ଭାଇ ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖରେ ଭାରତଙ୍କ ମନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାରି ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ତାଙ୍କ ଯାନରୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୋଇ ଅବତରିଲେ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ “ଭାଇ, ଭାଇ, ଭାଇ, ଭାଇ” ବୋଲି ଡାକିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି—ଯିଏ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ ଏବଂ ଯିଏ ବିପଦ ପାର୍ ହୋଇଅସିଥିଲେ—ଭାରତ ତାଙ୍କୁ ଦୃଷ୍ଟି କଲେ। ଭାଇ ବିଚ୍ଛେଦର ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ମନ ଦୁଃଖିତ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁ ଝରାଇ ଭୂମିରେ ସାସ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ରଘୁନାଥ ଏହି ପ୍ରଣାମ କରୁଥିବା ଭାରତଙ୍କୁ ଦେଖି, ଆନନ୍ଦର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମୁହଁରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠେଇଲେ। ତଥାପି, ଭାରତ ଉଠିଲେ ନାହିଁ, ପୁନଃପୁନଃ କାନ୍ଦୁଥିଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ଚିପି ଧରି ରହିଲେ। ତିନି କହିଲେ: “ହେ ରାମ, ଦୟାର ସାଗର, ମୋ ଉପରେ ଦୟା କର। ମୁଁ ଦୁଷ୍ଟ, ପାପୀ, ଦୁରାଚାରୀ—ତୁମ ଦୟାରେ ମୋତେ କ୍ଷମା କର।” “ଯାହାଙ୍କ ହାତର ସ୍ପର୍ଶ ପୂର୍ବେ ତୁମେ କଠୋର ଭାବିଥିଲ, ହେ ରାମ, ସେଇ ପଦ ଆଜି ମୋ ପାଇଁ ଅରଣ୍ୟରେ ଚାଲିଲା।” ଏଭଳି କହି, ଭାରତଙ୍କ ମୁହଁ ଅଶ୍ରୁରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଭାଇକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ହାତ ଜୋଡି ଆନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦଣ୍ଡାତି ହେଲେ। ଦୟାର ଖଜାନା ରଘୁନାଥ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭାଇକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାପରେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ। ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ଭାଇ ଭାରତଙ୍କ ସହ ବସି, ଭାରତ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଭାବରେ ଭାଇର ଭାବି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ତିନି ଜନକନନ୍ଦିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଅତି ଦେବୀ, ଅନସୂୟା ଅଥବା ଅଗସ୍ତ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଲୋପାମୁଦ୍ରା ପରି ଭାବିଲେ ଏବଂ ସେହି ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଭାରତ କହିଲେ, “ମା, ମୋର ଅଜ୍ଞାନରେ ହୋଇଥିବା ଅପରାଧକୁ କ୍ଷମା କର। ତୁମ ପରି ସ୍ତ୍ରୀ, ଯେଉଁମାନେ ପତିପରାୟଣ, ସେମାନେ ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ରର ଅଧିକାରୀ।” ମହାନୀୟ ଜାନକୀ ଭାରତଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସୁସ୍ଥତା ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ। ସମସ୍ତେ ଅତି ଶୋଭାମୟ ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆରୋହଣ କରି, କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହର ନିକଟରେ ଦେଖିଲେ। ଶେଷ ଆଗରୁ କହିଲେ, “ନିଜ ସ୍ୱନଗରୀ ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନେ ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖି ରାମ, ଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ପ୍ରବଳ, ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଅପେକ୍ଷା ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।” ଭାରତ ତାଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସୁ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଆଗକୁ ପଠାଇଲେ, ନିଜ ପ୍ରିୟ ସହରକୁ ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ। ଭାରତ ଆଦେଶ ଦେଲେ, “ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ରଘୁନାଥଙ୍କ ଆଗମନ ପାଇଁ ଉତ୍ସବ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘର ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଉତ୍ସବମୟ ଭାବରେ ଶୋଭିତ ହେଉ।” “ରାଜପଥକୁ ଚନ୍ଦନ ଜଳରେ ଛିଟାଯାଉ, କମଳ ଧୂଳି ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଉ, ଫୁଲ ରାଶି ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉ, ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲୋକ ଭିଡ଼ ହେଉ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗନା ରଙ୍ଗିନ ପତାକା ଓ ଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉ, ମେଘ ଆସିବା ବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ଚମକୁ, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ମଙ୍ଗଳ ଅଗ୍ନି ଜଳାଯାଉ, ଧୂଆଁ ଦେଖି ଅଗ୍ନିପୂଜକମାନେ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ମୋ ହାତୀମାନେ, ପାହାଡ଼ ପରି ବିଶାଳ ଓ ଶୋଭାମୟ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉ, ଅନେକ ରଙ୍ଗର ମିନରାଲ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହେଉ। ଶୀଘ୍ର ଓ ଶୋଭାମୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ଭି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ତିଆରି ହେଉ, ତାଙ୍କ ଦ୍ରୁତ ଗତି ଦେଖି ଅନ୍ୟ ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟ ଗର୍ବ ଛାଡ଼ିଦେବେ। ହଜାର ହଜାର ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା ସୁନ୍ଦରୀ କନ୍ୟାମାନେ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ମୁକୁତା ବିକିରଣ କରନ୍ତୁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦର୍ବା ଓ ହଳଦୀ ଭରା ପାତ୍ର ନେଇ ରାମଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତୁ। କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଚ୍ଛେଦ ଖବରରେ ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ, ସେଇ ରାଜମାତା ଏବେ ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି ଓ ଅଧିକ, ସମସ୍ତେ ଆନନ୍ଦରେ ପୁରୀକୁ ଶୋଭିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ।” ଶେଷ କହିଲେ, “ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣି, ସୁମୁଖ ନାମକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୋଭାମୟ ତୋରଣ ତିଆରି କରିବାକୁ ସହରକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ସେ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରାମଙ୍କ ଆଗମନର ମହାଉତ୍ସବ ସମ୍ବାଦ ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ।” ରଘୁନାଥ ସହରକୁ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ବିଚ୍ଛେଦରେ ସମସ୍ତ ଆନନ୍ଦ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ବେଦପାଠୀ, ପବିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦର୍ବା ଧରି, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରଘୁନାୟକଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାକୁ ଗଲେ। କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ-ବାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟୀ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ମିଳିବାକୁ ଗଲେ। ଧନୀ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ, ହାତରେ ମୁଦ୍ରା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ। ଶୂଦ୍ରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଏବଂ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅବିଚଳିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ରାମଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ନିଜ-ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଏଭଳି, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଆନନ୍ଦରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରୀଡ଼ା ସହିତ ସେମାନେ ରାମଙ୍କୁ ମିଳିଲେ। ଶେଷ କହିଲେ, “ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ନିଜ ଯାନରେ ଘିରି ରଘୁନାଥ ମହାଶୋଭାମୟ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାନରମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆକାଶ ଚାଲିପାରନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ତେଜରେ ଶୋଭିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସହର ପଛରେ ରହିଲେ। ପୁଷ୍ପକରୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ଅବତରି, ସୀତା ଓ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହ ରାମ ମାନବ ରଥରେ ଆସିବାକୁ ବସିଲେ। ଏପରେ ତିନି ଉତ୍ସବ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ, ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିଶାଳୀ ଲୋକେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବାଦ୍ୟ, ବୀଣା, ଢୋଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାଜର ଧ୍ୱନିରେ, ପ୍ରଶଂସାରେ ରଘୁନାଥଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରାଗଲା। ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ—“ରାଘବ ରାମଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ! ସୂର୍ୟବଂଶୀ ମଣି, ଦଶରଥପୁତ୍ର ଦିବ୍ୟ ରାମଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ! ସମସ୍ତ ଜଗତର ନାଥଙ୍କୁ ବିଜୟ ହୋଉ!