ମୁଁ ବାରାଣସୀକୁ ଦେଖିଛି—ଏହା ହେଉଛି ଭଗବାନ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ନିଜେ ସ୍ଥାପିତ କରିଥିବା ପବିତ୍ର ନିବାସ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ତ୍ୱର ଅର୍ଥ ଥିବା ତାରକ ମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଏ। ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି—ସେମାନେ କୀଟ, ପତଙ୍ଗ, ମଧୁମକ୍ଷୀ, ପଶୁ କିମ୍ବା ଦେବତା ଯେଉଁଠି ହେଉନାହିଁ—ସେମାନେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ସମସ୍ତ ଭୋଗରେ ତ୍ୟାଗ କରି, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କୈଳାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ସେଠାରେ ଅଛି ପବିତ୍ର ମଣିକର୍ଣ୍ଣିକା, ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଉତ୍ତରାବାହିନୀ ହୋଇ ବହେ; ଏହି ସ୍ଥାନ ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ବନ୍ଧନ କାଟି ଦେଇଥାଏ। ଏଠି କପର୍ଦ୍ଦିନ୍ (ଶିବଙ୍କ) ଭକ୍ତମାନେ—ଯାହାଙ୍କ ଗଳାରେ ସର୍ପ ଆଳଙ୍କାର ଓ ହାତରେ ହାତୀ ଚର୍ମ ଚାପିଛି—ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବସବାସ କରନ୍ତି। ଏଠାରେ କେବଳ କାଳଭୈରବ ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରନ୍ତି; ଯମ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ଭଗବାନ, ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ରୁଚି ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି ସେଇ କାଶୀ, ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅଛି; ମୁଁ ଅନେକ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି, ରାଜନ। କିନ୍ତୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ନୀଳ ପର୍ବତରେ ଦେଖିଲି—ଏଠାରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ମିଳିଥାଏ—ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଆଉ କୌଣସିଠି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ନୀଳ ପର୍ବତର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା କହିବି, ରାଜନ, ଯେଉଁଠାରେ ଭକ୍ତିଶୀଳ ଲୋକମାନେ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଭ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ ଏହି ନୀଳ ପର୍ବତକୁ ଯାଇଥିଲି, ଯାହାର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ରର ଜଳରେ ପୁନିପୁନି ଧୋଇଯାଏ। ସେଠାରେ ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ମୁଁ ଭିଲ୍ଲାମାନେ ଦେଖିଲି—ଚାରିଟି ହାତ, ଧନୁଷ୍ୟ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ କ୍ଲାନ୍ତି ହରାଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ମୋ ମନରେ ବଡ଼ ସନ୍ଦେହ ଉପଜିଲା—ଏହି ଚାରିହାତ ଧନୁଷ୍ୟଧାରୀମାନେ କଣ ସତ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟ? ବୈକୁଣ୍ଠବାସୀଙ୍କ ଯେଉଁ ଦେହ ଦେଖାଯାଏ, ଏହି ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଲୋକମାନେ କେମିତି ତାହା ପାଇଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇବାକୁ ଅସମର୍ଥ? ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ପଦ୍ମ ଚମକୁଥିଲା, ଦେହ ଅରଣ୍ୟ ଫୁଲର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ, ଦେଖିବାକୁ ମନେ ହେଉଥିଲା ଏମିତି ଯେଣେ ଏଠାରେ ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପଚାରିଲି—"ତମେ କିଏ? ଏହି ଚାରିହାତ ଦେହ କିପରି ପାଇଲେ?" ସେମାନେ ହସିଲେ ଏବଂ କହିଲେ—"ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତ ‘ପିଣ୍ଡଦାନ’ ର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଜାଣିନାହାନ୍ତି!" ମୁଁ ପଚାରିଲି—"ଏହି ପିଣ୍ଡ କ’ଣ? କାହାକୁ ଦିଆଯାଏ? ହେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଚାରିହାତ ମହାପୁରୁଷମାନେ, ମୋତେ କହ।