ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ସେଠାରେ ଛୁଆଟିକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲୁ—ତାଙ୍କର ଚାରିଟି ହାତ ହୋଇଯାଇଛି, ତା ସହିତ ସେ କଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ଆମେ ସେଠାରେ ଛୁଆଟିକୁ ପଚାରିଲୁ—ଏପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା କିପରି ଘଟିଲା? ତେବେ ସେ ଛୁଆଟି ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ, “ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରକୁ ଗଲି, ସେଠାରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି। ସେଠାରେ ମୋତେ ମଧୁର ଭୋଗ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏହି ଭୋଗ ଭକ୍ଷଣ କଲି, ସେଇ କାରଣରୁ ଏବେ ମୋ ଚାରିଟି ହାତ ହୋଇଛି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।" ସେ ଛୁଆଟିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଆମେ ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡିଲୁ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ। ସେଠା ଆମେ ମଧୁର ଭୋଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ପଦାର୍ଥ ଭକ୍ଷଣ କଲୁ, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଚାରିଟି ହାତ ହୋଇଗଲୁ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ, ହେ ଉତ୍ତମଜନ। ସେଠାରେ ମଧୁର ଭୋଗ ଭକ୍ଷଣ କର, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଚାରିଟି ହାତ ହୋଇଯାଅ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଥିଲ, ତାହା ଏହିପରି ଘଟିଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଭିଲ୍ଲମାନେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିଥିଲେ, ତାହା ଶୁଣି ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି। ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ସଂଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ଦେହ ପବିତ୍ର କଲି, ତାପରେ ରତ୍ନ ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଶୋଭିତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲି। ଏଠାରେ, ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଯିଏ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି; ଶିର ନମାଇ ପବିତ୍ର ଭୋଗ ଭକ୍ଷଣ କରି ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲି। ଏହିପରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ଚକ୍ର, କଂଖ ଚିହ୍ନ ସହିତ ଚାରି ହାତ ପାଇଲି, ଏବଂ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନାହିଁ। ରାଜନ୍, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୀଘ୍ର ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଯାଅ, ତୁମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କର ଓ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହେଉ। ବିଦ୍ୱାନ ବଡ଼ ସାଧୁ ବାଡ଼ବାଗ୍ରଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ସେ ସେଠାରେ ପୁନି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପ୍ରକ୍ରିୟା କଣ ଓ କିପରି କରିବି? ରାଜା କହିଲେ: ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହେ ପବିତ୍ରଜନ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ମହିମା କହିଲ, ତାହା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ପାପ ଧ୍ୱଂସ ହୁଏ। ଏହି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି କ’ଣ? କିପରି ଲୋକେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି? ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: ଶୁଣ, ହେ ରାଜନ୍, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶୁଭ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଧି କହିଦେଉଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେଉଁଠାରେ ପହଞ୍ଚିଯିବାଯାଏ। ଦେହ ବୃଦ୍ଧ ହେଉ ବା ଯୁବ, ମୃତ୍ୟୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଜାଣି, ମନ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଚରଣରେ ଦିଅ। ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି, ଶ୍ରବଣ, ପ୍ରଣାମ ଓ ପୂଜାରେ ମନ ଲଗାଅ, ଅନ୍ୟ କିଛିରେ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଅନିତ୍ୟ, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ଏହା ଜାଣି ଅଜନ୍ମା, ଅମୃତ୍ୟୁ, ଅବୟ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମନେ କର। କ୍ରୋଧ, କାମ, ଭୟ, ଦ୍ୱେଷ, ଲୋଭ କିମ୍ବା କପଟ ଯେଉଁଠାରୁ ହେଉ, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭଜାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏହି ହରି ନିର୍ମଳ, ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତାଙ୍କ କୃପାରେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି। ଏମିତି ନିର୍ଲୋଭ, ନିର୍ମୋହ, ନିର୍ବାସ୍ତବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ମୁକ୍ତିର କଥା କହନ୍ତି। ଏମିତି ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ରାମ ଭକ୍ତ ତୀର୍ଥରେ ମିଳନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଲୋକଙ୍କର ପାପ ଦୂର କରେ। ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ସଂସାରକୁ ଭୟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ପବିତ୍ର ଜଳ ଥିବା ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଖିଲେ, ସେଠାରେ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଦୂର ହୁଏ। ତୁମେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିଧି କର। ପ୍ରଥମେ, ପରିବାର ଓ ଜନାନୀ ପ୍ରତି ଅସଙ୍ଗତା ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ମନରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା। ତାପରେ ଏକ କ୍ରୋଶ ଦୂର ଚାଲି, ‘ରାମ, ରାମ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ନାନ କରିବା ଓ କେଶ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଉଚିତ। ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଲୋକଙ୍କର ପାପ ଚୁଲିରେ ରହିଥାଏ, ତେଣୁ କେଶ ମୁଣ୍ଡାଇବା ଦରକାର। ତାପରେ ଲୋଭ ହୀନ ହୋଇ, ଗଠି ନଥିବା ଦଣ୍ଡ, କମଣ୍ଡଳୁ ଓ ମୃଗଚର୍ମ ନେଇ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ବେଶ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ବିଶେଷ ଫଳ ମିଳେ; ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାଙ୍କର ହାତ, ପାଉଁ, ମନ ଶାନ୍ତ, ଜ୍ଞାନ, ତପ, ଖ୍ୟାତି ଦୃଢ଼, ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ‘ହରେ କୃଷ୍ଣ, ହରେ କୃଷ୍ଣ, ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ଗୋପାଳ, ଶରଣ, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ, ସଂସାରର ଅନେକ ଚକ୍ରରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର’—ଏଭଳି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏବଂ ମନେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ପଦେ ପଦେ ତୀର୍ଥକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଏହିପରି କଲେ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଯେଉଁମାନେ ଯାନବାହନରେ ଯାନ୍ତି, ସେମାନେ ସମାନ ଭାଗର ଫଳ ପାଆନ୍ତି; ଚପ୍ପଲ୍ ପିନ୍ଧିଲେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଫଳ, ଗାଈ ଚଢ଼ିଲେ ବା ଗାଈକୁ କ୍ଷତି କଲେ ତାହାଠାରୁ କମ୍। ବ୍ୟବସାୟୀ ତୃତୀୟାଂଶ, ଦାସ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ଫଳ, ଅନିଚ୍ଛାରେ ଯିବା ଲୋକ ଅର୍ଧ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ସେଠାରେ ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ଓ ପାଦସେବା କରିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଭକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ। ଏଭଳି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧି ସଂକ୍ଷେପରେ କହାଯାଇଛି, ବିସ୍ତୃତ ନୁହେଁ; ଏହି ବିଧି ଅନୁସରଣ କରି ତୁମେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉ। ଅଚ୍ୟୁତ, ହେ ମହାରାଜ, ତୁମେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ, ଏବଂ ତୁମେ ଭକ୍ତି ପାଇବେ, ଏବଂ ଏହି ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ଚକ୍ର ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ବିଧି ଶୁଣି, ଯାହା ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଘୋର ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ, ହେ ଉତ୍ତମଜନ।