ଆଜି ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ ମିଳିଛି, ଆଜି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଇଛି, କାରଣ ମୁଁ ଆଜି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବି, ଯାହାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଚରଣ ଧୂଳିରେ ମୁଁ ମୋର ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ତାଙ୍କର ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣି ମୋର ଜିହ୍ବାକୁ ପବିତ୍ର କରେ। ଏହିପରି ରାମଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ମରଣରେ ଆନ୍ଦୋଳିତ ହୋଇ, ପ୍ରେମରେ ଭିଜି, ଗଳା ଆବେଗରେ ଚାପିଗଲା, ଚକୁ ଜଳରେ ଭିଜିଗଲା, ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ—“ହେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମର ମୂର୍ତି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ, ମୋତେ ସଂସାର ର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କର।” ଏପରି କହି, ଚକୁ ଜଳରେ ଭରିଗଲା, ସାଧୁମାନଙ୍କ ସମ୍ନା ରେ, ସେ ବାହ୍ୟ ଜଗତକୁ ଦେଖି ନପାରିଲେ, ନିଜ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ହେଇଗଲେ। ସେତେବେଳେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସାଧୁଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ଗୁରୁ, ହେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀର ମୁଖ୍ୟ, ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ଧୂଳିରେ ପବିତ୍ର ହୋଇ, ଏହି ବିଧି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ କରନ୍ତୁ।” ଯଦି ରଘୁପତିଙ୍କ ମହାଭାଗ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ମନରେ ଅଛି, ତେବେ ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ, ଏଠାରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ପରିବାର ଓ ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳରେ ଘିରି, ଚ୍ୟବନ ଆନନ୍ଦର ହ୍ରଦୟରେ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ହନୁମାନ ରାମଭକ୍ତ ସାଧୁଙ୍କୁ ପଦଯାତ୍ରା କରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ବିନୟପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କହିଲେ—“ହେ ମହାରାଜ, ଯଦି ଆପଣ ଏହି ରାମଭକ୍ତ ସାଧୁଙ୍କର ମହାତ୍ମ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବେ, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମୋ ସହରକୁ ନେଇଯିବି।” ହନୁମାନଙ୍କ ଏହି ଉଚ୍ଚ କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ—“ଯାଉ, ସାଧୁଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ନେଇଆ।” ହନୁମାନ ବାୟୁ ସମାନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ, ସାଧୁଙ୍କୁ ନିଜ ପିଠରେ ବସାଇ, ତାଙ୍କ ପରିବାର ସହିତ ଆକାଶ ମାନେ ଉଡି ଆଣିଲେ। ସାଧୁଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ରାମ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆନନ୍ଦରେ ଭରି, ଆଗ୍ରହ ପୂର୍ବକ ପାଦ୍ୟ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ସ୍ନେହରେ ଭିଜି, ସ୍ୱାଗତ କରିଲେ। “ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଧନ୍ୟ ହେଲି, ମୋ ଯଜ୍ଞ୍ୟ ପବିତ୍ର ହେଲା, ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚ୍ୟବନ ମୁନି, ପ୍ରେମରେ ଶରୀର ଭରିଗଲା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ସାହିତ ହେଇ କହିଲେ—“ହେ ରାଜା, ଆପଣ ଧର୍ମର ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଅଗ୍ନିପୂଜା ସଠିକ୍, ଏହା ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଦେବତା ପାଇଁ ଉଚିତ।” ତାପରେ ଶେଷ କହିଲେ—ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ଅସୀମ ଶକ୍ତି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପୂଜିତ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ତପସ୍ୟା କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ। “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦେଖନ୍ତୁ, ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି—ସେ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦୁର୍ଲଭ ଦିବ୍ୟ ବିମାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଦେଲେ। ଏହି ଶୁଧ୍ଧ ମନ ରୁ ସାଧୁମାନେ ଯେଉଁ ଉପଭୋଗ ଲାଭ କରନ୍ତି, ସେହି ଉପଭୋଗ କ୍ଷୀଣ ତପସ୍ୟା