ତାପରେ ରାମ ଓ ବାଲିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ମୁଷ୍ଟିଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ବାଲିଙ୍କୁ ଭଳି ଆଘାତ କଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଘାତରେ ବାଲି ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସମଗ୍ର ଶରୀର ରକ୍ତରେ ଭିଜିଗଲା। ବାଲି ଦୁଃଖରେ କହିଲେ, “ଏପରି ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ଯୁଦ୍ଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରିବା ଉଚିତ କି?” ଏହା ଦେଖି ତାରା ଓ ଅଙ୍ଗଦ ଏକଠା ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ବନରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୌଡ଼ି ଆସି ବାଲିଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ି ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ତାପରେ ତାରା ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ରାଘବ, ଆପଣ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ, ପ୍ରବଳ ଓ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ। ତଥାପି, ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କାର୍ଯ୍ୟ କିପରି କଲେ? ଆପଣ ରାଜାମାନେ ମାନିଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଜଣ ଯୋଧ୍ୟା ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିଜୟ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇପାରେ; କିନ୍ତୁ ତୃତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଯଦି ତାଙ୍କୁ ମାରେ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ। ଆପଣଙ୍କର ବାଲି ସହ କଣ ଶତ୍ରୁତା ଥିଲା? କିମ୍ବା ବନର ମାଂସ ଖାଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ? ବନର ମାଂସ ଖାଇବା ଅଯୋଗ୍ୟ; ଯଦି ଏହା ଅପ୍ରୀତି କିମ୍ବା ଅସନ୍ତୋଷରୁ କଲେ, ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବନ୍ତି କି? ଏହି ମହାମୋହ କିପରି ହେଲା, ଆପଣ ଏକପତ୍ନୀବ୍ରତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ?” “ଯଦି ଏହା ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଯାଇଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାହଲା ପାଇଁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହଯୋଗରେ କରାଯାଇଥିଲା, ତେବେ ଅନ୍ୟାୟ ହେଲା। ବାଲି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ମହାନ, ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ସେ ତାଙ୍କ ଅନେକ କୋଟି ବନର ଓ ଭାଲୁକା ସେନା ନେଇ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଣିପାରିଥାନ୍ତେ। ସୁଗ୍ରୀବ କେବଳ ସାତ କୋଟି ସେନାପତି ଓ ଅଳ୍ପ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ଏପରି ଉପଦେଶ ଅନୁସରଣରେ କଣ ସଫଳତା ମିଳିବ?” “ଏବେ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ତ କଥା ବୁଝିପାରିଛି, ହେ ଭାଗ୍ୟବାନ।” ତେବେ ରାମ କହିଲେ, “ରାଜା ଭାବେ ମୋର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା। ବାଲି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଓ ଭାର୍ୟା ରୂମାକୁ ଦଳନ କରିଥିଲେ; ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ମାରିବାରେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।” ତାରା ତେବେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ତେବେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମାରିଦେବା ଉଚିତ, କାରଣ ବାଲି ଡୁଣ୍ଡୁଭି ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରି ଗୁହାରେ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସୁଗ୍ରୀବ ମୋତେ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ନେଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସୁଗ୍ରୀବ ଆଗରୁ କିମ୍ବା ଏବେ ମାରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି?” ରାମ ପଚାରିଲେ, “ଏହା କେତେ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଘଟିଥିଲା?” ତାରା କହିଲେ, “ଷଷ୍ଟି ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ, ଏଠାରେ ଅସୀ ମ ବର୍ଷରେ, ଏହି ରାଜ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଛିନିଥିଲା। କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ବାଲି ଫେରି ଆସି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ତାଳିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଓ ରାଜ୍ୟ ନେଇନେଲେ। ଏହି ଦିନ ଆପଣଙ୍କ ପିତା ଦଶରଥଙ୍କ ଅଭିଷେକ ହୋଇଥିଲା।” ରାମ କହିଲେ, “ମୋ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ଦଖଳ ହୋଇଥିଲା, ମୁଁ ସେଠି ଦୁଷ୍ଟଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିଛି; ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଅଥବା, ବାଲି ପଶୁମଧ୍ୟରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ପଶୁ ଭଳି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, କାରଣ ପଶୁମାନେ ଏଭଳି ଏକାଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅସ୍ଥିର, ନିଶ୍ଚଳ, ବନ୍ଧିତ, ଭ୍ରମଣଶୀଳ, ଭ୍ରମିତ କିମ୍ବା ପଳାଉଥିବା ପଶୁମାନେ ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁ ପାଆନ୍ତି, ତେଣୁ ଶିକାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଦୃଶ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଦୃଶ୍ୟ, ଦୌଡ଼ୁଥିବା କିମ୍ବା ନ ଦୌଡ଼ୁଥିବା, ଏହିପରି ଭାବେ ଶିକାର କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଧର୍ମମୟ ଶିକାର କେବଳ ମାଂସ ଭୋଜନ ପାଇଁ ହେଉଛି, ଅନ୍ୟଥା ଅଧର୍ମ।” ରାମଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ କମ୍ପିତ ହେଲେ। ବାଲି ତାଙ୍କ ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର; ମୋର କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ। ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଧାରଣ କରି, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଏହି ସଂସାରର ଗୁରୁ, ନାରାୟଣ ନିଜେ ଆପଣ, ଏହିପରି ମୁଁ ଶୁଣିଛି। ଯୋଗୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଯଜ୍ଞକାରୀମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି; ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ସେହି ଆପଣ କି? ଯେ ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ହେ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ଆପଣ ତୀର ଉଠାନ୍ତୁ; ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ।” ତେବେ ରାମ କହିଲେ, “ତଥାସ୍ତୁ,” ଏବଂ ତୀର ଉଠାଇ ବାଲିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କଣ ଚାହୁଁଛ?” ବାନର କହିଲେ, “ଯଦି ପ୍ରଭୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ମୋତେ ପରମ ଗତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ସୁଗ୍ରୀବକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ; ମୁଁ ରୋଗମୁକ୍ତ। ତାରାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ମୋ ପାପର ଫଳ ମୁଁ ଭୋଗିଛି।” ଏପରି କହି ବାଲି ରାମଙ୍କୁ ଦେଖିଦେଖି ଦେହ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ। ତାପରେ ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ କରି, ନିଜେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପରେ ସେ ସହଚର ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ସମୁଦ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ଗଲେ। ରାମ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଲଙ୍କା କେଉଁଠି? ସୀତା କେଉଁଠି? ଶତ୍ରୁ କେଉଁଠି?” ହନୁମାନ କହିଲେ, “ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଜାଣି, ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ସମ୍ମିଳନ କରିବା ଉଚିତ। ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ପାଇଁ ପ୍ରଭୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।” ରାମ ପଚାରିଲେ, “ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ?” ବାନର କହିଲେ, “ମୋ ବନରମାନେ, ଭାଲୁକାମାନେ ମିଶି ଦଶ କୋଟିରୁ ଅଧିକ।” ଏହିମାନେ ଅନ୍ୟେକ ମଧ୍ୟରୁ ଏକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କର, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକଠା କର, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କର।