ଏହି କଥାରେ ଏହିପରି ଘଟଣା ଘଟିଲା—ଭବିଷ୍ୟତରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିବେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହିତ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଜ୍ୱଳ ହେବ। ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଇ ଶତୃଘ୍ନ, ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କ ନାଶକ, ସେହି ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଏଠାକୁ ଆସିବେ। ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ଦେଇଦେବା। ଏହା ପରେ, ତୁମେ ତୁମ ନିଜ ସେନା ଓ ଶୂର ବାଣଧାରୀ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ରାଜ୍ୟ କରିବା। ଏହା ପରେ, ହେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଭ୍ରମଣ କରିବା। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ରାମଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେହି ରାମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ତୁମେ ସେ ଦୁର୍ଲଭ ମୋକ୍ଷକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା, ଯାହା ଯୋଗୀମାନେ ବଡ଼ ଚେଷ୍ଟାରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ଏଠାକୁ ଆସୁନାହିଁ। ପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଉଠାଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମକୁ ନେଇଯିବି। ଏପରି କହି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି, ସେ ଦେବୀ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ସୁମଦା ତା’ପରେ ଅହିଚ୍ଛତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁମାନେଙ୍କୁ ବଧ କରି ରାଜା ହେଲେ। ଏହି ରାଜା, ଯଦିଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଓ ବଡ଼ ସେନା ଥିଲେ, ତଥାପି ସେ ତୁମ ଅଶ୍ୱକୁ ଧରିବେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ମହାମାୟାର କଳା ଜାଣନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଣିବେ ଯେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଯଜ୍ଞାଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ସହରକୁ ଆସିଛି ଏବଂ ତୁମେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସମସ୍ତ ବଡ଼ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଅଛ, ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମକୁ ଦେବେ; ଏହି ସମୟରେ ଏହା ସବୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହିମାର କାରଣରେ ହେଉଛି। ଶେଷ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସୁମଦା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ବିଶିଷ୍ଟ ଘଟଣା ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ‘ଅତି ଉତ୍ତମ! ଅତି ଉତ୍ତମ!’ ବୋଲି କହିଲେ। ଅହିଚ୍ଛତ୍ରର ଏହି ରାଜା ସମସ୍ତ ଅନୁଗାମୀ ଓ ବହୁତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ଆପଣଙ୍କ ସଭାରେ ଆନନ୍ଦରେ ବସିଥିଲେ। ବେଦ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଧନୀ ବ୍ୟାପାରୀ ଓ ରାଜାମାନେ ଯଦିଓ ଭୟରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁମଦାଙ୍କୁ ସେବନ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ବେଦ ଓ ନ୍ୟାୟରେ ପାରଙ୍ଗତ, ସେ ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି, କାରଣ ସେ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଏକମାତ୍ର ରକ୍ଷକ। ଏହି ସମୟରେ, କେହି ରାଜାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କହିଲେ, ‘ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଚିହ୍ନିତ ଖୁରବାଳି ଅଶ୍ୱ କାହାର ଆମେ ଜାଣୁନାହିଁ।’ ଏହା ଶୁଣି, ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ସେବକଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ପଠାଇଲେ, ‘ଏହି ମୋ ସହର ନିକଟ ଅଶ୍ୱ କାହାର ତାହା ଜାଣି ଆସ।’ ସେବକ ଯାଇ ସମସ୍ତ ଘଟଣା ଆରମ୍ଭରୁ ଜାଣି, ରାଜାଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଲେ। ଏହା ଶୁଣି ଯେ ଏହି ରାଘବଙ୍କ ଅଶ୍ୱ, ସେ ବିବେକି ରାଜା ସଦା ରାଘବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—‘ମୋ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା, ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଓ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ଘରେ ଶୁଭ ତୋରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୋଭା ସଜାଣ କରନ୍ତୁ। ହଜାର ହଜାର ସୁନ୍ଦର ଅଳଙ୍କୃତ କନ୍ୟାମାନେ ହାତୀ ଚଢ଼ି ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସ୍ବାଗତ କରିବାକୁ ଯାଆନ୍ତୁ।’ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦେଇ ରାଜା ନିଜେ ପୁଅ, ନାତି, ରାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଗାମୀଙ୍କ ସହିତ ବାହାରିଲେ। ଶତୃଘ୍ନ ବଡ଼ମନ୍ତ୍ରୀ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଦ୍ଧା, ପୁଷ୍କଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ବୀର ରାଜା ସୁମଦାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଥିବା ଯୋଦ୍ଧା, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାରଙ୍ଗତ ପଦାତି, ଶୋଭାମାନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା ବୀରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ମହାରାଜ ସୁମଦା ଆସି ଆନନ୍ଦରେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଓ କହିଲେ, ‘ମୁଁ ଧନ୍ୟ, ମୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ, ମୋ ସମ୍ମାନ ହେଲା। ଏହି ରତ୍ନ, ମୁକ୍ତା ଓ ଅପାର ଧନ-ସମ୍ପଦରେ ଭରିଥିବା ରାଜ୍ୟକୁ ଏବେ ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।’ ‘ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଏହି ଅଶ୍ୱ ଆସିବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲି, ଯାହା କାମାକ୍ଷା ପୂର୍ବରୁ ଭବିଷ୍ୟଦ୍ବାଣୀ କରିଥିଲେ, ଏବେ ସେହି ଘଟଣା ପୂରଣ ହେଲା। ମୋ ସହର ଦେଖ, ମୋ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କର, ମୋ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁଳକୁ ପବିତ୍ର କର, ହେ ରାମବଂଶୀ ରାଜା।’ ଏପରି କହି, ରାଜା ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହାତୀ ଆଣିଲେ, ତା’ପରେ ପୁଷ୍କଳଙ୍କୁ ଚଢ଼ାଇଲେ, ଏବଂ ନିଜେ ଚଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେ ସମୟରେ ଢୋଳ, ଝାଞ୍ଜ, ଶଙ୍ଖ, ବୀଣା ଓ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବାଦ୍ୟର ଧ୍ୱନି ଆନନ୍ଦ ଭରି ଆକାଶ ମୁହଁ ହେଲା। ସେଠାରେ ସମସ୍ତ କନ୍ୟାମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଯେଉଁ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ସେବନ କରନ୍ତି, ସେହି ମହାରାଜଙ୍କୁ ହାତୀ ଉପରେ ଦଢ଼ି, ମୁକ୍ତାମାଳା ଧାରଣ କରି, ପାରମ୍ପରିକ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ। ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ଶହରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଲେ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଆଦର କଲେ, ତୋରଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୋଭାରେ ଶୁଭିତ ଘରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଅଶ୍ୱ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ସେନା ସହିତ ଶତୃଘ୍ନକୁ ରାଜା ନେଇ ରାଜପାଳିସକୁ ନେଲେ। ଏଠାରେ ସେ ରାଘବଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ, ସମସ୍ତ କିଛି ବୁଦ୍ଧିମାନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ତା’ପରେ ଶେଷ କହିଲେ—ସେ ରାଜା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ପାଇ ଖୁସି ହେଲେ, ଏବଂ ରାଘବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥା ଶୁଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ହେଲେ। ସୁମଦା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—‘ରାମ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୁକୁଟମଣି, କୁଶଳରେ ଅଛନ୍ତି କି? ସେ ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୋ ପାଇଁ କୃପାଦାତା। ଏଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଧନ୍ୟ, ଯେମାନେ ରାଘବଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ଚିରକାଳ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ମୋ ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି, ବଂଶ ଓ ଭୂମିର ଧନ ଏବେ ସଫଳ ହେଲା। ମୋ ଇଚ୍ଛା ଶେଷ ହେବାରେ, ପୂର୍ବରୁ ମୋପରେ କୃପା ହୋଇଥିଲା; ଏବେ ମୁଁ ପରିବାର ସହିତ ରାଘବଙ୍କ ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖିବି।’ ଏପରି କହି, ସୁମଦା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କ ଗୁଣର ଉତ୍କର୍ଷ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କଥା କହିଦେଲେ। ସେଠାରେ ତିନି ରାତି ରହି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଶତୃଘ୍ନ ରାଜା ସହିତ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଏହି କଥା ଜାଣି, ସୁମଦା ଦ୍ରୁତ ନିଜ ପୁଅକୁ ସିଂହାସନରେ ବସାଇଲେ, ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶତୃଘ୍ନ ଓ ପୁଷ୍କଳଙ୍କ ସମ୍ମତି ନେଲେ।