆପଣ ଆମ ପାଖରେ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ' ବୋଲି ଜୟଧ୍ୱନି କରୁଥିଲେ। ସେପରି ରାଜା ସମସ୍ତ ଜନତା ଓ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସହିତ ଯିବା ସମୟରେ, ଗାୟକମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଗାଇ ଥିଲେ। ଯାତ୍ରା ପଥରେ ରାଜା ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣିଲେ—‘ମାଧବଙ୍କୁ ଜୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଶରଣ, ପରମପୁରୁଷ!’ ପଥରେ ବହୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ମହାପୁଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ସେଠାର ତ୍ୟାଗୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମହିମା ଶୁଣିଲେ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚମତ୍କାର କଥାରେ ରାଜାଙ୍କ ମନ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲା, ଏବଂ ପ୍ରତି ରାତିରେ ଗାୟକମାନେ ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଷ୍ଟୁତି ଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ବିଦ୍ୱାନ ଏହି ରାଜା ନିଜ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଗରୀବ, ଅନ୍ଧ, ଦୁଃଖୀ ଓ ଅପାଙ୍ଗମାନେକୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଦାନ ଦେଲେ। ବହୁ ପବିତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ ଲାଭ କରି, ଲୋକମାନେ ସହିତ ହରି ଧ୍ୟାନରେ ଏଗିଅଉଥିଲେ। ଏଭଳି ଯାଞ୍ଚି, ରାଜା ଆଗରେ ଏକ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ପାପ ନାଶ କରେ, ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପଥରରେ ଶୋଭିତ, ଏବଂ ଋଷିଙ୍କ ମନ ପରି ପବିତ୍ର। ସେଠାରେ ବହୁ ଋଷିମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଅନେକ ସଭାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ଏବଂ କୁଞ୍ଚ, ହଂସ ଓ ଅନ୍ୟ ପାଣିପକ୍ଷୀଙ୍କ ଡାକରେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲା। ଏହା ଦେଖି ରାଜା ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, ‘ମହାନୁଭାବ, ଏହି ପବିତ୍ର ନଦୀ କ’ଣ? ଏଠାରେ ତ ଅନେକ ଋଷିମାନେ ଆସନ୍ତି, ମୋ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।’ ତାଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ବିଦ୍ୱାନ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଏହି ପୁଣ୍ୟସ୍ଥଳର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ—‘ହେ ରାଜା, ଏହି ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଞ୍ଚନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ଜଳ ପାପ ନାଶ କରି ସ୍ୱଚ୍ଛ ଭାବରେ ବହେ। ଏହାକୁ ଦେଖିଲେ ମନସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ଛୁଇଁଲେ କର୍ମପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ, ଏହି ଜଳ ପିଇଲେ ବାଚିକ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ଏହି ନଦୀକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ, ଯାହା ନିଜ ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ପାପ ନାଶ କରେ। ଏହି ପବିତ୍ର, ଅନେକ ତରଙ୍ଗ ଥିବା ନଦୀକୁ ଯେଉଁମାନେ ଛୁଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପୀ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ପଥର ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ସେମାନେ ପରମେଶ୍ୱର ନିଜେ, ସ୍ୱରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ଏକ ମଣିଷ ଯଦି ପ୍ରତିଦିନ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ପଥରକୁ ପୂଜା କରେ, ସେ କଦାଚିତ୍ ମାଆର ଗର୍ଭକୁ ପୁନଃ ନ ପାଇବେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଯିଏ ପୂଜା କରେ, ସେ ଦ୍ୱେଷ, ଚଲ, ଲୋଭ ରହିତ ନ୍ୟାୟ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟର ଜନାନୀ ଓ ଧନରୁ ଦୂର ଥିବା ଲୋକ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରକାରୁ, ଶିଳା ଗଣ୍ଡକୀ ନଦୀରୁ; ଏହି ଦୁଇଁ ମିଶି ମଣିଷଙ୍କ ଶତ ଜନ୍ମର ପାପକୁ ମାତ୍ର କ୍ଷଣେ ଦୂର କରିଦିଏ। ଏକ ଲୋକ ଯଦି ହଜାର ହଜାର ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଜଳ ପିଇଲେ ତୁରନ୍ତ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ, ବୈଶ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ଯେଉଁମାନେ ବେଦମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି ଗୃହସ୍ଥ ଅବସ୍ଥାରେ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାକୁ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଜନାନୀ, ସୁମଙ୍ଗଳା କିମ୍ବା ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଭ ପ୍ରାର୍ଥିନୀ ନାରୀ କେବେ ମଧ୍ୟ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।