ବିନା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଚାହନ୍ତି ନାହିଁ।” ଏପରି ଚିନ୍ତା କରି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଚ୍ୟବନଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ଜଳପାନ କରି, ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କଲେ। ଅଶ୍ଵ ପୟୋଷ୍ଣୀ ନଦୀର ପବିତ୍ର ଜଳ ପିଲା, ପିଇ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢିଗଲା। ଏହି ବିଦାୟ ଦେଖି, ସେନାମାନେ ପଛରେ ଅନୁସରଣ କଲେ—କିଏ ହାତୀରେ, କିଏ ପଦାଟୀ, କିଏ ରଥରେ, କିଏ ଅଶ୍ଵରେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ବିଶିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୁମତି ସହିତ, ଅଶ୍ଵ ଯୁକ୍ତ ରଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଅଶ୍ଵନଗରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାଜା ବିମଳାଖ୍ୟଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ରତ୍ନାଟଟ ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରିଥିଲେ। ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ରଘୁନାଥ ଓ ଅଶ୍ଵ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଜାଣିଲେ ଯେ ସେ ସମସ୍ତ ଯୋଧାମାନେ ସହିତ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି। ତାପରେ ସପ୍ତତି ଚନ୍ଦ୍ରବର୍ଣ୍ଣୀ ହାତୀ, ଦଶ ହଜାର ଅଶ୍ଵ ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ସହିତ, ହଜାର ଯୋଧା ସହିତ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ; ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ସମସ୍ତ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ। ସମସ୍ତ ଧନ, ରତ୍ନ, ରାଜ୍ୟ ଦେଇ, ରାଜା ପ୍ରସ୍ଥାନ କରି କହିଲେ—“ମୁଁ କଣ କରିବି?” ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ନମସ୍କାର କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପୁତ୍ର ସହିତ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଗଲେ, ସେନାର ଧନୁର୍ଧରମାନେ ଘିରି ଥିଲେ। ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନାମ ଶୁଣି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଏ, ସେମାନେ ନମସ୍କାର କରି, ମହା ଧନ ଓ ରତ୍ନ ଦେଇଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଆନନ୍ଦରେ ସେନା ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ, ଅଶ୍ଵମାନେ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଏପରି ଚାଲି, ସେ ଏକ ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ଦେଖିଲେ, ଯାହା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପାରେ ଶୋଭିତ, ଚତୁର୍ଦ୍ଧାର ଚତୁର୍ଦ୍ଧାର ଉତ୍ତମ ତଳ ଦେଖାଉଥିଲା। ପାହାଡ଼ର ଝରଣା ଶବ୍ଦ, ଭୂମିରେ ବିଭିନ୍ନ ଖଣିଜ, ଗେରୁଆ ଓ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ତାର ଚମକ, ଲାକ ରଙ୍ଗରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏଠି ସିଦ୍ଧମାନେ, ନିର୍ଭୟ ତରୁଣୀମାନେ ଖେଳ କରନ୍ତି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା ଓ ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ଖେଳ କରନ୍ତି। ଗଙ୍ଗା ତରଙ୍ଗର ଛୁଆଁ, ସୁମଧୁର ପବନରେ ଶୀତଳ, ବୀଣା, ହଂସ, ତୁଆରି ର ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସୁମତିଙ୍କୁ କହିଲେ, ମନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରିଗଲା— “ଏହି ବଡ଼ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାହାଡ଼ କଣ? ଏହାର ବିଶାଳ ରୂପା ତଳ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚମକୁଛି। ଏହା ଦେବମାନେର ନିବାସ କି, ଦେବମାନେ ଖେଳ କରିବା ସ୍ଥାନ କି? ଏହାର ଚମକ ମୋ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛି।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୁମତି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଭକ୍ତି ଭରି କହିଲେ— “ହେ ରାଜା, ଏହି ପାହାଡ଼ ଆପଣଙ୍କ ସମ୍ନା ରେ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣରେ ଚମକୁଛି, ଚାରିପାଖରେ ମହା ଶିଖର ଓ କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ଶିଖରରେ ଶୋଭିତ। ଅପରାଧୀ, ପରସ୍ତ୍ରୀରେ ଆସକ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁର ଗୁଣ କୁ ମାନ୍ୟ ନକରିଥିବା ନିମ୍ନ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହି ପାହାଡ଼ ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।