ଏକ ଦିନ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ମୁଁ ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ଦେଖିଛି, କିନ୍ତୁ ନୀଳ ପାହାଡରେ ଯେଉଁ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲି, ତାହା ଆଖି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ। ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଦୟାରେ ଗର୍ଭପାତ ରୋକାଯାଏ, ସେଉଁଥିରେ ଲୋକେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମୁଁ ଅନେକ ସଂସାର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥିବା ସହର ଦେଖିଛି—ଅୟୋଧ୍ୟା, ସରୟୂ, ତାପୀ, ହରିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱାର, ଅବନ୍ତୀ, ପବିତ୍ର କାଞ୍ଚୀ, ଏବଂ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ରେବା। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ହାଟକ ନାମକ ସ୍ଥଳ, ଯେଉଁଠାରେ କୋଟି କୋଟି ହତ୍ୟା ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ମହାପାହାଡ୍ ମଲ୍ଲିକା, ଯାହା ଦେଖିଲେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି କଳା କିମ୍ବା ସ୍ପଷ୍ଟ ହେଉ, ଲୋକଙ୍କ ଦେହକୁ ଛୁଇଁଲେ, ସେଉଁଠାରେ ତାପରେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ମୁଁ ଦ୍ୱାରାବତୀ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯାଆନ୍ତି, ଶୁଭ ଗୋମତୀ ନଦୀ ବହୁଛି, ସେଉଁଠାରେ ପାଣି ମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ଅଟୁଟ। ଯେଉଁଠାରେ ନିଦ୍ରା, ପ୍ରଳୟ ଓ ମୃତ୍ୟୁକୁ ମୋକ୍ଷ ବୋଲି ଶାସ୍ତ୍ର କହିଛି; ଯେଉଁଠାରେ କଳି ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁଠାରେ ପାଥରରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଅଛି, ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ର ଧରିଛନ୍ତି, ଗାଁ, କୀଟ, ପକ୍ଷୀ—ସମସ୍ତଙ୍କ ଦେହରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଅଛି। ସେଉଁଠାରେ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ; ସେଉଁଠାରେ ମହାପୁଣ୍ୟ ରହିଛି। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ହତ୍ୟା ଦୂର ହୁଏ; ସ୍ୟାମନ୍ତପଞ୍ଚକ ଅଛି, ମହାପାପ ଦୂର କରେ। ବାରାଣସୀ ଦେଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱନାଥ ନିବାସ କରନ୍ତି, ତାରକ ମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଏ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ସୂଚିତ କରେ। ଯେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଥିବା ଲୋକ—କୀଟ, ପ୍ରାଣୀ, ଦେବତାମାନେ—ତାଙ୍କର କର୍ମ ଫଳ ମୁକ୍ତି ପାଇ, ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କୈଳାସକୁ ଯାଆନ୍ତି। ମଣିକର୍ଣିକା ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ନଦୀ ଉତ୍ତରକୁ ବହେ; ଏଠାରେ ପାପୀ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ବନ୍ଧନ କାଟି ଦେଉଛନ୍ତି। କପର୍ଦିନଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀ, ସର୍ପ ଭୂଷଣ ପିନ୍ଧି, ହାଥୀ ଚମଡ଼ ପିନ୍ଧି, ଦୁଃଖ ନାହିଁ ଏଠାରେ ରହନ୍ତି। କାଳଭୈରବ ମାତ୍ର ଯମଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଚାଲାନ୍ତି, ଯମ ଲୋକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ହେଉଛି କାଶୀ, ଯେଉଁଠାରେ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱର ଚିହ୍ନ ଅଛି; ମୁଁ ଅନେକ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଛି। କିନ୍ତୁ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ମୁଁ ନୀଳ ପାହାଡରେ ଦେଖିଲି—ଉପରି ରହୁଥିବା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ତୁମେ ଶୁଣ, ନୀଳ ପାହାଡରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ଲୋକ ଶାଶ୍ୱତ ବ୍ରହ୍ମ ପାଇଁ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରେ ଘୁଡ଼ିଘୁଡ଼ି ନୀଳ ପାହାଡକୁ ଯାଇଥିଲି, ଯେଉଁଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାର ଅନେକ ଥର ଧୋଇଯାଏ। ପାହାଡର ଶିଖରରେ ମୁଁ ଭିଲ୍ଲମାନେ ଦେଖିଲି, ତାଙ୍କ ହାତରେ ଧନୁଷ, ଚାରି ହାତ, ତାଙ୍କର ଶ୍ରମ ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଖାଇବା ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହେଉଥିଲା। ତେବେ ମୋ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା: ଏହି ଚାରି ହାତ ଧନୁଷଧାରୀ ଲୋକ କଣ ମାନବ ତ? ଏମିତି ରୂପ ଭୈକୁଣ୍ଠର ନିବାସୀମାନେ ପାଇଥିବା ଦେଖିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଭିଲ୍ଲମାନେ କିପରି ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ରୂପ ପାଇଛନ୍ତି? ତାଙ୍କର ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ, ପଦ୍ମ ଚମକୁଥିଲା; ତାଙ୍କର ଦେହ ଜଙ୍ଗଲ ଫୁଲର ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା, ଏହି ଦେଖି ମୁଁ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭକ୍ତ ଭାବିଲି। ମୋ ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଥିଲା, ତେଣୁ ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, “ତମେ କିଏ? କିପରି ଏହି ଚାରି ହାତ ରୂପ ପାଇଛ?” ତେବେ ସେମାନେ ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ପିଣ୍ଡ ଦାନର ଅଦ୍ଭୁତ ମହିମା ଜାଣିନାହିଁ।” ମୁଁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲି, “ପିଣ୍ଡ କ’ଣ? କିଏକୁ ଦିଆଯାଏ? ମୋତେ କହ, ଧର୍ମିକ ଚାରି ହାତ ଲୋକମାନେ।” ତେବେ ସେମାନେ ମୋତେ ସବୁ କଥା କହିଲେ, କିପରି ଏହି ଚାରି ହାତ ରୂପ ମିଳିଲା। କିରାତମାନେ କହିଲେ, “ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଆମ କଥା ଶୁଣ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥୁକ ନାମକ ଏକ ଶିଶୁ ଥିଲା, ସେ ସଦା ଜାମୁ ଫଳ ଖାଇ ଖେଳୁଥିଲା। ଏକ ଦିନ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ ସେ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପାହାଡ ଶିଖରକୁ ଚଡ଼ିଗଲା, ଚାରିପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଶିଶୁମାନେ ଥିଲେ। ସେଉଁଠାରେ ଆମେ ଦେଖିଲୁ ଦେବମାନଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ ମନ୍ଦିର, ଗରୁଡ ପାହାଡର ମଣି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ସୁନା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି। ତାହାର ଆଲୋକ ଘନ ଅନ୍ଧାରକୁ ପାର କରୁଥିଲା, ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲୁ: ‘ଏହା କି? କିଏର ଘର?’ ସେ ଭାବିଲେ, ‘ମୁଁ ଯାଇ ଦେଖିବି—ଏହି ମହା ନିବାସ କ’ଣ?’ ସେ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭାଗ୍ୟବଶତଃ। ଏଠାରେ ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଦେବ ଓ ଦାନବ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ମୁକୁଟ, ହାର, ବାହୁବଳୟ, ଚେଷ୍ଟ ଭୂଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର କାନରେ ଦୁଇଟି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଓ ନିର୍ମଳ କୁଣ୍ଡଳ ଥିଲା, ଲୋଟସ ପାଦରେ ଶୁଭ ତୁଳସୀ ପତ୍ର ରହିଥିଲା, ମଧୁମକ୍ଷିକା ତାହାର ଗନ୍ଧରେ ମତ୍ତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କ ସହ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ଧନୁଷ, ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରିଥିବା ରୂପ ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ତାଙ୍କର ପଦ ନାରଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। କିଏ ଗାଇଉଥିଲେ, କିଏ ନାଚୁଥିଲେ, କିଏ ଅଦ୍ଭୁତ ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିଲେ, ଏହା ମହାରାଜଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ପୂଜା କରେ। ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋ ହୃଦୟ ଏଠାରେ ଭରିଗଲା; ଦେବମାନେ ଧୂପ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କଲେ। ଶ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରି, ଦୀପ ଦେଉଥିଲେ; ତାପରେ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଦୟା ଦେଖି ଭକ୍ତିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ। ମହାଭାଗ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ମିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତି ମିଳିଲା, ଯାହା ଦେବ ଓ ମାନବ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। ସେଉଁଠାରେ ଖାଇଲା, ଏବଂ ମହିମାମୟ ରୂପ ଦେଖି, ସେ ଚାରି ହାତ ରୂପ ପାଇଲା, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ।