କାମଦେବ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଏହି ସୁମଦା ତୁମର ଦାସ—ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏହି ଛୋଟ ତପସ୍ୟା କ’ଣ? ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଛି; ତେଣୁ ସୁମଦାଙ୍କ ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ମୋ ପାଇଁ କିଛି କଷ୍ଟର ନୁହେଁ।” ସେ ଆଉ କହିଲେ, “ମୋ ତୀରର ପ୍ରଭାବରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଏକଦିନ ତାରାମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ତୁମେ ଆହଲ୍ୟାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମେନକାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ମୁଁ ତୁମର ସେବକ ଥିବା ସମୟରେ ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ର; ମୁଁ ସୁମଦାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବି—ତୁମେ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର, ଶତ୍ରୁନାଶକ।” ଏପରି କହି, କାମଦେବ ତାଙ୍କ ସହଚର ବସନ୍ତ ଓ ଅନେକ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ହେମକୁଟ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ। ବସନ୍ତ ଶୀଘ୍ର ତଳେ ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ଫୁଲ ଓ ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ଆକାଶ ମଧ୍ୟରେ କୋଇଲି ଓ ମଧୁମକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରବି ଭରିଗଲା। କୃତମାଳା ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲବଙ୍ଗ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧରେ ଏକ ଶିତଳ ଦକ୍ଷିଣ ପବନ ବହୁଥିଲା। ଏପରି ମନୋହର ଉଦ୍ୟାନରେ, ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରମ୍ଭା, ତାଙ୍କ ସହଯୋଗିନୀମାନେ ସହିତ ସୁମଦାଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଠାରେ ସେ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ୱର କିନ୍ନରମାନଙ୍କ ଗୀତରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ବିଭିନ୍ନ ବାଦ୍ୟ ଯେପରିକି ମୃଦଙ୍ଗ ଓ ପଣବ ଖେଳିବାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଥିଲେ। ସେଇ ଗୀତ ଶୁଣି, ରାଜା ସୁମଦା ବସନ୍ତ ଓ ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧୁର ରବି ଶୁଣି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚକିତ ହେଲେ। ରାଜାଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ ଦେଖି, କାମଦେବ ତନ୍ତ୍ରାବଳୀ ଫୁଲ ଧନୁଷ୍ୟ ତିଆରି କରି, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଦଢ଼ି ଦଢ଼ି ଦାଉଡ଼ିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ଅପ୍ସରା ରାଜାଙ୍କ ପାଦ ମର୍ମର କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଚଞ୍ଚଳ ଇଙ୍ଗিতରେ ଭରିଥିଲା; ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଥିଲେ, ଆଉ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ନୃତ୍ୟର ଅଳିଙ୍ଗନ ଭାବରେ ଅଙ୍ଗଚଳା କରୁଥିଲେ। ଏପରି ଅପ୍ସରାମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ସମୟରେ, ରାଜାଙ୍କ ମନ କାମନାରେ ବିକଳ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ସେ ଅନ୍ତଃକରଣର ମାଲିକ ଥିଲେ, ଭାବିଲେ—“ଏହି ଅପ୍ସରାମାନେ ମୋର ତପସ୍ୟାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠାଯାଇଛନ୍ତି; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।” ଏପରି ଭାବି, ସେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ତୁମେ କିଏ? କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? କ’ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?” ସେଉଁଠି ଅପ୍ସରାମାନେ କହିଲେ, “ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଯେଉଁମାନେ ଦୀର୍ଘ ତପସ୍ୟାରେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ, ସେମାନେ ଆଜି ମୋ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହେଇଛନ୍ତି, ଏହା ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳ।” ଏହିପରି ସୁମଦାଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶୁଣି, ଶେଷ ଓଁଠରେ କହିଲେ—ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟାର ଧନ ସୁମଦାଙ୍କ ଦେଖି, ରମ୍ଭା ନେତୃତ୍ୱ ଦେଉଥିବା ଅପ୍ସରାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ତୁମ ତପସ୍ୟାରେ ଆମେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ, ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛୁ; ଆମର ଯୌବନର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର, ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ଏହି ଘୃତାଚୀ, ସୁଭାଗ୍ୟଶାଳି, କମଳା ଚମ୍ପକ ଫୁଲ ଭଳି ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, କପୁର ଗନ୍ଧରେ ଭରିଆ; ତାଙ୍କ ଠୋଠର ଅମୃତ ଉପଭୋଗ କର। ଏହି ଶୁଭାଗ୍ୟବତୀ, ମନୋହର ଚଳନ, ଆକର୍ଷକ ଅଙ୍ଗ, ଭରିଆ ଓ ଦୃଢ଼ ଉରସ୍ଥଳ ଥିବା ନାରୀ, ତୁମ ବଡ଼ ପୁଣ୍ୟରେ ଆସିଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଉପଭୋଗ କର, ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ। ମୋତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଅଙ୍ଗଲଗାଅ, ଅମୂଲ୍ୟ ଆଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ମୋ ଛାତି ମନ୍ଦାର ମାଳାରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବିଭିନ୍ନ କଳା ଓ କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମର ସଂଯୋଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ମୋ ମୁଁହର ଅମୃତ ପିଉ, ମୋ ସହ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼, ଅନେକ ପୁଣ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ସୁମେରୁ ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ପହଞ୍ଚ, ତୁମ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କର। ଯୁବତୀ ଓ ରୂପସ୍ୱିନୀ ତିଲୋତ୍ତମା ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶୀତଳ ବସ୍ତ୍ର ରଖୁନ୍ତୁ, ଦୁଇ ମୃଦୁ ପଙ୍ଖା ଗଙ୍ଗା ଧାରା ଭଳି ତୁମେ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ଡୁଙ୍ଗାଇଥାଉ। ପ୍ରଭୁ, ମନୋହର ପ୍ରେମ କଥା ଶୁଣ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା କରୁଥିବା ଅମୃତ ପିଉ, ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନେ ସହିତ ବିହାର କର।” ଏହିପରି କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ—“ଏହି ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛନ୍ତି? ମୋର ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି କି? ଏହି ବିଧ୍ନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କ’ଣ କରିବି?” ଏପରି ଚିନ୍ତାରେ ବିକଳ ହୋଇ, ସୁମଦା ଦିବ୍ୟ ନାରୀମାନେ ସମ୍ମୁଖରେ କହିଲେ, “ତୁମେ ମୋ ହୃଦୟରେ ବିଶ୍ୱମାୟା ମା’ର ରୂପେ ବସିଛ; ମୁଁ ଯାହା ଚିନ୍ତନ କରିବି, ସେ ସବୁ ତୁମ ରୂପ ଭାବି ନେଉଛି। ତୁମେ ଯେଉଁ ସ୍ଵର୍ଗୀୟ ସୁଖର କଥା କହୁଛ, ସେ ଅପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅନିଶ୍ଚିତ; ମୋର ଅରାଧ୍ୟା ମା’ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଭକ୍ତିରେ ସେବା କରେ, ସେ ମୋତେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବେ। ତାଙ୍କ ଦୟାରେ ବ୍ରହ୍ମା ସତ୍ୟଲୋକ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ ପାଇଥିଲେ; ସେ ମୋତେ ସବୁକିଛି ଦେବେ, କାରଣ ସେ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରିଥାନ୍ତି। ନନ୍ଦନ କ’ଣ? ସୁବର୍ଣ୍ଣରେ ଶୋଭିତ ପର୍ବତ କ’ଣ? ଅଳ୍ପ ପୁଣ୍ୟରେ ମିଳୁଥିବା ଅମୃତ କ’ଣ, ଯାହା ଦାନବମାନେ ପାଇ ଦୁଃଖ ପାଇଥିଲେ?” ଏହିପରି ଶୁଣି, କାମଦେବ ରାଜାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପୁଷ୍ପବାଣରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ସାଧିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି, ନୂପୁର ଶବ୍ଦ, ଅଳିଙ୍ଗନ ଓ ଆକର୍ଷକ ଚାଲି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ମନକୁ ଅସ୍ଥିର କରିପାରିଲା ନାହିଁ। ଏପରି ହୋଇ, ସୁମଦା ପୂର୍ବ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏହା ଶୁଣି, ମଘବାନ ଭୟଭିତ ହେଲେ ଓ ତାଙ୍କ ସେବା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତା’ପରେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ନିଜ କମଳପଦେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିରାଜିତ, ଦେବୀ ରାଜାଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଜୟ ଦେଖି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲେ। ପଞ୍ଚମୁଖୀ ସିଂହର ପିଠରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବସି, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ବାଣ ଧାରଣ କରି, ସଂସାରକୁ ପବିତ୍ର କରୁଥିବା ମା’ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ଦଶ ମିଲିଅନ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଭଳି ତେଜସ୍ୱି, ଧନୁଷ୍ୟ, ବାଣ, ଦୈଶିକ ରଶି ଓ ପାଶ ଧାରଣ କରି, ମା’ଙ୍କ ଦେଖି ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ସୁମଦା ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ମା’ଙ୍କୁ ବହୁବାର ଶିର ନମାଇ ଭକ୍ତିରେ ଭରିଗଲେ, ମା’ ହସି ନିଜ ଦେହକୁ ହାତରେ ସ୍ପର୍ଶ କରୁଥିଲେ।