ପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଭୟଙ୍କର ଭୂତବରାହ ଅବତାର ରୂପରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ହାତ ଓ ଦୃଷ୍ଟି ଧରି, ବିଶାଳ ଦାନ୍ତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ସହ ଏକ ଦାନବଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବଧ କରିଦେଲେ। ଦିତିଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ସନ୍ତାନ, ଏହି ଦାନବ, ତାଙ୍କର ବିରାଟ ଦେହ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଭୂମି ଭୂଲି ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ଭୂମିକୁ ଉଠାଇଲେ। ପରେ, ସେ ଭୂମିକୁ ଶେଷ ନାଗ ଉପରେ ରଖି ସ୍ଥିର କଲେ, ଏବଂ କୂର୍ମ ଅବତାର ରୂପେ ତାହାକୁ ଧାରଣ କଲେ। ଏ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ, ମହାବରାହ ରୂପରେ ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶରୀର ନମାଇ ଭକ୍ତି ସହିତ ସ୍ତୁତି କଲେ— "ଯଜ୍ଞସ୍ୱରୂପ ବରାହକୁ ନମସ୍କାର, ଶତବାହୁଧାରୀ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତାକୁ ନମସ୍କାର, ବିଶ୍ୱରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅବିନାଶୀ ପାଳନକାରୀ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ରୂପ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ, କ୍ଷଣ, ଘଣ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ କାଳର ରୂପ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତ ଜୀବର ଆତ୍ମା, ଋଗ୍ବେଦର ରୂପ, ଦେବତାଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସାମବେଦ ରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଓଁକାର ସ୍ୱରୂପ, ଯଜୁର୍ବେଦ, ଋଗ୍ ବେଦ ଓ ଚାରି ବେଦର ଅଭିନ୍ନ ରୂପ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସମେତ ସମସ୍ତ ଅଂଶରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଗୋବିନ୍ଦ, ଆଦି ଅନ୍ତ ହୀନ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବେଦବିଦ୍, ଏକମାତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱରୂପ, ଶ୍ରୀ ଓ ଭୂର ନାଥ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପିତାକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର।" ଏପରି ମହାବରାହ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସେମାନେ ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ। ଦେବତାମାନେ ପୂଜା କରିବା ପରେ, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିବା ଵର ଦେଲେ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ହରିଙ୍କୁ ଗୀତ ଗାଇ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମହାଋଷିମାନେ ମଧୁର ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହିପରେ ପ୍ରଭୁ ସେଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଭାତେ ଉଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ବରାହଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଁଥିବା ଭୂମି, ଶସ୍ୟ-ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ବରାହଙ୍କର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଲା। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ନରସିଂହ ଅବତାର କଥା କହିବି, ମୁଖକାନ୍ତିମୟେ ଦେବୀ, ଶୁଣ। ଏହିପରି ମହାପଦ୍ମପୁରାଣର ଉତ୍ତରଖଣ୍ଡରେ, ଏହି ୫୫,୦୦୦ ଶ୍ଳୋକର ସଂହିତାର ୨୩୭ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ, "ବରାହ ଅବତାର କଥା" ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି। ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ପରେ, ରୁଦ୍ର କହିଲେ— ତାଙ୍କର ଭାଇ ବଧ ହେବାକୁ ଜାଣି, ମହାଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ମେରୁ ପର୍ବତ ସମୀପରେ ମୋତେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଘୋର ତପସ୍ୟା କଲେ। ସେ ହଜାର-ହଜାର ଦେବବର୍ଷ ଧରି କେବଳ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ ରହି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରି ମୋତେ ଉପାସନା କଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଭକ୍ତି ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଖୁସି ହୋଇ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କହିଲି— "ଦାନବ, ତୁମେ ଯାହା ଚାହଁ, ମୋ ଠାରୁ ଏକ ବର ମାଗ।" ତେବେ ଦାନବ ମୋତେ କହିଲେ— "ଦେବ, ଦାନବ, ମାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ, ଗୋ, ପକ୍ଷୀ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ, ସିଦ୍ଧମହାପୁରୁଷ, ଯକ୍ଷ, ବିଦ୍ୟାଧର, କିନ୍ନର, ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ଋଷିମାନେ— ଏହା ସବୁଠାରୁ ମୋତେ ଅଜୟ କର।" ମୁଁ ତାଙ୍କୁ "ତଥାସ୍ତୁ" କହିଲି। ଏହି ମହାବର ଲାଭ କରି, ସେ ମହାଦାନବ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ତିନି ଲୋକର ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ଅଂଶ ଜୋରଦରି ନେଇଲେ। ଦେବତାମାନେ ହରାଇ, କୌଣସି ରକ୍ଷାକାରୀ ନ ପାଇଲେ; ଗନ୍ଧର୍ବ, ଦେବ, ଦାନବମାନେ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ସେବକ ହେଲେ। ଯକ୍ଷ, ନାଗ, ସିଦ୍ଧ, ସାଧ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅଧିନରେ ଆସିଲେ। ଏହି ଦାନବ ରାଜା ଉତ୍ତାନପାଦଙ୍କ କନ୍ୟା କଳ୍ୟାଣୀଙ୍କୁ ବିଧିମତ ଭାବେ ବିବାହ କଲେ। ତାଙ୍କର ଗର୍ଭରୁ ଉଜ୍ୱଳ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯିଏ ଦାନବମାନେଙ୍କର ମହାନ ରାଜା ହେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଗର୍ଭରେ ଥିବାବେଳେ ମଧ୍ୟ ହୃଷୀକେଶ ହରିଙ୍କୁ ଭଜିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ, ବଚନ, କାୟା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ କେବଳ ନିରଞ୍ଜନ ଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟର ଧାରଣା ଥିଲା। ଶିଶୁବେଳେ ଶିକ୍ଷକ ଗୃହରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ବିନୟଶୀଳ ଓ ଜ୍ଞାନୀ ଥିଲେ। ସମସ୍ତ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି, କିଛି ଦିନ ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ ତାଙ୍କର ଗୁରୁ ସହିତ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ଏବଂ ନମ୍ରତା ସହିତ ନମସ୍କାର କଲେ। ଦାନବ ରାଜା ତାଙ୍କର ଶୁଭ୍ର ପୁଅକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ଆପନ ଆଙ୍କ ଉପରେ ବସାଇ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ କହିଲେ— "ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ତୁମେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଗୁରୁଘରେ ରହିଛ। ତୁମେ କ'ଣ ଶିଖିଛ, ମୋତେ କୁହ।" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ଯିଏ ବୈଷ୍ଣବ ପରମ୍ପରାର, ପ୍ରେମ ଭରା ଶବ୍ଦରେ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ଯିଏ ସମସ୍ତ ଉପନିଷଦର ସାର, ପରମପୁରୁଷ, ପ୍ରଭୁ, ସେହି ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମୁଁ ନମସ୍କାର କରି, ଆପଣଙ୍କୁ କୁହୁଛି।" ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ମୁଖରୁ ଏହି ବିଷ୍ଣୁସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ଦାନବ ରାଜା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ କହିଲେ— "ତୁମେ ମୋ ପୁଅକୁ ଏହିପରି କଥା କାହିଁକି ଶିଖାଇଛ? ଏହି ଦୁଷ୍ଟ କଥା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଓ ଅନର୍ଥକ। ମୋ ଶତ୍ରୁଙ୍କର ସ୍ତୁତି ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ଶିଶୁ ଯଦି କହୁଛି, ତାହା ତୁମ ଅସର୍ବନାଶୀ ପ୍ରଭାବରୁ।" ଏପରି କହି, ଚାରିପାଖ ଦେଖି, ରାକ୍ଷସ ରାଜା ଏକ ଦାନବକୁ ଆଦେଶ କଲେ— "ଏହି ନିମ୍ନବର୍ଗୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ବାନ୍ଧ।" ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ଶୁଣି, ସେ ଭୃଗୁପୁତ୍ରକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ଗୁରୁଙ୍କୁ ବାନ୍ଧାଯାଉଥିବା ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରିୟ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ— "ପିତା, ମୋ ଗୁରୁ ଏହି କଥା ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତିନାହିଁ। ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭଜିବାରୁ, ହରିଙ୍କର କୃପାରୁ ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିଛି। ମୋତେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଶିକ୍ଷକ ନାହାନ୍ତି; କେବଳ ହରି ମୋ ଗୁରୁ। ସେ ଶ୍ରୋତା, ଚିନ୍ତକ, ବକ୍ତା, ଦ୍ରଷ୍ଟା, ସର୍ବଜ୍ଞ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବର ନିର୍ମାତା ଓ ନିୟନ୍ତା। ଏହିପରି ଥିବାରୁ, ପ୍ରଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ; ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ।