ଶତୃଘ୍ନ ଯାତ୍ରାରେ ନିସ୍ତରେ, ତାଙ୍କର ଡାହା ହାତ କମ୍ପିଗଲା—ଏହା ଭଲ ଶୁଭ ସୂଚନା, ବିଜୟର ପୂର୍ବ ଅଙ୍କୁର। ଏହି ସମୟରେ, ପୁଷ୍କଳ ନିଜର ଶୋଭାମୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧିପୂର୍ଣ୍ଣ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଘରର ବାଲକଣୀ ଓ ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ଭରିଥିଲା, ଏହାର ମଞ୍ଚ ମାଣିକର ଆଲୋକରେ ଚମକୁଥିଲା। ସେଠାରେ ପୁଷ୍କଳ ନିଜର ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ପତିପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ, ପତିଙ୍କୁ ଦେଖି ଅଳ୍ପ ଦୃଢତା ଆସିଥିଲା, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ପଦ୍ମପରି ଶୋଭାମୟ, ତିନି କଞ୍ଚା କପୁର ମିଶା ଖିଲି ଚବାଉଥିଲେ; ତାଙ୍କର ନାକର ଅଳଙ୍କାର ଜଳଜ ମଣିରେ ତିଆରି, ହାତରେ ପଦ୍ମ ତଣ୍ଡ ପରି ବାଙ୍ଗି ରହିଥିଲା। ତାଙ୍କର ଉରୁ ଚାପି ମାଡ଼ି ପାକୁଆ ବେଲ ଫଳ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, କମରେ ନୂଆ କମରବନ୍ଧ, ତାଙ୍କର ପା ତରାଜିର ଶେଷ ପରି ନରମ, ନୂଆ ନୂଆ ଗୁଂରି ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭାମୟ—ଏପରି ଶୋଭାରେ ସେ ନିଜ ପତିକୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ଏହି ସ୍ଥିର ମନ ଥିବା ନର, ନିଜ ପ୍ରିୟାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଲେ, ଯିଏ ଭାବବିଭୋର ଶବ୍ଦରେ କଥା କହିଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ପତିଙ୍କ ଛାତିରେ ଚାପି ରହିଲା। ପୁଷ୍କଳ କହିଲେ, "ପ୍ରିୟେ, ମୁଁ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ପଛରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଉଛି, ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଅଶ୍ୱକୁ ସୁରକ୍ଷା କରିବାକୁ, ରଥ ଏବଂ ଦଳ ସହ।" "ମୁଁ ଯିବା ପରେ, ତୁମେ ମାନଙ୍କ ପାଦଦ୍ୱନ୍ଦ କରିବା, ତାଙ୍କ ପରେ ଅବଶେଷ ଖାଇବା ଏବଂ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା।" "ଲୋପାମୁଦ୍ରା ଦିଆଁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପତିନିଷ୍ଠା ପତ୍ନୀମାନେ, ତୁମେ ସେମାନେ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଦେବା; ସେମାନେ ନିଜ ତପସ୍ୟାର ଶକ୍ତିରେ ଚମକୁଥିବା।" ଏହିପରି ଶୁଣି କାନ୍ତିମତୀ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ନନ୍ନ ହସି ଅଳ୍ପ ଅଟକା ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ, "ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ବିଜୟୀ ହୁଅ; ଅଶ୍ୱ ସୁରକ୍ଷା ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ହେବା ଉଚିତ।" "ମୁଁ ତୁମର ସେବାକୁ, ତୁମ ପାଦ ଅନୁସରଣ କରିବି; ମୋ ମନ ତୁମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ଯାଏ ନାହିଁ।" "ପ୍ରିୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେତେ ଭୟଙ୍କର ହେଉ, ମୁଁ ତୁମ ହୃଦୟରେ ଏକାଗ୍ର ରହିଲେ, ତୁମ ବିଜୟ ନିଶ୍ଚିତ।" "ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଉର୍ମିଳା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ଯେପରି ଅବହେଳା କରନ୍ତି, ତେଵେ ମୋତେ ହସନ୍ତି ନାହିଁ, ବା ହାତରେ ଆଘାତ କରନ୍ତି ନାହିଁ।" "ଏହି ମହାବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭୟ କରେ—ଏପରି ନାରୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ବୀରମାନେ ପାଇଁ ସମୟ କେଉଁଠି?" "ଏହିପରି ରାଜନୀମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟମାନେ ପରି ଉଚ୍ଚ ହସନ୍ତି ନାହିଁ; ରାମଙ୍କ ଅଶ୍ୱ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏପରି ହେଉ।" "ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ପ୍ରଥମ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା; ତୁମ ପଛରେ ଅନ୍ୟମାନେ ରହିବେ; ତୁମ ବାଣର ତଣ୍ଡ ଶବ୍ଦରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିରାଟ ଶବ୍ଦରେ ଅନ୍ଧା ହେଉ।" "ତୁମର ପଦ୍ମପରି ହାତ ତରୁଆ ଧରିବାକୁ ଉଠିଲେ, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଭୟରେ ଏକାପରି ହେଉ।" "ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇଁ ତୁମେ ବଡ଼ ବଂଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା; ଉତ୍ତମ ଅସ୍ତ୍ର ଧରିବା, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।" "ଏହି ଧନୁଷ ନିଅ, ଏହା ଉତ୍ତମ ଗୁଣରେ ଶୋଭାମୟ; ଏହାର ଗର୍ଜନ ଶବ୍ଦ ଶତ୍ରୁମାନେ ଭୟ ଦେଇଥାଏ।" "ଏଠି ତୁମର ଦୁଇ କୁଏର, ଅନେକ ବାଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଦଳ ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ; ଏହିପରି ଶୁଭ ହେଉ।" "ଏହି କବଚ ତୁମ ଶୋଭାମୟ ଦେହରେ ପିନ୍ଧ; ଏହା ହୀରା ପରି ଚମକୁଥିଲା, ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିଥିଲା, ଦୃଢତା ଦେଇଥିଲା।" "ଏହି ମୁଣ୍ଡର ମୁକୁଟ ଶୋଭାମୟ, ସ୍ପଷ୍ଟ ମଣି ଓ ରତ୍ନରେ ତିଆରି; ଏହା ପିନ୍ଧ।" ଏପରି କାନ୍ତିମତୀର ଶୁଦ୍ଧ କଥା, ପଦ୍ମପରି ଚଉଁ ଦେଖି, ପୁଷ୍କଳ ଅତି ଆନନ୍ଦ ଭରା ମନରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ଦୃଢ ନିଶ୍ଚୟରେ ଉତ୍ତର କହିଲେ, "ପ୍ରିୟେ, ତୁମେ ଯାହା କହୁଛ, ମୁଁ ତାହା କରିବି; ତୁମ ନାମ ମହାବୀରଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପରି ଚମକୁ, ତୁମ ଇଚ୍ଛା ପରି।" ତାହାପରେ କାନ୍ତିମତୀ କବଚ, ମୁକୁଟ, ଧନୁଷ, କୁଏର, ତରୁଆ ଦେଲେ; ପୁଷ୍କଳ ସମସ୍ତ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଅନେକ ଭାବରେ ଚମକୁଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅତି ଶୋଭାମୟ ଦେଖାଗଲେ। ଏହି ମହାବୀର, ଶୌର୍ଯ୍ୟର ମାଳା ଓ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ରରେ ଶୋଭାମୟ, କେସର, ଅଗର, ନନ୍ଦି, ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଗନ୍ଧରେ ଅନୁଳିପ୍ତ ହେଲେ। ଅନେକ ପୁଷ୍ପମାଳା ଗୁଡିକୁ ଗଣ୍ଡରେ ଶୋଭାମୟ ହେଲେ; ଏଠାରେ, କାନ୍ତିମତୀ ପୁନିପୁନି ଆରତି କଲେ। ଅନେକ ଆରତି କରି, ପୁନିପୁନି ମୁକୁତ ଛାଡ଼ି, ଅଶ୍ରୁ ଭରି, କମ୍ପିତ ଚଉଁରେ, ସେ ନିଜ ପତିକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ। ପୁଷ୍କଳ ତାଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଲେ, "ମହାବୀରା ପତ୍ନୀ କାନ୍ତିମତୀ, ମୋ ଅଭାବରେ ଦୁଃଖ କରିବନି।" "ମୁଁ ଏବେ ଯାଉଛି, ପ୍ରଭାମୟ, ପତିନିଷ୍ଠା।" ଏହିପରି କହି, ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହ ଶୋଭାମୟ ରଥରେ ଉପରେ ଚଢ଼ିଲେ। ଉତ୍ତମ ପତି ଯାଉଥିବାବେଳେ, ପତ୍ନୀ ଅନ୍ଧିଆ ଚଉଁରେ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେ ନିଜ ପିତା ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ, ଭଲପାଇବାରେ ଭରି, ମନରେ ଆନନ୍ଦ ଭରା ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ। ମାତା ପୁତ୍ରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଗୋଦିରେ ବସାଇ, ଅଶ୍ରୁ ବର୍ଷା କରି, "ଶୁଭ ହେଉ" କହିଲେ। ସେ ନିଜ ପିତା ଭରତ ଓ ଯଜ୍ଞର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ତ୍ତା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ତୁମେ, ମହାତ୍ମା, ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର।" ମାତା ଓ ପିତାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ଶବ୍ଦରେ ଆଜ୍ଞା ଦେଇ, ସେ ଶତୃଘ୍ନଙ୍କ ଶିବିରକୁ ଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାବୀରମାନେ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେ ରଥରେ ଯୋଧାମାନେ, ପଦାତି, ମହାବୀର, ଶ୍ୱ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ରହି, ରଘୁବଂଶର ଅଳଙ୍କାର, ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ନାୟକ, ଆନନ୍ଦରେ ଯାଉଥିଲେ। ସେ ପଞ୍ଚାଳ, କୁରୁ, ଉତ୍ତର କୁରୁ, ଦଶାର୍ଣ୍ଣ, ଶ୍ରୀ ବିଶାଳ ଭୂମି ଦେଇ ଅତି ଶୋଭା ଧରି ଯାଉଥିଲେ। ସେଠା ଓ ସମସ୍ତଠାରେ, ରଘୁବିରଙ୍କ ବିରାଟ କଥା, ରାବଣ ବଧ କରି ଭକ୍ତମାନେ ରକ୍ଷା କରିଥିବା, ଶୁଣି ଲୋକମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଭରି ଥିଲେ।