ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଭକ୍ତ ମନେ ଦୂର୍ବୋଧ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଗି ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ନମନ କରି, ନିଜ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଉପବୀତ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ। ପରେ ସେ, ମାଲତୀ, ଚମେଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ମାଳା ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଇ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରେ। ତାପରେ ସମସ୍ତ ରସର ଭୋଜନ ସମେତ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ ତାଳପତ୍ର, ପାନ ଓ କପୂର ଏକାସାଥିରେ ଦେଇ, ପାନର ଅର୍ପଣ ଦେବତାଙ୍କୁ କରାଯାଏ। ଏହି ପରି ଭକ୍ତି ସହିତ ଅଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଗୁଗୁଳ ଓ ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ଧୂପ ଦେଇ, ପୂଜା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ପରେ ଘୃତ ଦୀପ ଜଳାଇ, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତରେ ତୁଳସୀ କୁଞ୍ଜ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଖରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦୀପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ତାହାଁଠାରେ ଚକ୍ରଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ, ନବମୀ ତିଥିରେ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏକ ନଡିଆ ସହିତ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଦଶମୀରେ ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ପାଇଁ ଏକ ବିଜୁଡି ଦେବା ଓ ଏକାଦଶୀରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ନାଶ ପାଇଁ ସବୁବେଳେ ଦାନା ଦେବାକୁ କହାଯାଏ। ହେ ନାରଦ, ସାତ ପ୍ରକାର ଦାନା, ସାତ ପ୍ରକାର ଫଳ ଓ ଏକ ତାଳପତ୍ର ସହିତ ଗୋଟିଏ ବାଁସ ଭାଣ୍ଡରେ ସଜାଇ, ସେଠାରେ ଏକ ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଢାକି, ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ, ତୁଳସୀ ଓ ଶଂଖ ସହିତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅର୍ଘ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରାଯାଏ। ଏପରି ଭାବରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ପୂଜା କରି, ବ୍ରତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ—“ହେ ଦେବଦେବ, ମୁଁ ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡି ଉପବାସ କରିଛି, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଆଶ୍ରୟ।” ଏହି ବ୍ରତରେ ଯାହା କିଛି ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଯାଇଛି, ତାହା ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ। ହେ ପଦ୍ମନେତ୍ର, ହେ ଜଳଶାୟୀ, ଆପଣଙ୍କ ଦୟାରେ ଏହି ବ୍ରତ ସଫଳ ହେଲା। ହେ କେଶବ, ଅଜ୍ଞାନ ଅନ୍ଧକାର ନାଶକ, ଏହି ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଦୟାଳୁ ହୋଇ ଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଅନ୍ତୁ। ରାତିରେ, ଭକ୍ତମାନେ ଜାଗିରହି, ଗୀତ, ପାଠ, ସଙ୍ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ ଓ ପୁଣ୍ୟ କଥାମୃତ ଦ୍ୱାରା ରାତି କାଟନ୍ତି। ପ୍ରଭାତରେ ଶୁଭ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ, ଭକ୍ତି ସହିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ବୈଷ୍ଣବ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଏ। ସେମାନେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଖୀର, ଘୃତ, ପାନ, ଫୁଲ, ଗନ୍ଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦାନ ଦେଇ ଭୋଜନ କରାଯାଏ। ଏହା ପରେ, ଉପବୀତ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ତିନି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ କେଶର ଦାନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ବାଁସ ଭାଣ୍ଡ ଭରି ଅଙ୍କୁରିତ ଦାନା, ନଡିଆ, ପକାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏଠାରେ ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶୁଭ ଭାବରେ ଶୂଭ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଅଳଙ୍କାର, ଗନ୍ଧ ଓ ମାଳା ପିନ୍ଧାଇ ଆଦର ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଏହାପରେ ଦୁଧାରୁ ଦେଉଥିବା ଗାଈକୁ ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାର, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦାନ ସହିତ ଦେବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏଭଳି କ୍ରିୟା କରିବା ଫଳରେ ଯେଉଁ ଲୋକ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଉଥିବା ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଏହି ବ୍ରତି ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହିପରି ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପାରେ, ସେ ଲୋକ ଏହି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ସୁଖ ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଏହି ସମୟରେ, ନାରଦ ମୁନି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—“ହେ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ବ୍ରତମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣକାରୀ ସଂବତ୍ସର ଦୀପ ବ୍ରତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପଦ୍ଧତି ଓ ମହିମା କହନ୍ତୁ।” ତାହାର ଉତ୍ତରେ ମହାଦେବ କହିଲେ—“ହେ ଦେବ ଋଷି, ମୁଁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଉପାୟ କହିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଗୋହନ୍ତା, ବନ୍ଧୁ ଦ୍ରୋହୀ ବା ଗୁରୁଙ୍କ ଶୟନ ଭଙ୍ଗ କରିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ, ଏବଂ ଶତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଯାଇଥାଏ।” “ଏହି ଅପୂର୍ବ ସଂବତ୍ସର ଦୀପ ବ୍ରତ ଓ ତାହାର ବ୍ୟବହାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ଶୀତ ଋତୁର ପ୍ରଥମ ମାସରେ ଶୁଭ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଏବଂ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମ ମୁହୂର୍ତ୍ତେ ଉଠିବା ଉଚିତ। ନଦୀ ସଙ୍ଗମ, ତୀର୍ଥ, ସରୋବର କିମ୍ବା ଜଳାଶୟରେ ନହିଁଲେ ଘରେ ନିୟମିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏପରି ତୀର୍ଥସ୍ନାନର ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ।” ସ୍ନାନ ପରେ, ଦେବତା ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ଜପ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ କରି, ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ-ନାରାୟଣଙ୍କ ଅଭିଷେକ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। “ହେ ଦେବଦେବ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ନିଜେ ନିଜେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରନ୍ତୁ।” ଏହା ପରେ ବେଦ ଓ ପୁରାଣ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିସହିତ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏପରି, ସନ୍ଧାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, କିମ୍ବା ନିଜ ଶବ୍ଦରେ, ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବୁଦ୍ଧ, କଳ୍କି, ରାମ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, କେଶବ ଆଦି ନାମରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଧୂପ, ସୁଗନ୍ଧିତ, ପବିତ୍ର ଓ ମଧୁର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, “ହେ ଦେବଦେବ, ଏହା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ,” ବୋଲି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଏପରି ଭାବରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରି, ଭକ୍ତ ଜନ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରନ୍ତି ଓ ଶେଷରେ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ଚରଣରେ ନିବାସ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।