ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପିତା ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ, ଦେମାନ୍ତର ଚାକ୍ରର ରାଜା, ଦୁନିଆରେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଶାସକ ଭାବରେ ନିଜକୁ ଘୋଷଣା କଲେ। ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏହି କଷ୍ଟଦାୟକ ଶତ୍ରୁକୁ ଛାଡିଦେବାକୁ କହିଲେ। ଅଥବା, ଶଙ୍କର—ରୁଦ୍ର ଦେବ, ଜଗତର ଶିକ୍ଷକ, ଦେମାନ୍ତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶିବ ଯିଏ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥାଏ—ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ କହିଲେ। ପଶୁପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଯାଇଥିବା ପଥରେ, ଦେମାନ୍ତର ପୂଜା ଅନୁଯାୟୀ ଭସ୍ମରେ ତିନି ରେଖା ଲଗାଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଗଲା। ଏହିପରେ, ଦେମାନ୍ତର ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦେମାନ୍ତର ପୂଜାରିମାନେ କହିଲେ—"ଏହା ହେଉ, ଭାଗ୍ୟବାନ, ତୁମ ପିତାଙ୍କ କଥା ଅନୁସର। କୈଟଭଙ୍କୁ ମାରିଥିବା ଶତ୍ରୁକୁ ଛାଡି, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର।" "ରୁଦ୍ର ଠାରୁ ବଡ଼ ଦେବତା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ; ସେ ମାନବମାନେ ସମସ୍ତକୁ ଦେଇଥାଏ। ତୁମ ପିତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ କୃପାରେ ଏକ ଲୋର୍ଡ ହୋଇଥିଲେ।" ପୂଜାରିମାନେ ଏହି କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଏହି କଥା ଶୁଣିଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ, "ଆହା, କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ, ଯାଙ୍କ ମାୟା ଦୁନିଆକୁ ଭ୍ରମିତ କରିଛି! ବେଦାନ୍ତରେ ନିପୁଣ ଲୋକମାନେ ସମସ୍ତଠାରେ ସମ୍ମାନିତ।" "ଏହି ଭ୍ରମ ଓ ମଦରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି କଥା କହନ୍ତି। ନାରାୟଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ; ତାଙ୍କର ଏସେନ୍ସ ନାରାୟଣ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ।" "ନାରାୟଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧ୍ୟାନର ବିଷୟ; ଧ୍ୟାନ ନାରାୟଣ ନିଜେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ସେ ଚିରନ୍ତନ, ଶୁଭ, ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆଶ୍ରୟ।" "ବାସୁଦେବ, ଚିରନ୍ତନ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ; ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଆଧାର କରିଛି।" "ସେ ଚିରନ୍ତନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଆକୃତି, ପଦ୍ମ ସମାନ ଚକ୍ଷୁ, ଶ୍ରୀ ଓ ଭୂମିର ଲୋର୍ଡ, ଶାନ୍ତ, ପବିତ୍ର, ନିର୍ମଳ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା।" "ସୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଶିବ—ଏହି ଦୁଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା—ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଅନୁସରି, ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରନ୍ତି।" "ତାଙ୍କର ଭୟରେ ପବନ ବହେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଭୟରେ ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ମୃତ୍ୟୁ—ପଞ୍ଚମ—ଚଳିଥାଏ।" "ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ କେବଳ ଏକ ଦିବ୍ୟ ହରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବତା ନାରାୟଣ ଥିଲେ; ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଈଶାନ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୌଣସି ଥିଲେ ନାହିଁ।" "ସ୍ୱର୍ଗ, ପୃଥିବୀ, ତାରା, ଦିବ୍ୟ ଜନ, କୌଣସି ଥିଲେ ନାହିଁ; ଋଷିମାନେ ସଦା ଏହି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆବାସକୁ ଦେଖନ୍ତି।" "ଏହିପରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ, ଉପନିଷଦ୍ର ଅର୍ଥକୁ ଛାଡି, କାମ, ଲୋଭ କିମ୍ବା ଭୟରେ, ତୁମେ ମୋ ସାମ୍ନାରେ କଣ କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" "ସମସ୍ତଙ୍କର ରକ୍ଷକ, ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହରିଙ୍କୁ ଛାଡି, କିମ୍ବା ମିଥ୍ୟା ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ମୁଁ କିପରି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବି?" "ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପତି, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ଅନନ୍ତ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ, ନୀଳ ପଦ୍ମ ପତ୍ର ସମାନ କଳା, ପଦ୍ମ ପତ୍ର ସମାନ ଆଖି—" "ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଚେଷ୍ଟ, ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସଦା ଯୁବ, ସମସ୍ତଙ୍କର ଲୋର୍ଡ, ଚିରନ୍ତନ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଦେଇଥିବା—" "ସନକ ଆଦି ମହାତ୍ମା ଯୋଗୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି; ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି।" "ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କର କେବଳ ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ—ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ବରୁଣ, ଯମ, ସୋମ, କୁବେର—ଦେଖାଯାଏ।" "ତାଙ୍କ ନାମକୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ, ଅପରାଧୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତି ପାଇଥାଏ—ଏହି ମୁକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।" "ସେ ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ, ଶ୍ରୀଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ସଦା ଦେବମାନେ ପାଇଁ; ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଏକା ଉପାସନା କରିବି, ଅବ୍ୟୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ।" "ମୁଁ ସହଜରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆବାସକୁ ପାଇଁ।" ଏହି କଥା ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ, ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏହି କଥା ଶୁଣି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ଭରିଗଲେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଗ୍ନି ସମାନ ଜ୍ୱଳିଲେ, ଦେମାନ୍ତର ଦିଗରେ ଚାଲି, ରୋଷରେ ମତି ହରାଇ କହିଲେ— "ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟକୁ, ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ମାର; ସେ ଶତ୍ରୁ ପୂଜାରେ ଲିନ।" "ଯଦି ହରି ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଛି, ତେବେ ଆଜି ମୁଁ ହରିଙ୍କର ଏହି ରକ୍ଷାର ଫଳ ଦେଖିବି।" ରୁଦ୍ର କହିଲେ: ଏହା ପରେ, ଦେମାନ୍ତରମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ଦେମାନ୍ତର ରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଘେରି ନେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ମଧ୍ୟ, ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପ୍ବର୍ତ୍ତ ସମାନ ଦୃଢ଼ ହୋଇ ଦଉଡ଼ିଲେ। ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି, ଅଣ୍ଡା, ଶୁଳ, ତିର ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ କଲେ; ତଥାପି ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଶରୀର, ହରିଙ୍କ ସ୍ମରଣର ଆଶୀର୍ବାଦରେ, ଅକ୍ଷତ ରହିଲା। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଅଭେଦ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଭାଳା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ପଡ଼ି, ନୀଳ ପଦ୍ମର ପତ୍ର ଭଳି ଭୂମିରେ ଝରିଗଲା; ଦେମାନ୍ତରମାନେ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏପରି ମହାତ୍ମା ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୁତ୍ରକୁ ଦେଖି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ନିର୍ବ୍ବାକ ହୋଇ ଦେମାନ୍ତର ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଉଡ଼ିଲେ। ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ରୋଷରେ ଭରି, ଦେମାନ୍ତର ରାଜା ଏବେ ସମସ୍ତ ବିଷ ନାଗମାନେକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ। ସେ ବିଷ ନାଗମାନେ, ବସୁକି ଆଗୁଆ ହୋଇ, ରୋଷରେ "ତାଙ୍କୁ ଖାଇ ଦିଅ!" ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେମାନେ ଭୟଙ୍କର ମୁଖ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, ବିଷ ଦ୍ୱାରା ଦଉଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ, ତାଙ୍କର ବିଷ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇଗଲା, ଦାନ୍ତ ଭଙ୍ଗିଗଲା, ସେମାନେ ପବନ ଖାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ; ବେନତେୟଙ୍କର ହଜାର ଆକ୍ରମଣରେ ତାଙ୍କ ଶରୀର ହତବ୍ୟଥା ହୋଇଗଲା।