ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତଠାରେ ବିଜୟୀ ହେଉ, ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ କରାଯିବା ଉଚିତ—ଏଭଳି କହି କାନ୍ତିମତୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମକୁ ସ୍ମରଣ କରି, “ମୁଁ ସଦା ଆପଣଙ୍କର ଦାସୀ, ମୋ ଚିତ୍ତ ଆପଣଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହିପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ,” ବୋଲି ନିବେଦନ କଲେ। ସେ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆପଣ ମୋତେ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେଉଁପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ। ମୋତେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଚାଲିଚାଲି ଦେଖିବେ—ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ କେବେ ଆପଣ ହାରିବେ ନାହିଁ। କମଳନୟନ, ଉର୍ମିଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟା ଯେମିତି ମୋତେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ଦେଖି ହସନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ମୋତେ ହାତ ଦେଇ ମାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି ଭୟଭୀତ ନାରୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧରୁ ପଳାଇଯାନ୍ତି—ଏମାନେ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ ପରାକ୍ରମୀମାନେ କେବେ ଅବସର ପାଇବେ? ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ରାଜମହିଳାମାନେ ଯେପରି ମୋତେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ହସନ୍ତି, ସେପରି ଏମାନେ ନୁହଁନ୍ତି। ଏହିପରି ହେଉ, ମହାବାହୁ, ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱର ରକ୍ଷାରେ। ସେଠାରେ ଆପଣ ସବୁଠାରେ ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବେ, ଆପଣଙ୍କ ପଛରେ ଅନ୍ୟମାନେ ରହିବେ; ଆପଣଙ୍କ ଧନୁଷର ତାଣିବାର ଶବ୍ଦ ଶତ୍ରୁମାନେ ଶୁଣି ଅତି ଭୟଭୀତ ହେବେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଆପଣଙ୍କ ଉତ୍ତୋଳିତ କମଳନିଭ କର ତଳେ ତଳୱାର ଧରିଲେ ଶତ୍ରୁସେନା ଭୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖି ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ ଭାବେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେବ। ଆପଣ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ ଏକ ମହାବଂଶ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଯାଆନ୍ତୁ, ମହାବାହୁ, ଆପଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହା ଦେଖ, ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ ଧନୁଷ ଧର; ଏହାର ଗର୍ଜନ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟଭୀତ କରେ। ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ତୁମର ତୋଳା, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବାଣ ବର୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଛି, ଯାହା ମଙ୍ଗଳ ଆଣିବ। ଏହି କଞ୍ଚନମୟ କବଚ ତୁମ ଅଙ୍ଗେ ପିନ୍ଧ; ଏହା ହୀରାର ଭାସ୍କର୍ୟ ସମାନ ଚମକେ, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରେ ଏବଂ ଦୃଢତା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ଅଲଂକୃତ ମୁକୁଟ ତୁମ ମୁଣ୍ଡରେ ପିନ୍ଧ, ଯାହା ରତ୍ନ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ପ୍ରସ୍ତରରେ ଶୋଭିତ। ଏପରି ଶୁଭ୍ର ଶବ୍ଦ କହୁଥିବା ନାୟିକା କାନ୍ତିମତୀଙ୍କୁ ଦେଖି, କମଳନୟନ ଭାରତ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ ଓ ଦୃଢ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ। ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ, “ପ୍ରିୟ, ଆପଣ ଯାହା କହିବେ ମୁଁ ତାହା କରିବି। ଆପଣ ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି, ନାୟକଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଭାବରେ ଆପଣଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ।” ଏପରିଭାବେ କାନ୍ତିମତୀ କବଚ, ମୁକୁଟ, ଧନୁଷ, ତୋଳା ଓ ତଳୱାର ଦେଲେ; ସେ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଅଲଂକାର ଧାରଣ କରି, ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଲେ; ଏହି ମହାବୀର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଚଳାଇବାରେ ଦକ୍ଷ ଥିଲେ, ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟ ଦେଖାଗଲେ। ତାଙ୍କ ଶୂରତାର ମାଳା ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭିତ ଏହି ନାୟକ କୁଙ୍କୁମ, ଅଗରୁ, ମୁଷ୍କ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଗୋଡ଼ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲର ମାଳା ପିନ୍ଧାଗଲା; ଏଠାରେ ଧର୍ମପରାୟଣ କାନ୍ତିମତୀ ପୁନିପୁନି ଆରତି କଲେ। ଏପରି ଆରତି କରି, ମୁକ୍ତା ବିକିରଣ କରି, ଅଂଶୁମାନ ନୟନରେ ଅଶ୍ରୁ ଝରାଇ, ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଶାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, “ଶୂର ଭାର୍ୟା କାନ୍ତିମତୀ, ମୋ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖିତ ହେଉନାହଁ।” “ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, ପତିପରାୟଣ ଚାରୁସ୍ମିତା,” କହି ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱନ୍ଦର ରଥରେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସହିତ ଆରୋହଣ କଲେ। ତାଙ୍କ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱାମୀ ଯିବାବେଳେ, ଭକ୍ତିମୟୀ ଭାର୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଅନିମିଷ ନୟନେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ପରେ ପ୍ରେମରେ ଭରି ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦରେ ମାଥା ନମାଇଲେ। ମାତା ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଆପଣା କୋଳରେ ବସାଇ, ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରି କହିଲେ, “ତୁମ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।” ସେ ପିତା ଭାରତ ଓ ଯଜ୍ଞଶ୍ରେଷ୍ଠ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଆପଣ, ମହାତ୍ମାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ।” ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦିତ ଆଶୀର୍ବାଦ ନେଇ, ସେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାବୀରମାନେ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ରଥ, ପଦାତି, ଶୂରବୀର, ଘୋଡ଼ା ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ; ରଘୁବଂଶର ଅଳଙ୍କାର, ମହାଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ଆନନ୍ଦରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ସେ ପଞ୍ଚାଳ, କୁରୁ, ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରୀ ବିଶାଳା ଭୂମି ମାଧ୍ୟମରେ ଯିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲା। ଏଠାରେ ଓ ସମସ୍ତଠାରେ ରଘୁବୀରଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ଶୁଣିଲେ—ଯିଏ ରାବଣ ରାକ୍ଷସକୁ ବଧ କରି ଭକ୍ତମାନେଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ପୁନି ରାମ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଅଶ୍ୱମେଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯଜ୍ଞ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଭୟରୁ ରକ୍ଷା କରି, ତାଙ୍କ ଖ୍ୟାତି ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସାର କଲେ। ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ମାଳା, ରତ୍ନ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଲେ। ସୁମତି ନାମକ, ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ରଘୁପତିଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିଚାରକ ଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ସହ ଅନେକ ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାତ୍ରା କଲେ; ରଘୁପତିଙ୍କ ତେଜରେ କେହି ଅଶ୍ୱକୁ ଧରିଲେ ନାହିଁ। ଅନେକ ଦେଶପାଳ ମହାବଳୀ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ, ପଦାତି ଓ ଚତୁରଙ୍ଗିଣୀ ସେନା ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ। ସେମାନେ ମୁକ୍ତା ଓ ମାଣିକ୍ୟ ଶୋଭିତ ବିପୁଳ ଧନ ଆଣି, ପୁନିପୁନି ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ଅଶ୍ୱର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ରାଜ୍ୟ, ଏହି ସମସ୍ତ ଧନ, ପୁତ୍ର, ଗୋ, ବନ୍ଧୁ—ସବୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର; ମୋର ନୁହଁଁ, ରଘୁବଂଶଶ୍ରେଷ୍ଠ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ଶତ୍ରୁବୀର ଦଳକୁ ନିଜ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ ସେମାନେ ସହିତ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଏପରି ଭାବେ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଅଶ୍ୱ ସହିତ, ଅନେକ ଲୋକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅହିଛତ୍ର ନଗରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।