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେମାନେ ମୋତେ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଓ ତାଙ୍କ ଚାରିହାତ ଦେହର ଉତ୍ପତ୍ତି କଥା କହିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ—"ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ପୃଥୁକ ନାମକ ଏକ ଶିଶୁ ସବୁବେଳେ ଜାମ୍ବୁ ଫଳ ଖାଇ ଖେଳୁଥିଲା। ଏକ ଦିନ ଖେଳିବା ସମୟରେ ସେ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ସହିତ ଏକ ମନୋହର ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଗଲା। ସେଠାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦେବାଳୟ ଦେଖିଲୁ—ଗରୁଡ଼ ପର୍ବତର ମଣିରେ ତିଆରି, ସୁନାର ଦିଏଲି ଦେଉଥିଲା। ଏହି ମନ୍ଦିରର ଆଲୋକ ଘନ ଅନ୍ଧକାରକୁ ଝରିବା ରସ ଭଳି ଭେଦିଯାଉଥିଲା; ଦେଖି ଆମେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲୁ: ‘ଏହି କ’ଣ? କାହାର ଘର?’ ସେ ଚିନ୍ତା କଲା—‘ଚଲ, ଏହି ମହାନ ନିବାସ କ’ଣ ଦେଖିଆସି।’ ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ ସେ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦାନବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ମୁକୁଟ, ହାର, କଙ୍କଣ, ଚେଷ୍ଟବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଳଙ୍କାରରେ ଉଜ୍ୱଳ। ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ନିର୍ମଳ କଣ୍ଠ ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଗନ୍ଧର ତୁଳସୀ ଦଳ ଓ ତାହାର ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧରେ ମଦିରା ମଧୁମକ୍ଷୀ ଘୁରୁଥିଲା। ତାଙ୍କ ସହ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପ ଥିଲା; ତାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। କେହି ଗାଉଥିଲେ, କେହି ନାଚୁଥିଲେ, କେହି ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସୁଥିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତେ ତିନି ଲୋକରେ ପୂଜିତ ମହାରାଜାଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲେ। ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ଆମ ହୃଦୟ ଭାବବିଭୋର ହେଲା; ଦେବତାମାନେ ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଦୀପାରତି କଲେ; ପରେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ଦୟା ଦେଖି, ନିଜ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟରେ ଏଠାରେ ଦେବତାମାନେ ନେତୃତ୍ୱ କରୁଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯେଉଁ ମିଠା ଭୋଜନ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସେଇ ମିଠା ଭୋଜନ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା—ଏହା ଦେବତା ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଠାରେ ଖାଇ ଏବଂ ଭଗବାନଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଦେଖି, ସେ ଚାରି ହାତର ଉଜ୍ୱଳ ଦେହ ପାଇଲେ। ଘରକୁ ଫେରିବା ପରେ ସେ ଶିଶୁକୁ ପୁନିପୁନି ଦେଖିଲୁ—ତାଙ୍କ ଚାରି ହାତ ଓ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଛି। ଆମେ ପଚାରିଲୁ—"ଏଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ କିପରି ହେଲା?" ତେବେ ସେ ଅଦ୍ଭୁତ ଭାବେ କହିଲେ—"ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଗଲି, ଏଠାରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲି, ଏଠାରେ ମିଠା ଭୋଜନ ପାଇଲି। ସେଇ ଭୋଜନ ଖାଇ ଏହି ଚାରି ହାତ ପାଇଛି।" ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ଆମେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଲୁ; ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ଦୁର୍ଲଭ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲୁ। ସେଠାରେ ଆମେ ମଧ୍ୟ ଭୋଜନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୈବେଦ୍ୟ ଖାଇଲୁ—ଏହି ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ କୃପାରେ ଅତି ଉତ୍ତମ ସ୍ୱାଦରେ ଥିଲା—ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଚାରିହାତ ହେଲୁ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଯାଅ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ଦର୍ଶନ କର, ମହାନ। ମିଠା ଭୋଜନ ଖାଅ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଏବଂ ଚାରିହାତ ହେଉ। ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପଚାରିଥିଲ, ଏହିପରି ଭାବେ ଏହି ସତ୍ୟ କଥା କହିଦେଲୁ। ଭିଲ୍ଲାମାନଙ୍କ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ କଥା ଶୁଣି, ମୋ ମନ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଗଲା।